mantiq

PPTX 42 pages 2.1 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

slayd 1 mantiq reja: mantiq tushunchasi tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. ayniyat qonunining to‘g‘ri fikrlashdagi o‘rni. fikr chinligini aniqlashda nozidlik qonunining o‘rni. uchinchisi istisno qonunining mohiyati va asosiy talablari. fikrlarni dalillashda yetarli asos qonunining ahamiyati. mantiq fanining bahs mavzusi va vazifalari. mantiq fanining o‘rganish ob’ekti tafakkur hisoblanadi. mazkur fan tafakkur shakllari, qonunlari va usullari to‘g‘risida bahs yuritadi tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlarini o‘rganishda – mantiq talabalarni to‘g‘ri fikrlashning qonun-qoidalari va mantiqiy shakllari bilan tanishtirish asosida ularni mustaqild fikriga ega bo‘lgan barkamol insonlar etib tarbiyalashga yordam berishga e’tibor qaratiladi. logika so‘zi- grekcha logos so‘zidan olingan bo‘lib, so‘z, tushuncha, fikr, qonuniyat kabi ma’nolarga ega. osiyo xalqlarida logika «mantiq» so‘zi bilan yuritiladi. logika fikr yuritishning qonun qoidalari, usullari, shakllari haqidagi fan. mantiq . arabcha so‘z bo‘lib, «so‘z, fikr» ma’nolarini anglatadi. yunoncha logika so‘ziga muvofiq keladi,mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. biz tafakkurimizdagi muhokama yordamida bir hukmdan ikkinchi hukmni chiqarib, …

2 / 42

mgi dunyoda mantiqiy qarashlar rivoji (mil av iii-i ming yilliklar) o'rta asrlarda mantiq ilmi taraqqiyoti (milodiy asr boshlaridan xv asrgacha) yangi davr g'arbiy evropasida mantiqiy ilmlar rivoji (xv-xix asrlar) hozirgi kunda mantiq ilmi taraqqiyoti formal mantiq dialektik mantiq matemetik mantiq mantiq shu ma’noda, logika ob’ektiv olamning rivojlanishi va o‘zgarishining inson tafakkuridagi in’ikos qonunlari va shakllari haqidagi fandir.demak, uning predmeti tafakkurning shakl va qonunlarini o‘rganishdan iborat.tafakkur uch xil: tushuncha, hukm, xulosa chiqarish shakllari mavjud. 1.tushuncha deb buyum va hodisalar xususiyatlarining umumiy va muhim belgilarining yaxlit holda ifodalanishiga aytiladi. masalan «odam» tushunchasini olaylik. uning birinchi xususiyati - mehnat qurollarini, vositalarini tayyorlash, ikkinchi xususiyati - ijtimoiy hayot mahsuli ekanligi, uchinchi xususiyati ongli mavjudod bo‘lishi. demak, tushuncha odam tafakkuridagi in’ikos etish shakllaridan biri, uning yordamida hodisalarning, jarayonlarning mohiyati bilib olinadi, ularning muhim tomonlari va bilimlari umumlashtiriladi. 2.hukm esa buyum va hodisalarning belgilari to‘g‘risida dastlabki yoki inkor etib aytilgan fikrdir. masalan, fuqarolarning iqtisodiy ahvolini yaxshilash …

3 / 42

istemasi bilan ifodalangandagina u bilan ish ko‘rish mumkin. til fikr almashish vositasi, u voqelik bilan tafakkurni bog‘laydi. bilim olamdagi u yoki bu hodisa, jarayon haqida axborot beradi.shuni aytish kerakki, bilimlarimizning hammasi ham haqiqat bo‘lavermaydi. masalan, ertalab quyosh juda yaqindan, tepalik ortidan chiqib kelayotgandek bo‘lib ko‘rinadi. aslida bunday emas, bunda narsa, hodisalarning haqiqiy munosabatini va xislatlarini to‘g‘ri aks ettirmaydi. bilimlarining haqiqatligi insonning amaliy faoliyatida tajribasida aniqlanadi. inson amaliyoti - bilish asosi va haqiqat mezonidir. amaliyot bu dastavval, insonning mehnat faoliyatidir. mehnat esa sanoatda, qishloq xo‘jaligida, madaniyatda, ilmda turli shakllarda namoyon bo‘ladi.tafakkur qonunlari fikr yuritishning barcha shakllarida sodir bo‘ladigan barcha ichki, zaruriy bog‘lanishlarni aks ettiruvchi eng umumiy qonunlardir. logikada tafakkurning to‘rtta qonuni o‘rganiladi. ular ayniyat, ziddiyat, uchinchisi istisno hamda yetarli asos qonunlaridir. bu qonunlar muhokama yuritish jarayonida fikrlarning aniq, izchil, asosli bo‘lishini ta’minlaydi va fikrlar hosil qilishdan saqlaydi. 2. formal mantiqning predmeti keng ma’noda mantiqni tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan, deb …

