boshlang‘ich sinflarda epik asarlar ustida ishlash metodikasi

PPTX 21 pages 15.0 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.0 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

pptxgenjs presentation boshlang‘ich sinflarda epik asarlar ustida ishlash metodikasi epik asarlar haqida tushuncha boshlang’ich sinf o’quvchilari uchun epik asarlarning ahamiyati boshlang‘ich sinflarda epik asarlar tahlili va o’rgatish metodikasi 1 epik turning oʻziga xos xususiyatlari haqida gap borganda, avvalo, uning voqeabandlik xususiyati tilga olinadi. epik asarda makon va zamonda boʻlayotgan voqea-hodisalar tasvirlanadi, oddiygina soʻz vositasida oʻquvchi koʻz oʻngida jonlanadigan toʻlaqonli badiiy voqelik yaratiladi. oʻquvchi koʻz oʻngida reallikka oʻxshash, oʻzining tashqi koʻrinishi va shakli bilan jonlana olgani uchun ham epik asardagi badiiy voqelikni „plastik“ tasvirlangan deb yuritiladi. epik asarning „noplastik“ elementlari deyilganda muallifning oʻy-fikrlari, mushohadalari, ichki kechinmalari, tasviriy predmetga hissiy munosabatlari tushuniladi. epik turga mansub asarlar asosan nasriy yoʻlda yoziladi epik asarda voqea- hodisalarni hikoya qilib berayotgan shaxs „roviy“ yoki „hikoyachi“ deb yuritiladi. epik asarda voqealar birinchi shaxs tilidan yoki uchinchi shaxs (muallif) tilidan ham aytilishi mumkin. masalan, x.toʻxtaboyevning „sariq devni minib“, e.aʼzamovning „otoyining tugʻilgan yili“, gʻafur gʻulomning „shum bola“ yoki „yodgor“ …

2 / 21

larda xalq orasida maʼlum va mashhur boʻlgan latifalardan foydalanilgan. latifa qahramoni oʻzbeklarda afandi, tojiklarda mushfiqiy, turkmanlarda mirali nomi bilan yuritiladi. masal (arab. — namuna, misol) — didaktik adabiyot janri. taʼlimiy harakterdagi, aksariyat kichik sheʼriy, baʼzan nasriy shakldagi asar. masalda insonga xos xususiyatlar, jamiyatga xos ijtimoiy hodisalar, munosabatlar qushlar, hayvonlar orasidagi munosabatlar va tabiat hodisalari vositasida aks ettiriladi. mazmuni majoz asosiga quriladi, komiklikning va kinoyaning, ijtimoiy tanqid motivining ustunligi masalga hajviy ruh bagʻishlaydi. (tulki va uzum) (shamol va quyosh. kim kuchliroq) uning namunalari "kalila va dimna" (panchatantra, 3-asr) tarkibida uchraydi. masallar farididdin attor, rumiy, navoiy asarlarida tamsil uchun ishlatilgan. gulxaniy "zarbulmasal" asarida masaldan mohirlik bilan foydalangan. qad. yunon adabiyotida ezop (milodiy 6—5-asrlar), rim adabiyotida fedr (miloddan avvalgi 1-asr), fransuz adabiyotida lafonten (17-asr), rus adabiyotida krilov bu janrning yetuk namoyandalari sifatida shuhrat qozonganlar. masal yozuvchilar masalnavislar deb ataladi. hikoya – adabiy janr bo‘lib, voqealar, qahramonlar, muhit va tasvir orqali biror hayotiy hodisani …

3 / 21

uch elak,haqiqat,yaxshilik,foyda) tarixiy rivoyatlarda biror shaxs faoliyati va xalq qahramonlari bilan bogʻliq hodisalar hikoya qilinadi, axloq va odobning ideal meʼyorlari tashviq etilib, muayyan faktlar haqida axborot beriladi. bunday rivoyatlar navoiy, ulugʻbek, ibn sino, beruniy, mashrab, amir temur, sulton mahmud va boshqalar hayoti bilan bogʻliq voqea va hodisalar asosida ham yaratilgan. ertak — xalq og'zaki poetik ijodining asosiy janrlaridan biri; toʻqima va uydirmaga asoslangan sehrli sarguzasht va maishiy xarakterdagi epik badiiy asar. asosan, nasr shaklida yaratilgan. ertak surxondaryo, samarqand, fargʻona oʻzbeklari orasida matal, buxoro atrofidagi tuman va qishloqlarda ushuk, xorazmda varsaqi, toshkent shahri va uning atrofida choʻpchak deb ataladi. ertak janri obrazlar talqini, gʻoyaviy mazmuni va konflikti, syujet va kompozitsiyasi, uydirmalarning oʻrni va vazifasi, tili va uslubiga koʻra: shartli ravishda hayvonlar haqidagi ertaklar, sehrli ertaklar, maishiy ertaklar, hajviy ertaklarga boʻlinadi. ertaklar, asosan, didaktik vazifani bajaradi. ertaklarning "ming bir kecha", "panchatantra" va boshqalar yaxshi namunalari, g.x. andersen, v.xauf, a.s.pushkin kabilarning mumtoz adabiy …

