o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. aqliy tarbiya

DOCX 14 pages 78.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3.4. o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. aqliy tarbiya dunyoqarash haqida tushuncha. dunyoqarash tabiat, ijtimoiy jamiyat, tafakkur hamda shaxs faoliyati mazmunining rivojlanib borishini belgilab beruvchi dialektik qarashlar va e’tiqodlar tizimidir. mazkur tizim doirasida ijtimoiy-g’oyaviy, falsafiy, iqtisodiy, tabiiy-ilmiy, ma’naviy-axloqiy, estetik, huquqiy va ekologik bilimlar negizida shakllangan e’tiqodlar asosiy tarkibiy unsurlar sifatida namoyon bo’ladi. eng muhimi insonning olamga munosabati, dunyodagi o’rni, mohiyati, hayotiy yo’nalishini, o’zligini anglash kabi savollarga javob beradi. shuningdek, dunyoqarash «dunyoni tushuntirish», «dunyoni his qilish», «ifodani idrok qiliish» kabi tushunchalar bilan yaqin ma’nodosh ekanligini aytish joiz. dunyoqarash insoniyatni o’tmish merosi, hozirgi hayot va bundagi sharoitlar, tizimlarning anglab olinganligi, qadriyatdir. dunyoqarash kishilarning turmush tarzi, hayoti, axloq-odobi, madaniyatini yanada o'zida mujassamlashtirgan tasavvurlar, bilimlar yig'indisidir. shaxsda dunyoqarash izchil, tizimli, uzluksiz hamda maqsadga muvofiq tashkil etilayotgan ta’lim-tarbiyaning yo’lga qo’yilishi, uning turli yo’nalish va mazmundagi ijtimoiy munosabatlar jarayonida faol ishtirok etishi, shuningdek, o’z-o’zini tarbiyalab borishi natijasida shakllanadi. yosh avlod dunyoqarashining shakllanishida ta’lim muassasalarida o’qitilishi yo’lga qo’yilgan tabiiy, …

2 / 14

yoqarash o’z mohiyatiga ko’ra, ilmiy (muayyan falsafiy tizimga ega) va oddiy (muayyan falsafiy tizimga ega bo’lmagan) dunyoqarash tarzida farqlanadi. ilmiy dunyoqarash asosida uzluksiz, izchil ravishda mavjud fanlar asoslarini puxta o’zlashtirib borish, ijtimoiy munosabatlar jarayonida faol ishtirok etish natijasida barqarorlik kasb etgan g’oyalar yotadi. shaxs dunyoqarashini shakllantirish uzoq muddatli, dinamik xususiyatga ega murakkab jarayon sanaladi. e’tiqod dunyoqarash negizida aks etuvchi ijtimoiy-falsafiy, tabiiy, iqtisodiy, huquqiy, ma'naviy-axloqiy, estetik hamda ekologik bilimlarning takomillashgan ko’rinishi; muayyan g’oyaga cheksiz ishonch bo'lib, uning shakllanishi bir necha bosqichda kechadi. birinchi bosqichda ular beqaror va vaziyat taqozosiga ko’ra o’zgaruvchanlik xususiyatini kasb etadi. ikkinchi bosqichda ma’naviy-axloqiy qarashlarning barqaror tamoyillariga aylanadi. mavjud talab, jamiyat tomonidan tan olingan axloqiy qoidalardan chetga chiqish qiyin, ziddiyatli vaziyatlarda ongli harakatni tashkil etish, irodaviy sifatlarga tayangan holda ish ko’rish taqozo etiladi. uchinchi bosqichda, e’tiqod barcha vaziyatlarda ham ustuvor ma’naviy-axloqiy tamoyil bo’lib qoladi. o’quvchi tomonidan o’zlashtirilgan ilmiy bilimlar hayotiy munosabatlar jarayonida keng qo’llanilganda, ularning asl mohiyati chuqur …

3 / 14

bevosita hissiy aks ettirishdan, abstrakt tushunchali fikrlashgacha bo’lgan harakatni talab etadi. o’quvchilarning ijobiy emosional holati ta’lim muassasasida ijobiy ijtimoiy-psixologik muhitni yaratishga – adabiyotlar va san’atni ishlab chiqishga, olimlarning hayoti va faoliyati, ijtimoiy faoliyatiga, o’zining shaxsiy tajribasiga e’tibor qaratishni uyg’otadi. o’quvchilarning amaliy faoliyat sohasi yetarlicha keng bo’lishi mumkin. o’quv-mehnat va ijtimoiy faoliyat o’quvchilarni keng doiradagi ijtimoiy munosabatlarga jalb qiladi, muloqot tajribasi, har tomonlama axborotlar bilan qurollantiradi. ta’lim-tarbiyani tashkil etish jarayonida fanlararo aloqadorlik, ijtimoiy va tabiiy omillarning o’zaro muvofiq kelishiga erishish omillari, atrof-muhit hamda ijtimoiy munosabatlar ta’sirida shaxs kamolotini ta’minlashga erishish imkoniyatlaridan unumli foydalanishga intilish maqsadga muvofiqdir. ta’lim muassasalarida o’quv predmetlari sifatida tavsiya etilgan fanlar asoslarining o’quvchilar tomonidan chuqur o’zlashtirilishi ularda keng dunyoqarashni shakllantirishga yordam beradi. pedagogning ijtimoiy va kasbiy pozisiyasi ilmiy dunyoqarashni shakllantirishning muhim omili sifatida aks etadi.dunyoqarashni shakllantirishning muvafaqqiyati ko’pincha, o’quvchilarning o’qituvchiga ishonchiga asoslanadi. aqliy tarbiyaning mazmun-mohiyati va komponentlari. aqliy tarbiya ta’lim oluvchining intellekti, bilish imkoniyatlarini, iqtidor va qobiliyatlarini rivojlantirishga …