4 / 42

an biri bo‘lib, tafakkurni mantiqiy hisoblash deb ataladigan yuqori darajada abstraktlashgan va formallashgan sistemada tahlil qiladi. formal mantiq qonunlari (yoki tafakkur qonunlari) deyilganda fikrlashga xos muhim, zaruriy bog‘lanishlar tushuniladi. tafakkur qonunlariga amal qilish to‘g‘ri, tushunarli, aniq, izchil, ziddiyatsiz, asoslangan fikr yuritishga imkon beradi. fikrlarning asoslanganligi fikrning izchilligi fikrning jiddiyatsizligi fikrning aniqligi to’g’ri fikrlashining asosiy belgilari biz o‘rganadigan fan formal mantiq bo‘lib, u hozirgi paytda o‘zining maxsus formallashgan tiliga, to‘g‘ri muhokama yuritish uchun zarur bo‘lgan samarali mantiqiy metodlari va usullariga, konseptual vositalariga ega. u tafakkurni o‘rganuvchi boshqa fanlar, xususan, falsafa, psixologiya, fiziologiya bilan hamkorlik qiladi hamda ilmiy bilimlar sistemasida o‘zining munosib o‘rniga ega. ayniqsa, uning bilish metodi sifatidagi ahamiyati katta. logikaning fan sifatida shakllanishi qadimgi grek faylasufi aristotel nomi bilan bog‘liq. aristotelning «organon» nomli asari mantiqqa oid 6 asarini o‘z ichiga olib, ularda tushuncha va hukm, sillogoistik xulosa chiqarish va isbotlash, tafakkur qonunlari chuqur tahlil qilingan. ular keyinchalik formal logika deb …

5 / 42

garalab berdi. natijada falsafa oldida tafakkur dialektikasini o‘rganuvchi yangi logika yaratish vazifasi paydo bo‘ldi.dialektik logikani sistemali tarzda ob’ektiv idealistik asosda gegel ishlab chiqdi va uni mutloq ruhning umumiy taraqqiyoti haqidagi ta’limot deb atadi. logika fanini rivojlantirishda o‘rta osiyo mutafakkirlaridan forobiy, beruniy, ibn sino kabi qomusiy olimlar katta hissa qo‘shganlar. forobiy o‘zining «falsafaning kelib chiqishi» risolasida logika fani rivojlanishining asosiy bosqichlari va uning arab mamlakatlariga o‘tish tarixini ilmiy asosda izchil tadqiq etib berdi. forobiy fikricha, logika bu to‘g‘ri fikrni amalga oshirish, haqiqatni qo‘lga kiritish, to‘g‘ri fikr yuritish san’atidir. u fikrda xatoliklarga yo‘l qo‘ymasligini ta’minlaydi. «logika to‘g‘risidagi risolaga muqaddima» asarida forobiy logikaga shunday ta’rif beradi: «bu shunday bir san’atki, u har doim odam notiqlikda adashib qoladigan bo‘lsa, to‘g‘ri fikrlarga olib keluvchi va aql yordamida biror bir xulosa qilinadigan bo‘lsa, xatolardan asrovchi narsalarni o‘z ichiga oladi». demak, logika fikrning to‘g‘ri bo‘lishini ta’minlash uchun xizmat qiladi. farobiy til xaqida gapirib, u milliy xarakterga ega, …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq"

slayd 1 mantiq reja: mantiq tushunchasi tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. ayniyat qonunining to‘g‘ri fikrlashdagi o‘rni. fikr chinligini aniqlashda nozidlik qonunining o‘rni. uchinchisi istisno qonunining mohiyati va asosiy talablari. fikrlarni dalillashda yetarli asos qonunining ahamiyati. mantiq fanining bahs mavzusi va vazifalari. mantiq fanining o‘rganish ob’ekti tafakkur hisoblanadi. mazkur fan tafakkur shakllari, qonunlari va usullari to‘g‘risida bahs yuritadi tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlarini o‘rganishda – mantiq talabalarni to‘g‘ri fikrlashning qonun-qoidalari va mantiqiy shakllari bilan tanishtirish asosida ularni mustaqild fikriga ega bo‘lgan barkamol insonlar etib tarbiyalashga yordam berishga e’tibor qaratiladi. logika so‘zi- grekcha logos so‘zidan olin...

This file contains 42 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "mantiq", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq PPTX 42 pages Free download Telegram