iboramavzusini o‘rganish metodikasi

PPTX 29 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

mavzu: ibora mavzusini o‘rganish metodikasi qo’qon davlat pedagogika instituti 501-guruh talabasi no’monjonova nasibaxonning ona tilini o’qitish metodikasi fanidan tayyorlagan taqdimoti 1 reja: 2 ibora haqida ma’lumotlar ona tili darslarida iboralarning o’qitilishi iboralarni tushuntirishda grafik organayzerlar iboralarga oid dars ishlanmalar xulosa 2 3 4 5 6 7 ibora haqida ma’lumotlar 8 ibora – bu, frazeologik birlik iboralarning semantik tabiati frazeologik ma’no. tilda ham shakl va ma’no bor. tilda shakl deb odatda tilning materiyasi-tovush-ko‘zda tutiladi. buni tilning ifoda etish plani(rejasi) deb yuritiladi. tovush yozuvda harf bilan ko‘rsatiladi. shu asosda talaffuz shakli va yozuv shakli farq qilinadi, bulardan tom ma’nodagi shakl-birinchisi. yolg‘iz shaklning o‘zi hali til birligi emas. til birligi bo’lishi uchun ma’lum shaklga ma’lum bir ma’no biriktirilgan bo‘lishi lozim. bunday ma’no til birligining mazmun plani deb yuritiladi. bunday ma’noni biror shakl nutqning o‘zida kashf etmaydi, balki biror shaklga bunday ma’no tilde biriktirilgan bo’ladi, nutq shuni qalqitib beradi. ma’lum shaklga ma’lumbir ma’noning biriktirilishi …

2 / 29

qo‘shma morfemada uni tashkil toptirgan morfemalar tushuniladi. 9 ibora yirik til birligi bo’lib, kamida ikkita mustaqil so’zdan tarkib topadi. shunga ko’ra iboraning ifoda plani deb so’zlar (leksemalar), shular tarkibidagi til birliklari ko’zda tutiladi. tarkibli morfemaning, leksemaning ma’nosi odatda uni tashkil qiluvchi til birliklariga xos ma’nolarning yig’indisi sifatida gavdalanadi, qismlar ma’nosi asosida butunning ma’nosi tushuniladi. ibora ham tarkibli til birligi, lekin uning ma’nosi tarkibidagi leksemalarga xos ma’nolarning oddiy yig’indisiga teng bo’lmaydi. iboraga xos ma’no tarkibidagi leksemalarning ma’nosiga nisbatan mahraj ma’no, ustama ma’nosifatida gavdalanadi, bu ma’no ibora tarkibidagi leksemalarning ma’nosiga suyanmasligi ham mumkin. 10 iboraning ma’nosi tarkibidagi leksemalarga xos ma’nolarning yig’indisi bo’lmasligi, shular ustiga qurilgan yangi bir ma’no bo’lishi sababli, iboralar go’yo ifoda plani bilan mazmun plani orasida qandaydir uzilish sodir bo’ladi. ichki sintaktik qurilishi. frazeologik birlikning ifoda plani sifatida kamida ikkita mustaqil so’z qatnashadi. o’zaro sintaktik bog’langan bu so’zlar mohiyatga ko’ra birikmaga yoki gapga teng bo’ladi. bunday birikma yoki gapdan yaxlitligicha …

3 / 29

orttirma nisbat yasovchisini olib, o’timliga aylangach, ot komponentining bosh kelishigi tushum kelishigiga almashadi. ko’rinadiki, bir komponentdagi grammatik o’zgarish ikkinchi komponentda ham shunga muqobil o’zgarishni talab qiladi, natijada gapga teng holat birikmaga teng holatga o’tadi.bunday ikki xil sintaktik qurilish shaklida bo’la oluvchi iboralar anchagina: ko’z(i) ko’r,qulog’(i), kar bo’ldi-ko’z(i)ni ko’r, qulog’(i)ni kar qilmoq; ko’z(i)ni moshdek ochmoq- ko’z(i) moshdek ochildi kabi. 12 ona tili darslarida iboralarning o‘qitilishi 13 maktabda ona tili og‘zaki va yozma nutqni biladigan, til unsurlaridan o‘rinli foydalana oladigan, tom ma’nodagi savodli o‘quvchilarni tayyorlashni ta’minlaydigan vosita tarzida o‘rgatiladi. ona tilini yaxshi bilish, mamlakatning siyosiy, madaniy-ma’rifiy, mafkuraviy, xo‘jalik hayotida faol ishtirok etishga yordam beradi. turli maqsadlarga erishishda vosita hisoblanadi. o‘zbek tili lug‘ati tarkibi jihatidan juda boy va rang-barangdir. tilimizda mustaqil leksik ma’noga ega bo‘lgan alohida so‘zlardan tashqari leksik ma’no ifodalaydigan turg‘un birikmalar-iboralar ham mavjud. ularning ma’nolari tarkibidagi so‘zlarning yaxlit ma’nosi asosida yuzaga keladi va inson xotirasida bir butun va tayyor holda saqlanib, …

