органик кимёнинг назарий концепциялари

DOC 126,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452960168_63560.doc органик кимёнинг назарий концепциялари режа: 1. биринчи органик бирикмалар 2. органик бирикмалар алхимия даврида 3. янги маълумотлар 4. бутлеров назарияси 5. органик кимё фан сифатида. органик химия ҳам бошка фанлар каби инсоннинг амалий фаолияти асосида вужудга келган. кишилик жамияти ривожланишининг барча босқичларида органик моддаларнинг амалий аҳамияти ниҳоятда катта бўлган. органик моддалар инсон овқатининг таркибини ташкил қилади, кийим ва пояфзал тайёрлашда, эритиш ва иситишда, кўпинча қурилиш материаллари, меҳнат қуроллари (ёғоч) ва бошқалар тайёрлашда ишлатилади. ўсимликлар уруғидан ажратиб олинадиган ёғ ва мой, шакар (асал холида), турли хил смола ҳамда мум, ўсимлик ёки хайвонлардан олинадиган бўёқ моддалар (моллюскалардан олинадиган-қирмизи, қизил пигментли хашаротлардан олинадиган бўёқ-қошиқни), ўсимликлардан ёки қазиб олинган соллардан олинадиган хушбўй моддалар қадим замонлардаёқ турмушда ишлатилар эди. ўсимликларнинг шакарли шираси бижғиши натижасида ҳосил бўладиган вино ва бу винони ачитиб олинадиган сирка кишиларга жуда қадим замонлардан маълум. турли хил шифобахш ўсимликлар ва улардан тайёрланадиган ҳамда даволаш учун ишлатиладиган моддалардан ҳам кенг кўламда фойдаланилар …

арни хайдаш усулини такомиллаштирдилар. улар винодан "вино рухини"- спиритус (спиритус-лотинча "рух" деган сўздир), сиркадан "дистилланган сирка “олишга муваффак бўлдилар. бу ишлар европада фақатгина 1200 йилга келиб маълум бўлди. алхимик раймонд луллх 13-асрда винодан кетма-кет хайдаш йули билан деярли тоза спирт ажратиб олиш усулини баён қилиб берди. лекин бу спирт таркибида ҳам хали бир оз сув бор эди. кишилар узоқ вақтларгача ҳамма ўсимликларда бўладиган ва уларнинг ширасига нордон таъм берадиган кислота фақатгина битта сирка кислотадир деб ўйлар эдилар. фақат 16 асрга келиб яна иккита органик кислоталардан ҳайдаш махсулотларидан бензой кислота ва табиий қахрабодан қахрабо кислота ажратиб олинди. 18 асрда қатор органик кислоталар чумоли кислота (чумоли ажратиб чиқарадиган нордон суюқликлардан) лимон, олма, аксалат кислоталар, сут кислота (ачиган сутдан) ва бошқалар ажратиб олинди. 18-асрда ўсимлик ва хайвон маҳсулотларидан кислоталардан ташқари бошқа моддалар турли шакарлар, (лавлаги шакари, узум шакари ва сут шакари), кристалл холидаги модда-сийдик таркибига кирадиган мочевина олинди. органик моддаларни тозалаш соҳасида айниқса …

атан учувчан бўлган ёғоч спирти (метил спирт) олинди. швециялик химик шееле 1783 йилда қўрғошин оксиднинг ёғлар билан ўзаро таъсир маҳсулотларидан ширин, лекин шакардан фарқ қиладиган модда глицерин олди. 18- асрнинг охирида газсимон органик моддалар: ўсимлик қолдиқлари ботқоқликлар тагида чириши натижасида ҳосил буладиган алангаланувчи ботқоқлик гази (метан), виноспиртини сулфат кислота билан бирга қиздириш натижасида ҳосил бўладиган этилен ҳақида дастлабки маълумотлар олинди. 18-асрнинг охирида химия фанида ўсимлик ва хайвонлардан олинадиган айрим моддалар ҳақида қисқача маълумотларгагина эга эди. тоза холда олинган органик моддаларнинг умумий сони 100 тага етмас эди. бу моддалар орасида ҳеч қандай боғланиш топиб бўлмас, шунинг учун уларни илмий жихатдан синфларга ажратиб бўлмас эди. органик фанлар химияси эндигина ривожланаётган бу вактда, аноорганик моддалар химиясида катта ютуқларга эришилган эди. 18 асрнинг ўрталарида м.в.ломоносов химиянинг асосий қонуни моддалар массасининг сакланиш қонунини кашф этиб, химиявий тажрибаларга узунлик ва оғирлик ўлчовлари киритиб ҳамда атомистик таълимот асосида оддий ва мураккаб моддалар, аралашмалар ҳамда тоза моддалар ҳақидаги …

