koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari

DOC 42.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474658074_65100.doc koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari markaziy ion ligandlarni kulon qonuniga muvofiq elektrostatik kuch bilan tortadi; ligandlar esa bir-biriga elektrostatik qarshilik ko’rsatadi. kossel va magnus fikricha n ta manfiy bir zaryadli ionlar bilan neytrallangan n ta zaryadli musbat zarracha yana boshqa manfiy zarrachalarni o’ziga tortish qobiliyatini yo’qotmaydi. biroq bu vaqtda markaziy ion bilan ligandlar orasida o’zaro tortishuv va manfiy zarrachalar orasida o’zaro tortishish kuchlari hosil bo’ladi. bu nazariyada har qaysi ion elastik shar deb qaraladi. sharlarning markazlari orasidagi masofa qo’shni ionlar radiuslari yig’indisi (r1+r2) teng deb olinadi. manfiy ionlar orasidagi o’zaro qarshilik kuchini markaziy ion bilan ligandlar orasidagi o’zaro tortishish kuchiga nisbati ayni sistemaning niqoblanish (ekranlanish) koeffitsienti (hk) deb ataladi. biror koordinatsion sistema hosil bo’lganida ajralib chiqadigan energiyaning miqdori shu sistemaning niqoblanish koeffitsientiga bog’liq bo’ladi. ba’zi oraliq elementlarning birikmalari uchun kossel va magnus tenglamasi asosida hisoblab topilgan bog’lanish energiyalarining qiymati tajribada topilgan qiymatga mos kelmadi. shu sababli bete va van-flek elektrostatik …

-qaytarilish reaksiyalari 4 turga bo’linadi: 1) molekulalararo (yoki ionlararo) reaksiyalar, 2) bir molekulaning (yoki bir ionning) o’zida sodir bo’ladigan ichki oksidlanish-qaytarilish jarayonlari, 3) oksidlovchi va qaytaruvchi vazifasini ayni bir xil zarrachalarning o’zi bajaradigan disproporsiyalanish reaksiyal;ari, 4) ayni elementning turli oksidlanish darajasiga o’tishi – sinproporsiya reaksiyalari. molekulalararo oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida oksidlovchi element bir modda tarkibida, qaytaruvchi element ikkinchi moddada bo’ladi. reaksiya jarayonida turli molekulalardagi elementlarning oksidlanish darajasi bir vaqtda o’zgaradi. masalan; feo + co → fe + co2 reaksiyada temirning oksidlanish darajasi pasayadi, uglerodniki esa, yuqorilashadi. shuni takidlash kerakki, bunday reaksiyalarda valentlik tushunchasi emas, faqat oksidlanish darajasi to’g’risidagina so’z borishi mumkin. molekulalarning o’zida sodir bo’ladigan ichki oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida ayni molekula tarkibidagi boshqa-boshqa elementlarning oksidlanish darajasi o’zgaradi. masalan; 2kclo3 → 2kcl + 3o2 bu erda: cl+5 oksidlovchi, o-2 esa qaytaruvchidir. disproporsiyalanish reaksiyasiga 3h2mno4 → 2hmno4 + mno2 + 2h2o eng oxirgi tenglama quyidagi shaklda yoziladi: 2kmno4 + 10feso4 + 8h2so4 = 2mnso4 + …

ida uchrab, ularning birida o’zining oksidlanish darajasini o’zgartirib, ikkinchisida o’zgartirmasa, sxema tuzishni oksidlanish darajasini o’zgartirgan birikmadan boshlaymiz, so’ngra, oksidlanish darajasi o’zgarmagan birikmalar molekulalar atomlarining sonini hisobga olamiz. masalan: cu2s+hno3→cu(no3)2+h2so4+no+h2o reaksiya uchun quyidagicha oksidlanish-qaytarilish sxemalarini tuzish kerak: 2cu+1 – 2.1e- → cu+2 i i 3 s-2 – 8e- → 3s+6 10 e- i 30 i n+5 + 3e- → n+2 3e- i i 10 demak, 3ta cu2s molekulasi yuqotgan 30 ta elektronni 10 ta hno3 molekulasi qabul qiladi va 6 ta mis atomi bilan birikkan 12 ta no3 – ni nazarda tutsak, tenglama quyidagicha yoziladi: 3cu2s+22hno3=6cu(no3)2+3h2so4+10no+8h2o b. ion – elektron (yoki yareim reaksiyalar) usuli. bu usuldan foydalanish uchun eng avval reaksiya tenglamasining sxemasini ionli shaklda yozin olish kerak. bunda oz dissotsiyalanadigan va cho’kmaga tushgan moddalar ionlar shaklida yozilmaydi. masalan, kj ning kislotali muhitda k2gr2o7 bilan oksidlanish reaksiyasini ko’rib chiqaylik. reaksiya sxemasi: kj+k2cr2o7+h2so4→j2+cr2(so4)3+k2so4+h2o bu sxemani ionli shaklda yozaylik: j-+cr2o72+h+→2cr3++h2o+j2 bu reaksiya j- …

ni ionli ko’rinishidan uning molekulyar holatiga o’tkazish qiyin emas: 6kj + k2gr2o7 + 7h2so4 = 3j2 + gr2(so4)3 + 7h2o + 4k2so4 adabiyotlar: 1.парпиев н.а.,юсуповв.г., тошев м.т. координацион бирикмалар кимёси. тошкент. “университет”, 1996. 298 б. 2.кумок в.н., скорик н.а. химия координационных соединений. м.:”высшая школа”. 1990. 432с. 3.э.ю.янсон. комплексные соединение. м.: “высщая школа” 1968. 4. н.н. желиковская., и.и.черняев. “химия комплексных соединений”. м. изд – во. “высшая школа”. 1966 г. 5. б.а.головня., и.а.федоров. “основние понятия химии комплексных соединений”. м. 1967 г. 6. n.a.parpiyev, x.r.raximov, a.g.muftaxov. “anorganik kimyo nazariy asoslari”. toshkent. “о‘zbekiston”. 2000 y. 7. кукушкин ю.н. “химия координационных соединений”. м. “высшая школа”. 1985 г. 8. гликина ф.б и ключников н.г. “химия комплексних соединений”. м. “просвешение”. 1982 г.

koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari"

1474658074_65100.doc koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari markaziy ion ligandlarni kulon qonuniga muvofiq elektrostatik kuch bilan tortadi; ligandlar esa bir-biriga elektrostatik qarshilik ko’rsatadi. kossel va magnus fikricha n ta manfiy bir zaryadli ionlar bilan neytrallangan n ta zaryadli musbat zarracha yana boshqa manfiy zarrachalarni o’ziga tortish qobiliyatini yo’qotmaydi. biroq bu vaqtda markaziy ion bilan ligandlar orasida o’zaro tortishuv va manfiy zarrachalar orasida o’zaro tortishish kuchlari hosil bo’ladi. bu nazariyada har qaysi ion elastik shar deb qaraladi. sharlarning markazlari orasidagi masofa qo’shni ionlar radiuslari yig’indisi (r1+r2) teng deb olinadi. manfiy ionlar orasidagi o’zaro qarshilik kuchini markaziy ion bilan ligandlar orasidagi o...

DOC format, 42.0 KB. To download "koordinasion birikmalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: koordinasion birikmalarning oks… DOC Free download Telegram