fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi

PPTX 53 pages 871.7 KB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 871.7 KB

File type PPTX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

презентация powerpoint ona tili o‘qish savodxonligi va uni o‘qitish metodikasi fani 1-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi. o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari reja: 1. boshlang‘ich sinflarda fonetikaga oid bilimlarni o‘rganish tartibi. 2. tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish 3. jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi 4. bo‘g‘in ustida ishlash 5. grammatik tushunchalarni o‘zlashtirish 6. grammatik va so‘z yasalishiga oid mashqlar 3 metod aslida yunoncha “metodos” so‘zidan olingan bo‘lib, “bilish va tadqiqot yo‘li”, “nazariya”, “ta’limot” kabi ma’nolarni bildiradi. metodika (yun. “methodike”) biror ishni bajarish, amalga oshirish, ado etish metodlarining, usullarining yig‘indisi yoki o‘qitish usullari haqidagi ta’limot, ta’lim berish metodlari, yo‘llari va vositalari haqidagi fandir. "fonetika" so‘zi yunon tilidan olingan. yunoncha "phone" so‘zi "tovush" yoki "ovoz" degan ma’noni bildiradi. "-tikos" qo‘shimchasi esa "bilim" ma’nosini ifodalaydi. shunday qilib, "fonetika" so‘zi "tovushlar haqidagi ilm" degan ma’noni anglatadi. fonetika — tilshunoslikning nutq tovushlarini o‘rganadigan …

2 / 53

ki uchramasligiga ko‘ra ikki turli bo‘ladi: unli undosh 6 ta: a, i, e, o, u, o‘ o‘pkadan chiqayotgan havoning og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchrashidan hosil bo‘lgan tovushlar undosh tovushlardir. nutqda 24 ta undosh tovush bor. i. qaysi nutq a’zosining ishtirok etishiga ko‘ra; ii. portlovchi/sirg‘aluvchi; iii. jarangli/jarangsiz. i. qaysi nutq a’zosining ishtirok etishiga ko‘ra: 1. bo‘g‘iz undoshi: 2. lab undoshlari: 3. til undoshlari: a) chuqur til orqa – q, g‘, x b) til orqa – g, k, ng c) til o‘rta - y d) til oldi – d, t, z, s, l, r, n, ch, sh, dj, j h b, p, m, v, f portlovchi: b, dj, m, n, ng, t, g, q, p, ch, d, k sirg‘aluvchi: sh, h, v, f, s, z, y, r, l, g`, x, j jarangli: b, d, g, v, z, g‘, dj, j jarangsiz: p, t, k, f, s, x, sh, ch kichik yoshdagi o‘quvchilarning og‘zaki …

3 / 53

siz undoshlar so‘zni bo‘g‘inlarga bo‘lish, urg‘uli bo‘g‘inni talaffuzga ko‘ra amaliy farqlash ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar 1-sinf o‘quvchilarida so‘zni to‘g‘ri talaffuz qilish, bo‘g‘inlarga bo‘lish, undagi har bir tovushni tartibi bilan aniq aytish ko‘nikmasini shakllantirish ustida maqsadga muvofiq ishlash, o‘z navbatida, analiz, sintez, taqqoslash, guruhlash kabi aqliy mashqlarni bilib olishga, shuningdek, tovushlarning tabiati, so‘z tarkibida bir-biriga ta’siri kabi ayrim elementar bilimlarni o‘zlashtirishga imkon beradi. nilufar guli metodi k…k 1-sinfda fonetika va grafikani o‘rganishga katta o‘rin beriladi, chunki o‘quvchilar o‘qish va yozish jarayonini shu sinfda egallaydilar. tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish tovush murakkab tushuncha bo‘lgani uchun boshlang‘ich sinflarda unga ta’rif berilmaydi. shunga qaramay, bolalarda tovush haqida to‘g‘ri ilmiy tasavvur amaliy mashqlar yordamida hosil qilinadi. bunda yetakchi usul so‘zdagi tovushlarning talaffuzi hamda so‘zning leksik ma’nosi so‘zdagi tovushlarning tarkibiga bog‘liqligi ustida kuzatish hisoblanadi. masalan, aka, uka, opa, ona, ota, kul, gul, qora, qara kabi bir unli yoki bir undosh bilan farqlanadigan …