4 / 14

antirish; · shaxs salohiyati imkoniyatlarini rivojlantirish; · bilish faoliyatini shakllantirish; · doimiy ravishda o’z bilimlarini to’ldirish, umumta’limiy tayyorgarlik darajasini oshirish ehtiyojlarini rivojlantirish; · ta’lim oluvchilarni bilish faoliyati metodlari bilan qurollantirish; · fikrlash qobiliyati, ijodiy faoliyat tajribalarini shakllantirish. agar inson odamlar orasida ijtimoiy muhitda yashar ekan, uning aqliy taraqqiyoti, intellekti haqida gapirishga to’g’ri keladi. bu esa uning jismoniy taraqqiyoti uchun ham muhim. aqliy rivojlanish deganda hayotiy ta’sir etish va oqibatlarning barcha miqdoriy imkoniyatlari natijasida kelib chiqadigan aql kuchi va fikrlashning rivojlanish jarayonini tushunish mumkin. aqliy rivojlanishning nima ekanligini aniqlash uchun “fikrlash” va “aql kuchi” tushunchalariga to’xtalish lozim bo’ladi. amaliy tajribamimizda fikr so’zini juda ko’p uchratamiz. oddiy qilib aytganda, ob’ektiv olamdagi voqea-hodisalarni ongimizga ta’sir etishi na-tijasida hosil bo’lgan tuyg’u fikr deb ataladi. uning tub mohiyati shunda-ki, fikrimiz orqali biz ko’zimiz bevosita ilg’amayotgan, ko’z o’ngimizda bo’l-magan, bo’lgan taqdirda ham o’sha narsaning ichki xususiyatiga aloqador bo’lgan «sirli» jihatalarini ko’rish imkoniga ega bo’lamiz. fikrlash esa, …

5 / 14

intellektual faoliyatidan kelib chiqadigan miqdoriy va sifat o’zgarishlarining murakkab dinamik tizimi. insoniyat tajribasini qanchalik o’zlashtirganlik aqliy rivojlanishda hal qiluvchi omil sifatida aks etadi. amaliy bilimlar zahirasi aqliy rivojlanishning tuzilishiga kiruvchi tarkibiy qismlardan biri sifatida qaralishi kerak. amaliy bilimlar zahirasi bilan bir qatorda aqliy rivojlanishning tuzilishida ta’lim olganlik o’z aksini topadi. ta’lim olganlik – bu aql sifatini shakllantiruvchi shaxs intellektual xususiyatlarining tizimi. aqlning teranligi inson yangi materialni egallashda mavhumlashtira olishi mumkin bo’lgan belgilarning muhimligi bosqichi va ularni umumlashganligi darajasida namoyon bo’ladi. aqlning sustligi qarama-qarshilikda: bir qoliplikka, fikrlashdagi odatiylikka moyillikda, bir harakatdar tizimidan boshqasiga o’tishdagi qiyinchilikda namoyon bo’ladi. fikrning moslashuvchanligi maqsadga muvofiq o’zgaruvchanlikni talab etadi. aqlning barqarorligi insonga vazifalarni fikriy hal etish, ularning butun belgilarini xotirada eslab qolishga imkon beradi. bu sifat tasniflashga oid biror vazifani hal etishda aniq ko’rinadi. fikriy faoliyatning anglanganligi – uning mahsuli sifatida so’zda ifoda etish imkoniyatida aks etadigan aqlning sifati. aqlning mustaqilligi – yangi bilimlarni, vazifalarni hal …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. aqliy tarbiya"

3.4. o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. aqliy tarbiya dunyoqarash haqida tushuncha. dunyoqarash tabiat, ijtimoiy jamiyat, tafakkur hamda shaxs faoliyati mazmunining rivojlanib borishini belgilab beruvchi dialektik qarashlar va e’tiqodlar tizimidir. mazkur tizim doirasida ijtimoiy-g’oyaviy, falsafiy, iqtisodiy, tabiiy-ilmiy, ma’naviy-axloqiy, estetik, huquqiy va ekologik bilimlar negizida shakllangan e’tiqodlar asosiy tarkibiy unsurlar sifatida namoyon bo’ladi. eng muhimi insonning olamga munosabati, dunyodagi o’rni, mohiyati, hayotiy yo’nalishini, o’zligini anglash kabi savollarga javob beradi. shuningdek, dunyoqarash «dunyoni tushuntirish», «dunyoni his qilish», «ifodani idrok qiliish» kabi tushunchalar bilan yaqin ma’nodosh ekanligini aytish joiz. dunyoqarash insoniyatn...

This file contains 14 pages in DOCX format (78.1 KB). To download "o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. aqliy tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: o’quvchilarning ilmiy dunyoqara… DOCX 14 pages Free download Telegram