boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlashmetodikasi

PPTX 28 pages 120.1 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.1 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

4-ma’ruza.boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1.so‘z birikmasi va gap ustida ishlash 2.boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi 3.kitobxonlik faoliyatini shakllantirish 4-ma’ruza.boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1.so‘z birikmasi va gap ustida ishlash 2.boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi 3.kitobxonlik faoliyatini shakllantirish boshlang`ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: 1) amaliy o`rganiladigan; 2) nazariy o`rganiladigan turlarga bo`linadi. sintaksis bilimlarni amaliy o`rganish savod o`rgatish davridayoq boshlanadi va to`rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang`ich sinfda «bog`lovchi», «gap», «darak gap», «so`roq gap», «buyruq gap», «his-hayajon gap», «sodda gap», «qo`shma gap», «gap bo`laklari», «gapning uyushiq bo`laklari», «undalma» mavzulari nazariy o`rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar bajariladi. boshlang`ich sinflarda ona tili darslarining muhim vazifalaridan biri fikrni ifodalashda gapdan ongli foydalanish ko`nikmasini shakllantirish hisoblanadi. morfologiya va leksik, fonetika va orfografiya sintaksis asosida o`zlashtirilgani uchun tilni o`rganishda gap ustida ishlash markaziy o`rin egallaydi. gap nutqning asosiy birligi bo`lib, boshlang`ich sinf …

2 / 28

2. gap strukturasini o`rgatish (so`z birikmasida so`zlarning bog`lanishi ustida ishlash, gapning grammatik asosini, bosh va ikkinchi darajali bo`laklarning xususiyatlari, yopiq va yig`iq gaplar ustida ishlash). 3. o`quvchilarning nutqida gapning maqsadga va ohangga ko`ra turlaridan foydalanish ko`nikmasini shakllantirish. 4. gapda so`zlarni aniq qo`llash ko`nikmasini o`stirish. 5. yozma nutqda gapni to`g`ri tuzib yozish, (uni bosh harf bilan boshlash, tinish belgilarini qo`yish) ko`nikmasini shakllantirish. «gap» mavzusi barcha sinflarda o`rganiladi. gapning belgilari haqidagi bilimlar chuqurlashtirib boriladi. o`quvchilar fikr ifodalovchi nutq birligi - gap haqidagi elementar tasavvurdan gapning bosh va ikkinchi darajali bo`laklari, gapda so`zlarning bog`lanishi, gapning uyushiq bo`laklarini o`rganishga o`tadilar. gap ustida ishlashning boshlang`ich bosqichi savod o`rgatish davriga to`g`ri keladi. bu davrda o`quvchilar gapning muhim xususiyatlari (fikr ifodalashi, tugallangan ohang bilan aytilishi) bilan tanishadilar, gapning bu xususiyatlarini bilmasdan turib, so`zlardan gap tuzib bo`lmaydi. agar o`quvchilar gapning bosh bo`laklarini ajrata olmasalar, gap nutqning yaxlit birligi ekanini bilmaydilar. ega va kesim gapning qurilishi va mazmunining asosini …

3 / 28

ganini va u haqda nima deyilganini bildirgan so`zni ajratishga o`rganadilar. aslida gapning grammatik asosi ustida ishlash mana shundan boshlanadi va bu bosh bo`laklarni o`rganishga muqaddima bo`ladi. 3- sinf gap ustida ishlashning yangi bosqichidir. o`quvchilar gapni amaliy o`rganishdan tushuncha sifatida o`rganishga o`tadi. ular gapning muhim belgilarni bilib oladilar. bosh va ikkinchi darajali bo`laklarning ta’rifi, ega va kesim terminlari kiritiladi. bu sinfda gapda so`zlarning bog`lanishiga katta e’tibor beriladi. o`quvchilar gapning asosi (ega va kesim) ni ajratadilar, ikkinchi darajali bo`laklarni farqlaydilar va gapdagi ikki so`z (hokim va tobe so`z) ni, so`zlarning grammatik jihatdan, ya’ni (qo`shimchalar orqali bog`lanishini bilib oladilar. 4- sinfda gapning uyushiq bo`laklarini o`rganish bilan gap bo`laklari xaqidagi bilim kengaytiriladi. gap tarkibidagi so`z birikmalarni ajratish ko`nikmasi uzoq mashq davomida shakllantirib boriladi. buning uchun o`quvchilarning so`z birikmasidan bir so`zning boshqa so`zga tobeligini tushunishga qaratilgan mashqlar tizimidan foydalaniladi. 1. gaplarni yoyish. buning uchun gapning qaysi bo`lagi yoyishni talab qilishini aniqlash. masalan, daraxtlar gullabdi gapini …