4 / 53

mashqlari yordamida so‘zdagi tovushlar tarkibini aniqlash ko‘nikmasini takomillashtirish ustida ishlab borish zarur. malumki, nutq tovushlari ikki katta guruhga bo‘linadi: unli tovushlar va. undosh tovushlar. buni o‘quvchilarga tushuntirishda ularning quyidagi belgilari hisobga olinadi: 1) -talaffuz qilsnish usuli (unli tovush talaffuz qilinganda havo oqimi og‘iz bo‘shlig‘idan erkin ravishda o‘tadi, undosh tovush talaffuz qilinganda, havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchraydi); 2) -ovoz va shovqinning ishtiroki (unli tovushlar faqat ovozdan iborat, undosh tovushlar talaffuz qilinganda shovqin eshitiladi, ba’zan shovqin va qisman ovoz eshitiladi); 3) -bo‘g‘in hosil qilish xususiyati (unli tovushlar bo‘g‘in hosil qiladi, undosh tovushlar bo‘g‘in hosil qilmaydi). venn diagrammasi unli undosh o‘quvchilar bu belgilarni yodlab olishlariga yo‘l qo‘ymaslik, aksincha, 1-sinfdanoq bolalarda tovushni talaffuz qilganda, ovoz yoki shovqin eshitilganda nutq a’zolarining vaziyatini kuzatish ko‘nikmasini o‘stirib borish lozim. bunday kuzatishlar 4-sinfda davom ettiriladi va umumlashtiriladi. tovushlarni o‘zlashtirishga bunday yondashish, unli va undosh tovushlarni puxta o‘zlashtirishga imkon berishi bilan birga, o‘quvchilarning aqliy qobiliyatini o‘stirish vazifasini ham bajaradi; …

5 / 53

i); 2) jo‘ja, jajji so‘zlaridagi j tovushi (jarangli, portlovchi) ham, jurnal, vijdon so‘zlaridagi j tovushi (jarangli, sirg‘aluvchi) ham bitta j harfi bilan ifodalanadi; 3) tong, keng so‘zlaridagi uchinchi jarangli undosh tovush (ng) ikki harf birikmasi (ng) bilan ifodalanadi; 4) sh, ch harf birikmalari ham bir tovushni ifodalaydi (shamol, choy). jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi o‘quvchilarga jarangli va jarangsiz undosh tovushlar talaffuzini kuzatishga asoslanib tanishtiriladi. bunda jufti bor jarangli va jarangsiz undoshlar ajratiladi. kuzatishda o‘quvchilar faol qatnashishi va ularga jufti bor jarangli undosh bilan jarangsiz undoshlarni ajratish qanchalik muhim ekanini yaqqol ko‘rsatish uchun faqat bitta undosh tovush bilan farqlanadigan baqir — paqir, gul — kul, dil — til, zina — sina, joy — choy kabi so‘zlardagi tovushlarni taqqoslash maqsadga muvofiq. bunda o‘qituvchi o‘quvchilar diqqatini b-p, v-f, g-k, d-t, z-s, j-ch, j-sh, g‘-x tovushlari biri jarangli, ikkinchisi jarangsiz undoshdan iborat tovush juftlarini hosil qilishiga qaratadi, ularning talaffuzidagi farqni amaliy tushuntiradi …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi"

презентация powerpoint ona tili o‘qish savodxonligi va uni o‘qitish metodikasi fani 1-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi. o‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari reja: 1. boshlang‘ich sinflarda fonetikaga oid bilimlarni o‘rganish tartibi. 2. tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish 3. jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi 4. bo‘g‘in ustida ishlash 5. grammatik tushunchalarni o‘zlashtirish 6. grammatik va so‘z yasalishiga oid mashqlar 3 metod aslida yunoncha “metodos” so‘zidan olingan bo‘lib, “bilish va tadqiqot yo‘li”, “nazariya”, “ta’limot” kabi ma’nolarni bildiradi. metodika (yun. “methodike”) biror ishni bajarish, amalga oshirish, ado e...

This file contains 53 pages in PPTX format (871.7 KB). To download "fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika va grafika asoslarini … PPTX 53 pages Free download Telegram