o’zbek xonliklarining rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi. mustamlakachilik idora usulining joriy etilishi.

PDF 27 pages 316.6 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.6 KB

File type PDF

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

1 15-mavzu: o’zbek xonliklarining rossiya imperiyasi tomonidan bosib ilinishi. mustamlakachilik idora usulining joriy etilishi. reja: 1.rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi. 2.turkistonni boshqarishning mustamlaka tizimi. 3. o`lkani boshqarish haqidagi nizom rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi. rossiya podsholari turkiston yerlarini bosib olish borasidagi g’arazli maqsadlarini hali o’lkada shayboniylar hukmronlik qilgan davrlardan boshlangan. xususan, kavkaz, volgabo’yi, sibir va o’rta osiyo ustidan hukmronlik qilish rus podsholarining azaliy va asriy orzusi bo’lgan. bu orzuni amalga oshirishni «grozniy» («dahshatli») laqabi bilan atalgan ivan iv (1530-1584)ning o’zi boshlab beradi. u 1552 yili qozon va 1556 yilda ashtarxon (astraxan) xonliklarini bosib oladi. sibirni bosib olish 1581 yildan boshlandi va u ham zabt etilgan. rus davlati o’rta osiyo mintaqasini bosib olishdan oldin, bu yerdagi mavjud xonliklar haqida keng ko’lamda josuslik ma’lumotlarini to’plashga kirishadi. shu maqsadda «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoniy jenkinson (?-1611) boshliligidagi elchilarning faoliyatida yaqqol namoyon bo’ladi. jenkinson boshliq elchilar (rishard va robert jonsonlar hamrohlik …

2 / 27

agonlarining vakili xo’ja nafas peterburgga borib, amudaryoda oltinli qumlarning ko’pligi to’g’risida bergan ma’lumoti tezlashtiradi. oltin va boylik vasvasasi natijasida xviii asrning boshlariga kelib rossiyaning sharqqa bo’lgan qiziqishi ortgan va pyotr i 1714-1717 yillarda aleksandr bekovich-cherkasskiy boshchiligida xiva xonligiga harbiy ekspeditsiya jo’natgan. xiva xoni sherg’ozixon (1714-1728) qayrag’och darasidagi ochiq to’qnashuvda katta talafotga uchragach, harbiy hiyla ishlatib, rus qo’shinlarini 5 ta shaharga bo’lib yuborgan va ularni alohida-alohida qirg’in qilgan. rossiya bilan xiva xonligi o’rtasida dushmanlik vaziyati kuchaydi. pyotr i o’rta osiyo yerlariga bo’lgan o’z tajavvuzkorligidan voz kechmadi. u buxoroga elchi sifatida (josuslik maqsadlarida) 1718 yilda italiyalik florio benevenini (?-?)jo’natadi. 2 benevenikavkaz va eron orqali buxoroga 1721 yilning 6 noyabrda yetib kelgan. u bu yerda 3 yildan ortiq turib, keyin xivaga ham o’tgan. bu safar ham muvaffaqiyatsiz chiqadi va benevenining o’zi zo’rg’a jon saqlab qoladi va faqat pyotr i o’limidan so’ng 1725 yilda rossiyaga qaytadi. beneveni sayohat qilgan davlatlari haqida geografik, etnografik va …

3 / 27

o’rta juzning ayrim xon va sultonlari rossiya fuqaroligini qabul qildilar. 1747 yilda katta juz ham rossiya tobeligiga olindi1. qozog’icton hududlarida harbiy qal’alar va istehkomlar barpo etish esa pyotr i zamonidayoq boshlangan edi. 1717 yilda omsk, 1718 yilda semipalatinsk, 1720 yilda ust-kamenogorosk, 1742 yilda orenburg qal’alari quriladi. faqat xviii asrning o’zida hozirgi qozog’icton hududlarida o’zbek xonliklariga bostirib borishda foydalanish uchun 46 ta katta va 96 ta kichikroq harbiy qal’a va istehkomlar qurdiradi, ularga qo’shinlarini joylashtiradi. qozog’iston hududlarini zabt etilishi podsho rossiyasi ma’murlarining turkiston yerlarini egallash borasidagi bosqinchilik harakatlariga qulay shart-sharoitlar yaratadi. biroq xviii asr oxiri va xix asr boshlaridagi rus-turk urushi (1806-1812), rus-shved urushi (1808-1809), rus-fors urushi (1805-1813) va nihoyat napoleonga qarshi 1805-1812 yillardagi to’qnashuv va urush, qolaversa, podsho rossiyasining mustabid hokimiyatiga qarshi dekabristlar nomini olgan dvoryanlar qo’zg’oloni va uni bostirish rossiya hukumatning turkistonga nisbatan bosqinchilik siyosatini ma’lum muddatga ortga cho’zilishiga sababchi bo’ladi. biroq 1830 yillardan ma’lum darajada yevropadagi janjalli voqealardan …

