boshlang‘ich sinflar dasturining morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi

PPTX 39 стр. 347,4 КБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 347,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. lug‘at ustida ishlash metodikasi. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi . reja: 1.grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar 2. boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi 3. lug‘at ustida ishlash metodikasi 4. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi boshlang‘ich sinflarda morfologiyadan ot, sifat, son, fe’l, kishilik olmoshi tushunchalarini; sintaksisdan gap, ega, kesim, ikkinchi darajali bo‘lak, uyushiq bo‘lak, undalma kabi tushunchalarni; so‘z tarkibi yuzasidan asos, qo‘shimcha, asosdosh so‘zlar, so‘z yasovchi qo‘shimchalar, so‘zlarni bir-biriga bo‘g‘lovchi qo‘shimchalar kabi tushunchalarni shakllantirish ustida amaliy ishlar olib boriladi. boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. asos va qo‘shimcha ustida ishlashning mazmuni va metodikasi so’zning leksik ma’nosini aniqlash maqsadida uni morfemalarga ajratish til haqidagi fanda o’zining nazariy asosiga ega. morfema – so’zning eng kichik, bo’linmaydigan ma’noli qismi. morfema ikki turga bo’linadi: 1. o’zak morfema 2. affiksal morfema 1. o’zak morfema – so’zda albatta qatnashadigan va leksik ma’no anglatadigan …

2 / 39

imchalar bo’lib, -lar ko’plik ma’nosini, -imiz egalikning i shaxs ko’plik ma’nosini, -ni tushum kelishigi ma’nosini ifodalaydi. boshlang’ich sinf ona tili darslarida so’z tarkibi va yasalishini o’rganish metodikasi boshlang’ich sinflar ona tili dasturiga muvofiq so’zning morfemik tarkibi iii sinfda o’rganiladi. iv sinfda so’z turkumlarini o’rganish bilan bog’liq holda so’zning tarkibi haqidagi bilimlarni takomillashtirish ko’zda tutiladi. avvalo, til materialini o’rganish tizimi nimaligini aniqlab olish zarur. til materialini o’rganish tizimi deganda aniq, ilmiy asoslangan izchillikdagi va o’zaro bog’lanishdagi bilimlar yig’indisini o’zlashtirishni ta’minlaydigan maqsadga qaratilgan jarayon, shuningdek, shu asosda amaliy ko’nikmalarni shakllantirish tushuniladi. so’zning morfemik tarkibiga tatbiq qilganda, tizim so’z yasalishiga oid va grammatik bilimlarni o’zlashtirish: a) dastur materialini o’rganish tizimida so’zning morfemik tarkibini o’rganishning o’rni bilan; 2) “o’zak”, “o’zakdosh so’z”, “so’z yasovchi qo’shimcha”, “shakl yasovchi qo’shimcha” tushunchalari ustida ishlashdagi izchillik bilan; 3) so’zning morfemik tarkibi va so’z yasalishining o’zaro bir-biriga ta’sir qilishi bilan; 4) morfemalarni to’g’ri yozish malakasini shakllantirish ustida ishlash bilan bog’liqligini …

3 / 39

a morfemalarni o’rganishda qiyinchiliklarga duch keladilar: ular bir xil o’zakli so’zlarnnng ma’nolaridagi umumiylikni tushunishda qiynaladilar, chunki ularda mavhum tafakkur hali yetarli rivojlanmagan bo’ladi; o’zak, so’z yasovchi va shakl yasovchi qo’shimchalarning vazifalarini o’zlashtirishda ularga bir xil o’zakli so’zlarning ma’no va tuzilishi jihatidan o’xshashligi va farqini aniqlash anchagina qiyinlik qiladi. shuning uchun so’zning morfemik tarkibini maxsus o’rganishdan oldin uning ma’no va tarkibiga ko’ra yaqinligi kuzatiladi. i sinfda kuzatish o’rganiladigan materialning mazmuni va ayrim so’zlarning ma’nosini, yozilishini tushuntirish bilan uzviy bog’lanadi. i sinfda kim?, nima? so’rog’iga javob bo’lgan so’zlarni o’rganish jarayonida o’qituvchi va o’quvchilarning “nima uchun u yoki bu narsa shunday nomlangan?” savoliga birgalikda javob topishi ularni bir xil o’zakli so’zlar o’rtasidagi munosabatni tushunishga tayyorlashda anchagina mos va qiziqarli usul hisoblanadi. bu savolga javob topish bilan o’quvchilar “nega so’zlar o’zakdosh hisoblanadi?”, “bir so’zdan boshqa so’z qanday hosil bo’ldi?” savollariga javob berishga tayyorlanadilar. ikkinchi bosqich – bir xil o’zakli so’zlarning xususiyatlari va barcha morfemalarning …