4 / 29

omida iboralar ustida maxsus ish olib borilmoqda, yani berilgan lug‘atlarda ayrim iboralar izohi berilgan. ammo bu ish hamma vaqt ham zarur natijalarni bermoqda deb bo‘lmaydi. 14 o‘rta maktabni bitirib chiqayotgan o‘quvchilar yetarli iboraviy birliklar boyligiga ega bo‘lmayotirlar. buning sababi shundaki, iboralarni o‘rganish tizimi hali maqsadga bo‘ysundirilgan va qat’iy ishlab chiqilgan tizim darajasiga aylangan emas. iste’molda ko‘p qo‘llanadigan hamda kam qo‘llanadigan, ya’ni nisbatan bir muncha qiyin ma’noli va sodda ko‘rinishli iboralarni o‘rgatishga bir xil vaqt sarflanishi, iboralarga doir mashqlarni o‘rganish xususiyati e’tiborga olinmaganligi iboralarni o‘rganishda qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. nutqni egallash jarayoni bola tafakkurining o‘sishi bilan chambarchas bog‘liq holda yuz beradi. o‘quvchi o‘z fikrini ifoda etishda til unsurlari(elementlari)ni o‘zlashtirish davomida atrof-olamni his qila boshlaydi, borliqni bilib oladi. bola ongida til vositalari yordamida aks ettirgan tushunchalar shakllana boradi. 15 bu holat bolaning faqat ona tilida fikrlashi, idrok etishi asosida ro‘y beradi. o‘quvchi aloqa-aralashuv davomida til unsurlarini egallay borar ekan, ular tilning murakkab hodisalariga duch …

5 / 29

oyligi bo‘lgan iboralarni mumkin qadar ko‘proq nutq iste’moliga kiritish malakasiga qaratiladi. iboralar juda murakkab va ko‘p qirrali hodisadir. har bir ibora muayyan hajmdagi ma’noga, shaklga va qo‘llanish imkoniyatiga ega va ularning shakli ham o‘zgacha. iboraning shakli deyilganda, uning fonetik, orfografik qurilish tarkibi va grammatik shakllari tushuniladi. leksemaga qaraganda, iboralar ma’nolarining hajmi, ko‘p ma’noliligi bilan farqlanadi. bu kabi holatlar iboralarni nutqqa olib kirishni qiyinlashtiradi. aksariyat o‘quvchilar mumkin qadar ularni o‘z nutqida qo‘llamaslikka harakat qiladi. sabab shundaki, o‘quvchilar iboralarning ma’nolarini hamma vaqt ham tushunib yetmaydi, ularning ma’nolarini fahmlay olmaydi. bu esa iboralarni nutqdan chiqarib tashlash evaziga oddiy, sodda, qashshoq gapirishga undaydi. shu ma’noda iboralarni o‘qitish va o‘rganishning optimal metodikasini yaratish lozim. fikrimizcha ular quyidagilardir: 1) frazeologik material tanlash; 2) faol va nofaol frazemik lug‘at tarkibini yaratish; 3) frazemalarni izohlash usullarini yaratish; 4) frazemalarni mustahkamlash va esda qoldirishga yordam beradigan mashqlar tizimini yaratish va hokazo. 17 iboralarni tushuntirishda grafik organayzerlar 18 grafik organayzer …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iboramavzusini o‘rganish metodikasi"

mavzu: ibora mavzusini o‘rganish metodikasi qo’qon davlat pedagogika instituti 501-guruh talabasi no’monjonova nasibaxonning ona tilini o’qitish metodikasi fanidan tayyorlagan taqdimoti 1 reja: 2 ibora haqida ma’lumotlar ona tili darslarida iboralarning o’qitilishi iboralarni tushuntirishda grafik organayzerlar iboralarga oid dars ishlanmalar xulosa 2 3 4 5 6 7 ibora haqida ma’lumotlar 8 ibora – bu, frazeologik birlik iboralarning semantik tabiati frazeologik ma’no. tilda ham shakl va ma’no bor. tilda shakl deb odatda tilning materiyasi-tovush-ko‘zda tutiladi. buni tilning ifoda etish plani(rejasi) deb yuritiladi. tovush yozuvda harf bilan ko‘rsatiladi. shu asosda talaffuz shakli va yozuv shakli farq qilinadi, bulardan tom ma’nodagi shakl-birinchisi. yolg‘iz shaklning o‘zi hali til birligi...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (2,7 МБ). Чтобы скачать "iboramavzusini o‘rganish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iboramavzusini o‘rganish metodi… PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram