buyuk mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi

PPTX 20 pages 4.9 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

sharq allomalarining pedagogik qarashlari slayd buyuk mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi reja: 1. buyuk mutafakkirlar merosining pedagogik qarashlar shakllanishidagi o‘rni. 2. xalq pedagogikasining mazmuni va asosiy g‘oyalari. 3. mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik hamda zamonaviy ta’limdagi ahamiyati. markaziy osiyoda ibtidoiy jamoa davridagi bola tarbiyasi tabiatning oliy mahsuli, siymosi inson o’z aql-zakovati bilan o'zini himoya qiladigan mustaqil, erkin qilib yaratilgan. shuning uchun tabiat hodisalari, jarayonlarini o'rganish ulardan yashash uchun oqilona foydalanish asosida insonlar sekin-asta madaniylashuvi, ijtimoiylashuvi asosida ma’naviy qadriyatlar shakllana boshlagan, rivojiana boshlagan. ilk davrlarda ta'lim yoshlarga, ota-onalarning yashash uchun tabiatdan foydalanishi, uy-ro'zg’or yuritish, o'zaro va tabiatga munosabat axloqi, odobi sifatida shakllana boshlagan bo'lsa, bilimlar hajmi kengaya boshlagach ehtiyoj maxsus tarbiyachilarga ehtiyoj tug'ila boshlangan. ma'lum qabila, ta'lim-tarbiya qoidalari majmuasi kontseptsiyalarida ko'p hollarda alohida kishilar tomonidan tüomillashtirilgan. shuning uchun han ta'lim kontseptsiyalarida ma'lum muallifning nomi bilan bog'lanmaydi. abu rayhon beruniy bilim umuminsoniy qadiryatlarni o’rganishning kaliti ekanligini alohida ta’kidlaydi. ilm- …

2 / 20

so'zlaridan imkon qadar keng foydalanganliklarini ko'ramiz. masalan, "yaxshi xulqlar" qatoriga kiruvchi "sabr" mavzusida: "sabr insonlar uchun buyuk bir fazilatdurki, janobi haq sobrlarni madh qilishdur. shariati islomiyada janobi haq tarafidan kelgan balo va qazoga sabr qilmoq farzi ayndur" shul xususda so'ylanmish bir hadisi sharifning ma'nosi "ilm imonli kishilarning muhibi, hilm homiysi, aql dalili, yaxshi amal sarmoyasi, muloyimat volidi, afv axavoni, sabr hokimi vijdonidur," - deyilishi. arablar "assabru miftohulfalah"- sabr shodlig'ning kalilidur deyurlar . oilada bolalarni ma'naviy-axloqiy tarbiyalashda milliy qadriyatlardan foydalanishning milliy pedagogik va uslubiy asoslarini ilmiy-nazariy jihatdan ishlab chiqishga bugungi kundagi ehtiyoj va uni samarali hal etishning optimal yo'llarini topish asosiy muammolardan biri bo'lib qolmoqda. umuman, abu rayhon beruniy ilm- fanning buyuk homiysi va muxlisi sifatida mamlakatning obodonchiligi ilm- fanning gullashida, odamning baxti esa uning bilim va ma’rifatida deb bildi. yaratgan asarlarida u ta’lim- tarbiyaga doir she’r va hikmatlardan misollar keltirib, ular orqali har bir inson o’z qalbining farmoyishiga ko’ra xayr- …

3 / 20

hi ruhiy jarayonlarga alohida e’tibor beradi. u o’zining “baxt- saodatga erishuv haqida” , “fanlarning tasnifi” , “ falsafani o’zganishdan oldin nimani bilish kerakligi to’g’risida” , “ilmlar va sanatlar fazilati” kabi ko’plab risolalarida insonning ma’naviy rivojlanishi ilm ma’rifatga bog’liqligini ta’kidlaydi. yusuf xos hojibning “qutadg’u bilig” asarida aqliy , axloqiy , mehnat, jismoniy va nafosat tarbiyasiga doir fikrlari katta tarbiyaviy ahamiyatga egadir. u insonni ulug’laydi. uning fikricha, insonning ulug’ligi aql- idroki, so’zlash qobiliyati, bilimi, uquvi, hunarga egaligidadir. adib o’quv va bilimni farqlaydi: o’quv tug’ma ravishda inson ruhiyatida mavjuddir, bilim esa o’qish- o’rganish va mehnat tufayli egallanadi. agar ularning har ikkisi o’zaro birlashsa, insonning qadri ortadi: zakovat qayerda bo’lsa, ulug’lik bo’ladi, bilim kimda bo’lsa, buyuklik bo’ladi. zakovatli uqadi, bilimli biladi, bilimli, zakovatli tilakka yetadi. yusuf xos hojib ta’lim va tarbiyaning uzviy bog’liq holda bo’lishini tavsiya etadi, o’g’il bolalarning bir necha san’at turlarini va hunarlarni tugal o’rganmog’i lozimligini ta’kidlaydi. bu, ularning kelajak hayotlari, jamiyat …