дороддан ҳосил бўлганлигини, баъзиларининг таркибида эса бундан ташқари яна тўртинчи элемент азот бўлишини аниқладилар. химия фани 19 асрга органик моддалар ҳақидаги билимларнинг шундай запаси билан кириб келди. 19 асрда жамият иқтисодий ҳаётининг ривожланиши органик моддаларни ўрганувчилар олдига янги вазифалар қўйди. бу моддаларга фақат медицинада эмас, саноатда ҳам эхтиёж кучая борди. 18 асрнинг 2-чи ярмида ишлаб чиқариш усулларида кескин бурилиш, яъни саноат революцияси бўлди. бунга буғ машинасининг ихтиро қилиниши ҳамда тўқиш ва йигириш ишларига машиналарнинг киритилиши сабаб бўлди. механик ишлаб чиқаришлардаги ўзгариш химиявий ишлаб чиқаришларда ҳам ўзгариш бўлишига олиб келди. ишлаб чиқариш тараққиётининг бу даври ҳақида карл маркс: "машинада йигириш, машинада тўқиш заруратини, булар иккаласи эса биргаликда оқартириш, читга гул босиш ва бўёқ ишлаб чикаришда механик химиявий революция қилиш заруратини вужудга келтирди." янги пайдо бўлган капиталистик тўқимачилик саноатида, асосан мустамлака мамлакатлардан келтириладиган турли хил табиий бўёқлар ишлатилар эди. шу сабабли бўёқ моддаларни ўрганиш, уларни ўсимликлардан тоза холда ажратиб олиш ва бўёқ …

ишлатиш усулларини топиш масаласи қўйилди. бу масалани тошкўмир смоласи таркибидаги моддаларни чуқур ва ҳар тарафлама ўрганмасдан туриб ҳал қилиб бўлмас эди. 19- асрнинг бошларида химиклар медицина практикаси томонидан анча илгари қўйилган масала доривор ва заҳарли ўтлардаги таъсир этувчи моддаларни соф холда ажратиб олиш масаласини ҳал этишга киришдилар. 21 асрнинг дастлабки ўн йилларидаёқ хайвон ва ўсимликлардан соф холда ажратиб олинадиган моддалар сони анча кўпайиб кетди. табиий манбалардан ажратиб олинган мураккаб моддаларнинг химиявий хоссасини аниқлаш учун уларга турли хил химиявий реактивлар билан ишлов берилди. натижасида янги моддалар ва химиявий бирикмаларнинг янги синфлари кашф этилди, масалан, хин дарахтининг пўстлоғида хинин билан бирга бўладиган хин кислотани ўрганиш натижасида д.и.менделеевнинг а.а.воскресенский бирикмаларнинг хинонлар деб аталадиган янги синфини кашф этди. мухим табиий бўёқлардан бири бўлган индигони ишқор билан бирга қиздириб суюқлантириш натижасида анилин олинди. бензол с6н6 га (тошкўмир смоласидан олинган углеводород) нитрат кислота таъсир эттириб нитробензол с6н5no2 олинди. 1842 йилда машхур рус химиги н.н.зинин нитробензолни қайтариб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "органик кимёнинг назарий концепциялари"

1452960168_63560.doc органик кимёнинг назарий концепциялари режа: 1. биринчи органик бирикмалар 2. органик бирикмалар алхимия даврида 3. янги маълумотлар 4. бутлеров назарияси 5. органик кимё фан сифатида. органик химия ҳам бошка фанлар каби инсоннинг амалий фаолияти асосида вужудга келган. кишилик жамияти ривожланишининг барча босқичларида органик моддаларнинг амалий аҳамияти ниҳоятда катта бўлган. органик моддалар инсон овқатининг таркибини ташкил қилади, кийим ва пояфзал тайёрлашда, эритиш ва иситишда, кўпинча қурилиш материаллари, меҳнат қуроллари (ёғоч) ва бошқалар тайёрлашда ишлатилади. ўсимликлар уруғидан ажратиб олинадиган ёғ ва мой, шакар (асал холида), турли хил смола ҳамда мум, ўсимлик ёки хайвонлардан олинадиган бўёқ моддалар (моллюскалардан олинадиган-қирмизи, қизил пигментли ...

Формат DOC, 126,0 КБ. Чтобы скачать "органик кимёнинг назарий концепциялари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: органик кимёнинг назарий концеп… DOC Бесплатная загрузка Telegram