4 / 28

eradi. terimchi teradi - bosh bo`laklar). - so`roqlar yordamida so`z birikmasini toping. nimani teradi? (paxtani teradi) nimada teradi? (mashinada teradi). keyin gapda so`zlarning qulay tartibi aniqlanadi. (terimchi paxtani mashinada teradi). gap ohangi ustida ishlanadi. 3. uzluksiz (tinish belgilarisiz) matndan gaplarni ajratish. mashqning bu turi ongli bo`lishi uchun har bir gapniig bosh bo`laklarini va so`z birikmalarini ajratish lozim. 4. gapni tahlil qilish va sxemani tuzish. gap tahlil qilinayotganda dastlab uning asosi ajratiladi, keyin egani izohlovchi ikkinchi darajali bo`lak, kesimni izohlovchi ikkinchi darajali bo`lak, boshqa ikkinchi darajali bo`lakni izohlovchi ikkinchi darajali bo`lak ajratiladi. shunday qilib, asta-sekii so`z birikmalari aniqlana boradi. 5. o`qituvchi bergan sxema yoki so`roqlar asosida gap tuzish: kim? kimlarni? nima qiladi? (shifokor kasallarni davolaydi). so`z birikmasi ikki yo`nalishda olib boriladi: 1) so`z birikmasiga gap ichida gapning tarkibiy qismi sifatida qaraladi; 2) so`z birikmasiga predmetning yoyiq nomi sifatida qaraladi, masalan, soat - so`z, oltin soat, qo`l soat, osma soat, elektron soat …

5 / 28

larga uqtirishga yordam beradi». kichik yoshdagi o`quvchilarni tinish belgilari bilan tanishtirishda o`qituvchi, avvalo, ularning yozma nutq to`g`ri, boshqalarga tushunarli qilib ifodalash uchun muhim ekanini tushuntiradi. 1- sinf o`quvchilariga savod o`rgatish davridayoq nuqta, so`roq belgisi va undov belgisi bilan amaliy tanishtiriladi. bolalar hali “alifbe” o`qimasalar ham, rasmga qarab gap tuzadilar. o`qituvchi ularga talaffuzda bir gap boshqasidan to`xtam (pauza) bilan ajratilishini, gapning oxirida pasayishini tushuntiradi. bolalar, o`qituvchi topshirig`iga ko`ra, 3-5 gapli kichik matnli gaplarga ajratadilar va ular o`rtasidagi to`xtam (pauza) qilish hikoya mazmunini yaxshi tushunishga yordam berishiga ishonch hosil qiladilar. ular gapni to`g`ri talaffuz qilishni o`rgana boshlaydilar. bu gap oxiriga nuqta qo`yilishi bilan tanishtirish uchun mazmuniy va intonatsion asos yaratadi. bolalarni gapni o`qishga oldindan tayyorlash uchun grafik sxemadan foydalaniladi. masalan, bolalar gap tuzadilar, undagi so`zlarni sanaydilar va o`qituvchi rahbarligida chiziqcha bilan belgilaydilar: biz ertakni sevamiz ( ). yana boshqa gap tuzib, uni ham chiziqcha bilan belgilaydilar: qovun pishdi ( ). o`qituvchi quyidagi …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlashmetodikasi"

4-ma’ruza.boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1.so‘z birikmasi va gap ustida ishlash 2.boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi 3.kitobxonlik faoliyatini shakllantirish 4-ma’ruza.boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1.so‘z birikmasi va gap ustida ishlash 2.boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi 3.kitobxonlik faoliyatini shakllantirish boshlang`ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: 1) amaliy o`rganiladigan; 2) nazariy o`rganiladigan turlarga bo`linadi. sintaksis bilimlarni amaliy o`rganish savod o`rgatish davridayoq boshlanadi va to`rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang`ich sinfda «bog`lovchi»...

This file contains 28 pages in PPTX format (120.1 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlashmetodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda sintakti… PPTX 28 pages Free download Telegram