4 / 20

axloqqa daxldordir. mirzo ulug’bekning pedagogik g’oyalari va ma’rifatparvarlik xizmatlari movarounnahr va xurosonning boy va seiqirra madaniyati va islom dunyosining ma’naviy an’analariga suyangan hamda o’z davrining madaniy tajribalaridan to’la foydalanib, uni o’zlashtirgan ulug’bek mamlakatning ravnaqi, ayniqsa uning ma’naviy kamolotida ilm-fanning va san’atning naqadar muhimligini yaxshi tushunardi. ulug’bek mamlakatning siyosiy va iqtisodiy hayotini boshqarish bilan bir qatorda, ilmiy ishlar bilan shug’ullanadi, olimlarning munozaralarida faol qatnashadi. manbalardan keltirilgan ma’lumotlarga qaraganda, ulug’bek o’tmishdoshlari ahmad farg’oniy, abu nasr forobiy, muso xorazmiy, abu rayhon beruniy va ibn sino asarlarini batafsil o’rganadi, bu buyuk mutafakkirlarning asarlari orqali u qadimgi yunon olimlari aflotun, arastu, gipparx, ptolomeylarning mumtoz asarlari bilan ham tanishadi. samarqandda o’z atrofida to’plangan olimlarning bevosita ishtiroki va yordamida ulug’bek 1424-1428-yillarda shahar yaqinida qbirahmat anhori bo’yida rasadxona qurdirdi. doira shaklida bino qilingan bu ulkan imoratning aylanasi 47 metr, balandligi 31 metr edi. bobo’rning yozishicha, u uch qavatli bo’lgan. binoning sirti koshin va sirli parchinlar bilan qoplangan. binoning …

5 / 20

asarlarida o‘zining pedagogik va psixologik qarashlarini ifodalaydi. masalan, u “hayy ibn yaqzon” asarida yoshlarni do‘stlikka, bilim o‘rganishga chaqiradi: “... bir-biringizdan bilim o‘rganib, kamol topishingiz uchun dil pardasini ochib tashlang”. shuningdek, alloma shaxs fe’l-atvorini, tabiatini chuqurroq tushunish uchun farosat ilmining, ya’ni ilmiy mantiqni bilishga da’vat qiladi. chunki ilmiy-mantiq shaxs didini o‘stiradi, fikr doirasini kengaytiradi. u bu haqda shunday deydi: “farosat ilmi foydasi naqd ilmlardandir. bu ilmni bilib olsang, u senga kishilarning pinhoniy fe’l-atvorini bildiradi. farosat ilmidan bahramand bo‘lsang, juda o‘tkir bo‘lib ketasan”. mutafakkir axloqlilikning eng muhim mezoni odob deb hisoblaydi. odobli, axloqli bo'lish insonga atrofdagi kishilar o'rtasida muayyan mavqe hamda hurmatga sazovor bo'lishga yordam beradi. odobga ega bo'lishning inson hayotidagi rolini ko'rsatib berar ekan, alisher navoiy shunday fikrlarni ifoda etadi: “adab kichik yoshdagilarni ulug'lar duosiga sazovor etad i va u duo barakati bilan umrbod bahramand bo'ladi. adab, kichkinalar mehrini ulug'lar ko'ngliga soladi va u muhabbat ko'ngilda abadiy qoladi”. alisher navoiyning asarlaridagi …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi"

sharq allomalarining pedagogik qarashlari slayd buyuk mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi reja: 1. buyuk mutafakkirlar merosining pedagogik qarashlar shakllanishidagi o‘rni. 2. xalq pedagogikasining mazmuni va asosiy g‘oyalari. 3. mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik hamda zamonaviy ta’limdagi ahamiyati. markaziy osiyoda ibtidoiy jamoa davridagi bola tarbiyasi tabiatning oliy mahsuli, siymosi inson o’z aql-zakovati bilan o'zini himoya qiladigan mustaqil, erkin qilib yaratilgan. shuning uchun tabiat hodisalari, jarayonlarini o'rganish ulardan yashash uchun oqilona foydalanish asosida insonlar sekin-asta madaniylashuvi, ijtimoiylashuvi asosida ma’naviy qadriyatlar shakllana boshlagan, rivojiana boshlagan. ilk davrlarda ta'lim yoshlarga, ota-onalarning ...

This file contains 20 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "buyuk mutafakkirlar merosi va xalq pedagogikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk mutafakkirlar merosi va x… PPTX 20 pages Free download Telegram