4 / 27

r becker. russia’s protektorates in central asia: bukhara and khiva, 1865-1924. london and new york. 2005. p. 17. 2 rossiya-o’rta osiyo xonliklari munosabatlari batafsil qarang: the heart of asia / a history of russian turkestan and the central asian khanates from the earliyest times. f.h.skrine and e.d.ross. london-new york. 2005. p. 163-168. 3 bosib olishdan iborat rejasining amalga oshuviga hindiston bilan o’zbek xonliklari o’rtasida joylashgan afg’oniston to’siq bo’ladi. natijada inglizlar bilan afg’oniston o’rtasida ikki marta (1838-1842; 1878-1880) urush ham kelib chiqadi. ammo inglizlar afg’on xalqining qarshiligini bostira olmaydilar. xix asr o’rtalarida rossiya imperiyasi hukumati tomonidan o’rta osiyoga josuslik missiyasi ham amalga oshirdi. masalan, 1841-1842 yillarda buxoroga elchi k.f. butenev rahbarligida butenev missiyasi yuborilgan. uning asosiy vazifasi afg’oniston va eron orqali turkistonga kirishga intilayotgan angliyaga to’sqinlik qilish, buxoro xonligida rossiyaning iqtisodiy va siyosiy ta’sirini mustahkamlash, buxoro tuprog’ining geologik tuzilishini o’rganish va yer osti boyliklarini tekshirish, buxoro xonligi bilan rossiya o’rtasida savdo …

5 / 27

aytda buxoro amirligi va xiva xonligini qo’qon xonligi bilan o’zaro birlashib qo’shin tuzishiga, o’zbek xonliklarining birgaliqda harakat qilishiga imkon bermaslik maqsadida ular o’rtasida turli nizolar chiqarish va mavjud ixtiloflarni kuchaytirish yo’llarini ishlab chiqishga qaratdi. rossiya harbiy vazirligida harbiy harakatlarga ketadigan xarajatlar, qo’shin miqdori va turi, urush harakatlarida qatnashuvchi qismlar, quruklik va suvda harakat qiluvchi vositalar, qurol-yarog’ miqdori va zaxiralari aniqlandi. rossiya imperiyasi qo’shinlari xix asrning 40-yillari oxiridan boshlab aniq reja asosida shiddat bilan turkiston yerlariga bostirib kela boshladi. turkistonni bosib olishi podsho aleksandr ii (1818-1881) hukmronligi davrida nihoyatda tezlashdi. rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi to’rt bosqichga bo’linadi. birinchi bosqich-1847 yildan boshlanib 1865 yilga qadar davom etadi. bu bosqichda qo’qon xonligiga qarashli hududlar bosib olinadi. ikkinchi bosqich- 1865 yildan boshlanib 1868 yilga qadar davom etadi. bu davrda toshkent va buxoro amirligi hududlari bosib olinadi. uchinchi bosqich-1873-1879 yillarni o’z ichiga olib, bu davrda xiva va qo’qon xonligi hududlari chor qo’shinlari tomonidan zabt …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek xonliklarining rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi. mustamlakachilik idora usulining joriy etilishi."

1 15-mavzu: o’zbek xonliklarining rossiya imperiyasi tomonidan bosib ilinishi. mustamlakachilik idora usulining joriy etilishi. reja: 1.rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi. 2.turkistonni boshqarishning mustamlaka tizimi. 3. o`lkani boshqarish haqidagi nizom rossiya imperiyasining turkistonni bosib olishi. rossiya podsholari turkiston yerlarini bosib olish borasidagi g’arazli maqsadlarini hali o’lkada shayboniylar hukmronlik qilgan davrlardan boshlangan. xususan, kavkaz, volgabo’yi, sibir va o’rta osiyo ustidan hukmronlik qilish rus podsholarining azaliy va asriy orzusi bo’lgan. bu orzuni amalga oshirishni «grozniy» («dahshatli») laqabi bilan atalgan ivan iv (1530-1584)ning o’zi boshlab beradi. u 1552 yili qozon va 1556 yilda ashtarxon (astraxan) xonliklarini bosib oladi. sibirn...

This file contains 27 pages in PDF format (316.6 KB). To download "o’zbek xonliklarining rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi. mustamlakachilik idora usulining joriy etilishi.", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek xonliklarining rossiya i… PDF 27 pages Free download Telegram