4 / 39

’lanishni aniqlash ko’nikmasini rivojlantiradi. masalan, o’quvchilar gul, gulzor, gulli (ko’ylak), gulladi so’zlarini taqqoslaydilar, bu to’rt so’z ma’nosiga ko’ra o’xshashligini va bir xil umumiy qismga ega ekanini, shuning uchun bularni bitta o’zakdosh so’zlar guruhiga kiritish mumkinligini aniqlaydilar. o’quvchilarda bir xil o’zakli so’zlarni ikki muhim belgisiga ko’ra aniqlash ko’nikmasini o’stirish uchun o’zakdosh so’zlar yaqin ma’noli – sinonim so’zlar bilan, shakli o’xshash bo’lgan so’zlar bilan taqqoslanadi. masalan, o’quvchilar baxtli – baxtsiz o’zakdosh so’zlari bilan baxtli – saodatli sinonim so’zlarini taqqoslab, o’zakdosh so’zlar ham, sinonim so’zlar ham yaqin ma’no bildirishini (o’xshash tomonini), o’zakdosh so’zlarda umumiy qism (baxt) mavjud bo’lib, sinonim so’zlarda bunday umumiy qism yo’qligini (farqli tomonini) aniqlaydilar, ular bog’ – bog’bon o’zakdosh so’zlari bilan suv – suva so’zlarini taqqoslab, quyidagi xulosaga keladilar: bog’ – bog’bon o’zakdosh so’zlar hisoblanadi, chunki bular yaqin ma’noli va umumiy qismi bor; suv – suva so’zlari shakli tomonidangina o’xshaydi, ammo butunlay boshqa ma’noni bildiradi. bunday mashqlar o’quvchilarni o’zakdosh so’zlarni …

5 / 39

miy g’amxo’rlik qiladi. uchinchi bosqich – o’zak, so’z yasovchi va shakl yasovchi qo’shimchalarning xususiyatlari hamda tildagi ahamiyatini o’rganish metodikasi. bu bosqichning o’quv vazifasiga “o’zak”, “so’z yasovchi qo’shimcha”, “shakl yasovchi qo’shimcha” tushunchalarini shakllantirish, so’zning leksik ma’nosi bilan morfemik tarkibi o’rtasidagi bog’lanish haqidagi tasavvurlarni o’stirish, o’zakda jufti bor jarangli va jarangsiz undoshli so’zlarni to’g’ri yozish malakasini shakllantirish, nutqda so’z yasovchi qo’shimchasi bor so’zlarni ongli ishlatish ko’nikmasini o’stirish kiradi. bu bosqichning vazifasi bir-biri bilan ma’lum bog’lanishda hal qilinadi. masalan, so’zda har bir morfemaning ahamiyatini o’zlashtirish asosida o’quvchilar so’zning leksik ma’nosi bilan uning morfemik tarkibi o’rtasidagi bog’lanishni bilib oladilar. barcha vazifalar bilan uzviy bog’liq holda, so’zlarning morfemik tarkibini hisobga olib, ulardan nutqda mumkin qadar aniq va ongli foydalanish vazifasi ham bajariladi. o’zakni o’rganishning xususiyatlari. “o’zak” tushunchasini shakllantirishda o’quvchilar o’zak o’zakdosh so’zlarning umumiy qismi ekani va u barcha bir xil o’zakli so’zlarning ma’nosidagi umumiylikni o’z ichiga olishi bilan tanishtiriladi. o’zakdosh so’zlarni tahlil qilish bilan o’quvchilar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshlang‘ich sinflar dasturining morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi"

prezentatsiya powerpoint boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. lug‘at ustida ishlash metodikasi. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi . reja: 1.grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar 2. boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi 3. lug‘at ustida ishlash metodikasi 4. so‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi boshlang‘ich sinflarda morfologiyadan ot, sifat, son, fe’l, kishilik olmoshi tushunchalarini; sintaksisdan gap, ega, kesim, ikkinchi darajali bo‘lak, uyushiq bo‘lak, undalma kabi tushunchalarni; so‘z tarkibi yuzasidan asos, qo‘shimcha, asosdosh so‘zlar, so‘z yasovchi qo‘shimchalar, so‘zlarni bir-biriga bo‘g‘lovchi qo‘shimchalar kabi tushunchalarni shakllantirish u...

Этот файл содержит 39 стр. в формате PPTX (347,4 КБ). Чтобы скачать "boshlang‘ich sinflar dasturining morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshlang‘ich sinflar dasturinin… PPTX 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram