otning kichraytirish va erkalash shakllarining semantik -uslubiy xususiyatlari

DOCX 41 pages 66.3 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.3 KB

File type DOCX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi navoiy davlat universiteti o’zbek tili va adabiyoti fakulteti o’zbek tili va adabiyoti yo’nalishi 3-bosqich “a” guruh talabasi rajabova nigoraning tayyorlagan kurs ishi mavzu: otning kichraytirish va erkalash shakllarining semantik -uslubiy xususiyatlari ilmiy rahbar: ra’no jaxonovna navoiy- 2024 reja kirish……………………………………………………………………....3 i bob. otlardagi kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni. 1.1. kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni………...5 1.2 . o‘zbek tilida kichraytirish va erkalash affikslari. kichraytirish va erkalash so‘zlarining semantik xususiyatlari…………………………10 1.3.“ot” so‘z turkumida erkalash shakllari va ularning uslubiy xususiyatlari………………………………………………………...15 1.4 . kichraytirish va erkalash shakllarining qo‘llanishidagi lingvokultural xususiyatlar va kichraytirish va erkalash shakllarining milliy-madaniy o‘ziga xosliklari……………………………………………………………...20 ii bob . kichraytirish va erkalash birliklarini farqlash 2.1. kichraytirish va erkalash birliklarining farqlari..................................29 2.2. har bir birlikning ma'no va kontekstga qarab ishlatilishi...................34 2.3 kichraytirish va erkalash birliklarining o'ziga xosliklari va bir-biriga o'xshash tomonlari.............................................................................37 xulosa…………………………………………………………………...40 foydalanilgan adabiyotlar…….…………………………………………41 kirish o‘zbek tilshunosligida otlarning kichraytirish-erkalash shakli va uning uslubiy tarafdan …

2 / 41

v, sh.shukurovlarning “o‘zbek tilining tarixiy grammatikasi” o‘quv qo‘llanmasida ham kichraytirish ma’nosida kelganligiga guvoh bo‘lamiz. masalan, beg-u begchɘ va nokar-u sardaro‘ tamam zalim va fasiq edi. bu tarafdan kichraytirish shakli alohida ma’no yuklash xususiyatiga ega, erkalash shakli alohida ma’no yuklash xususiyatiga ega. o‘zbek tilida kichrayratirish va erkalash qo‘shimchalari tarixan shakillanib, u turli davrlarda turli fonetik o‘zgarishlarga uchragan holda, ba'zi shakllarning eskirishi natijasida o‘zbek tilida yasovchilik xususiyatini yo‘qota borganligiga guvoh bo‘lamiz. masalan, o'zbek tilidagi kichraytirish - erkalashshakllari orasidagi ma'noviy farqlar tarixan mavjud bo‘lib, bu holatni qadimgi turkiy til yodnomalar va, shuningdek, keyingi davr tilida ham ko‘rishimiz mumkin. keltirilgan yuqoridagi shakllar sof turkiy tillarga mansub bo‘lib, turkiy tiilarda ham, jumladan, o‘zbek tilida kichratirish-erkalash shakllarining tarixan keng iste'molda bo‘lganligidan dalolat beradi. o‘zbek tilida kichraytirish va erkalash shakllari so‘zlarning ma'nosiga yumshoqroq, samimiyroq yoki do‘stona mazmun qo‘shish uchun qo‘llanadi. bu shakllar ko‘pincha kichkina narsalar yoki yoqimli sifatlarni ifodalash uchun ishlatiladi. kichraytirish va erkalash shakllari ko‘pincha quyidagi …

3 / 41

qayta takrorlash orqali: ba'zan kichraytirish yoki erkalash ma'nosini berish uchun so‘zlarni ikki marta takrorlash mumkin: misollar: bola ➔ bola-bola, oy ➔ oy-oycha. o‘zbek tilida kichraytirish va erkalash shakllari ayniqsa mehr-oqibat va yaqinlikni ifodalash uchun keng qo‘llanadi va xalq og‘zaki ijodida ham tez-tez uchraydi.[footnoteref:1] [1: 1.o‘zbek tili grammatikasi. morfologiya i tom, t., - “fan” nashiryoti, 1975. ] i bob. otlardagi kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni. 1.1. kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni o‘zbek tilida otlarning kichraytirish va erkalash shakllari tilshunoslikda juda muhim o‘rin tutadi. bu shakllar asosan otlarga kichraytirish yoki erkalash ma’nosini beruvchi qo‘shimchalar orqali hosil qilinadi va so‘zga emotsional, ya’ni hissiy tus bag‘ishlaydi. kichraytirish va erkalash shakllari tilshunoslikning semantika (so‘z ma’nolari) va morfologiya (so‘z shakllanishi) sohalarida o‘rganiladi. 1. kichraytirish va erkalash shakllarining ma’nosi va funksiyasi. o‘zbek tilida kichraytirish va erkalash shakllari otlarning hajm jihatdan kichikroq ko‘rinishini yoki erkalash va yaqinlik munosabatlarini ifodalaydi. bu shakllar inson nutqiga samimiylik, yaqinlik, mehr-muhabbat, …