4 / 21

jodu boʻladi. afsonalar olam (yer, quyosh va boshqa sayyoralar yuzaga kelishi) haqida, toponimik (qof togʻi, daryo, dengiz, shahar, qal’a, qishloq, tepalik, eram bogʻi va hokazo), elatlarning kelib chiqishi (masalan, turkiy xalqlarning), hayvonot dunyosi (masalan, sher, ajdaho, anqo, semurgʻ va boshqalar)ga oid, tabiatdagi voqea, hodisalar (masalan, chaqmoq, zilzila, shamol va boshqalar) xususida, tarixiy shaxslar (mas, turkiylardagi er toʻnga, toʻmaris, shiroq, anglosakslar qiroli artur va boshqalar) toʻgʻrisida, diniy (mas, islomdagi nuh paygʻambar xususidagi, abu muslim jangnomasi, avestodagi frangrasyan (afrosiyob), xristianlikdagi iso masihning havoriylari bilan sayohatiga bogʻliq voqea-hodisalar) va boshqa turli-tuman mavzularda boʻladi. masalan, „qutadgʻu bilig“, „devo-nu lugʻotit turk“, alisher novoiyning „hamsa“, dantening „ilohiy komediya“, chingiz aytmatovning „oq kema“, erkin vohidovning „ruhlar isyoni“, abdulla oripovning „jannatga yoʻl“ kitoblarida a.lar asarning badiiy-estetik va taʼsir kuchini oshirishga, inson ruhiyatini yanada chuqur va toʻlaqonli tasvirlashga xizmat qilgan. ocherk — badiiy adabiyotning epik tur janrlaridan biri. ocherk oʻzining hozirjavobligi, ishonarliligi, haqiqiy hayotda roʻy bergan voqealarni ifodalash, hujjatlarga …

5 / 21

nyenisey va kultegin yodnomalari, "boburnoma" asarlarida ocherkga xos hujjatlilik seziladi. ocherk aslida jamiyatdagi ijtimoiy munosabatlarning paydo boʻlishi bilan bogʻliq ravishda rivoj topadi. dastlabki paytda ocherk janrining shakllanishiga abdulla qodiriy, choʻlpon, oybek, gʻafur gʻulom, abdulla qahhor singari adiblar, keyinroq nazir safarov, yoʻldosh shamsharov, habib noʻʼmon, sunnatillo anorboyev, rasul rahmon va boshqa katta hissa qoʻshdilar. esse - fransuz tilida essai tajriba, ingliz tilida «essay», «assay-intilish, ijodiy sinov, ocherk, lotincha «exagium”,- o'ylash» degan ma'noni bildiradi. esse - o'quvchining aniq mavzu yuzasidan shaxsiy fikr-mulohazalari asosida yoziladigan ixcham ijodiy ish hisoblanadi. uning o'zgachaligi mavzuda ko'tarilayotgan muammoga fakt va dalillarni o'rinli keltirish orqali o'z munosabatini bildirish. essening maqsadi - o'quvchini faol va tanqidiy va mantiqiy fikrlashga o'rgatish, o'z mulohazalarini dalillashga yo'naltirish, til unsurlaridan o'rinli foydalanish orqali fikrni to'g'ri yetkazib berish ko'nikmalarini shakllantirish. esse yozish o'quvchilarga o'z fikrini erkin bildirishga, mavzuga aloqador ma'lumotni to`g`ri qabul qilishga va tushunishga, muammoning yechimini topishga aloqador dalillardan foydalanib, o'z xulosasini aniq …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda epik asarlar ustida ishlash metodikasi"

pptxgenjs presentation boshlang‘ich sinflarda epik asarlar ustida ishlash metodikasi epik asarlar haqida tushuncha boshlang’ich sinf o’quvchilari uchun epik asarlarning ahamiyati boshlang‘ich sinflarda epik asarlar tahlili va o’rgatish metodikasi 1 epik turning oʻziga xos xususiyatlari haqida gap borganda, avvalo, uning voqeabandlik xususiyati tilga olinadi. epik asarda makon va zamonda boʻlayotgan voqea-hodisalar tasvirlanadi, oddiygina soʻz vositasida oʻquvchi koʻz oʻngida jonlanadigan toʻlaqonli badiiy voqelik yaratiladi. oʻquvchi koʻz oʻngida reallikka oʻxshash, oʻzining tashqi koʻrinishi va shakli bilan jonlana olgani uchun ham epik asardagi badiiy voqelikni „plastik“ tasvirlangan deb yuritiladi. epik asarning „noplastik“ elementlari deyilganda muallifning oʻy-fikrlari, mushohadalari,...

This file contains 21 pages in PPTX format (15.0 MB). To download "boshlang‘ich sinflarda epik asarlar ustida ishlash metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda epik asa… PPTX 21 pages Free download Telegram