4 / 41

a emotsional tus bag‘ishlashning muhim vositasi hisoblanadi. bunday shakllar bilan so‘zlovchi shaxsning maqsadi aniqroq ifodalanadi, ya’ni u boshqa kishiga nisbatan mehr-muhabbat, iliqlik va yaqinlik hislarini namoyon qiladi.[footnoteref:2] [2: 2.sayfullayeva r.r., mengliyev b.r., boqiyeva g.h, qurbonova m.m., yunusova z.q, abuzalova m.q. hozirgi o‟zbek adabiy tili. o‟quv qo‟llanma. – t.: “fan va texnologiya”, 2009. – 416 b. ] misol: o‘g‘lim (‘‘o‘g‘il” so‘zining oddiy shakli) va o‘g‘iljonim (erkalash shakli) o‘rtasidagi farq shundaki, ikkinchisi ona yoki ota uchun bolaga nisbatan mehr-muhabbatni ko‘rsatadi. 4. stilistik foydalanish kichraytirish va erkalash shakllari o‘zbek tilida stilistik jihatdan boylik qo‘shadi. bu shakllar adabiyotda, ayniqsa, she’riyat va nasrda ko‘p qo‘llanadi. adiblar kichraytirish va erkalash shakllarini qo‘llab, o‘z asarlarida samimiy muhit yaratish, personajlarni yaqinroq ifodalashga intiladilar. masalan, abdulla qodiriy, abdulla oripov kabi adiblar asarlarida bu shakllar ko‘p uchraydi. shuningdek, xalq maqollari, she’rlarda ham kichraytirish va erkalash shakllariga duch kelish mumkin. 5. kichraytirish va erkalash shakllarining boshqa tillardagi o‘rniga qaraganda farqlanishi. boshqa …

5 / 41

va semantik roli, hamda bu shakllarning o‘ziga xos qo‘llanishi haqida batafsil ma’lumot keltiramiz: 1. kichraytirish va erkalash shakllarining morfologik tahlili kichraytirish va erkalash shakllari o‘zbek tilida morfologik usul bilan hosil qilinadi. bunday shakllar bir nechta asosiy qo‘shimchalar orqali hosil qilinadi: -cha/-che: bu qo‘shimcha o‘zbek tilida kichraytirish ma’nosini ifodalaydi. u asosan mavjud otlarga qo‘shilib, ularning kattaligi, hajmi yoki ahamiyatini kichraytiradi. masalan: kitob – kitobcha: kichkina kitob bola – bolacha: kichkina bola uy – uycha: kichik uy -jon: erkalash va yaqinlik bildiruvchi qo‘shimcha. bu qo‘shimcha yordamida hosil bo‘lgan so‘zlar odatda shaxslar bilan bog‘liq bo‘ladi va ularga nisbatan hurmat va mehrni ifodalaydi. masalan: ona – onajon o‘g‘il – o‘g‘iljon qiz – qizjon -g‘oy, -g‘oyim, -kush, -kushim: bu qo‘shimchalar odatda shaxsiy holatlarda ishlatilib, so‘zga erkalash va yaqinlik ma’nosi qo‘shadi. ular o‘zbek xalq og‘zaki ijodida va poeziyada keng qo‘llanadi. masalan: cho‘pon – cho‘ponkush oy – oyog‘oyim 2. kichraytirish va erkalash shakllarining turkumlarga ajratilishi kichraytirish va …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "otning kichraytirish va erkalash shakllarining semantik -uslubiy xususiyatlari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi navoiy davlat universiteti o’zbek tili va adabiyoti fakulteti o’zbek tili va adabiyoti yo’nalishi 3-bosqich “a” guruh talabasi rajabova nigoraning tayyorlagan kurs ishi mavzu: otning kichraytirish va erkalash shakllarining semantik -uslubiy xususiyatlari ilmiy rahbar: ra’no jaxonovna navoiy- 2024 reja kirish……………………………………………………………………....3 i bob. otlardagi kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni. 1.1. kichraytirish va erkalash shakllarining tilshunoslikda o‘rni………...5 1.2 . o‘zbek tilida kichraytirish va erkalash affikslari. kichraytirish va erkalash so‘zlarining semantik xususiyatlari…………………………10 1.3.“ot” so‘z turkumida erkalash shakllari va ularning uslubiy xususiyatlari………………………………………………………...15 1.4 . kic...

This file contains 41 pages in DOCX format (66.3 KB). To download "otning kichraytirish va erkalash shakllarining semantik -uslubiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: otning kichraytirish va erkalas… DOCX 41 pages Free download Telegram