monomerlarni umumiy tavsiflari

DOC 71,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1423937262_60013.doc сс ссс сссс monomerlarni umumiy tavsiflari monomerlarni shartli ravishda 2 guruhga bо‘lish mumkin: polikondensatsiyalanadigan va polimerizatsiyalanadiganlar. bunda nafaqat qо‘llaniladigan monomerlar, yana ularni ishtirokida ketadigan jarayonlar ham bir-biridan tubdan farq qiladi. polikondensatsiyalanib polimerlar hosil qiladigan monomerlarni kamida 2 xil о‘zaro ta’sirlasha oladigan funksional guruhlari bо‘lishi kerak. geteropolikondensatsiyada va bosqichli polimerizatsiyada qо‘llaniladiganlarda esa bir-biridan farqli funksional guruhlar 2 ta har xil monomer molekulalarining tarkibiga kirishi mumkin. masalan, polimamidlarni sintezida diaminlardan (masalan, geksametilendiamin) va dikarbon yoki aminokarbon kislotalardan, adipin diollardan va dikarbon kislotalardan (masalan, etilenglikol va tereftal kislotasi), poliuretanlarni sintezida esa diazotsianatlardan va diollardan (masalan, geksametilendiizotsianat va butandiol-1,4) foydalaniladi. ba’zi hollarda monomerlarni polikondesatsiyalanishini birinchi bosqichi siklik birikmalar hosil bо‘lishi bilan tugashi mumkin. bunda reaksiyaning borishini monomerlarni tuzilishi belgilaydi: agarda funksional guruhlar nisbatan kichik uglerod zanjiri (3-4 atomlar) bilan ajralgan bо‘lsa siklni shosil bо‘lishi oson ketadi. funksional guruhlar orasidagi masofa kattalashganda esa siklni yuzaga kelish ehtimolligi kamayadi. masalan, γ- yoki δ-amino- va oksikislota, …

etilen oksidni, etilenimin va uni hosilalarini, bir qator siklik efirlar – laktonlari (masalan, δ-valerolakton) va amid – laktamlarni (masalan, ε-kaprolaktam) ham qо‘llash mumkin. bunday monomerlarni molekulalarida kuchlanishni va xalqa a’zolarini soni kо‘payishi bilan ularni polimerizatsiyalanishga moyilligi oshadi. keyingi yillarda kuchlanishga ega bо‘lmagan ba’zi 5 va 6 a’zoli geterohalqalarni (masalan, pirrolidon va piperidonni) anion mexanizm bilan (ushbu laktamlarni kaliyli tuzlari, koh yoki n-atsilhosilalar ishtirokida) polimerizatsiyalanishi aniqlangan. zanjirli mexanizm bilan boradigan polimerizatsiya reaksiyalarida foydalaniladigan monomerlar molekulasida qо‘shbog‘i bо‘lgan tо‘yinmagan birikmalardir. bunda qо‘shbog‘ uglerod atomi bilan kislorod, azot va boshqa atomlar orasida (masalan, formaldegid va formaloksim) bо‘lishi ham mumkin. ushbu xil monomerlar polimerizatsiyalanganda geterozanjirli polimerlar hosil bо‘ladi. lekin monomerlar ichida eng kо‘p qо‘llaniladiganlari va ahamiyatlilari molekulasida uglerod-uglerod atomlari orasida qо‘shbog‘ ushlagan va tо‘g‘ri chiziqli tuzilishga ega bо‘lganlaridir. bunday birikmalardan karbozanjirli polimerlar olinadi. ushbu darslik, asosan, aynan shunday turdagi monomerlarga bag‘ishlanganligidan ular tо‘g‘risidagi ma’lumotlar batafsilroq tahlil qilinadi. monomerlarni ayrim о‘ziga xos tomonlarini, ayniqsa, qо‘shbog‘li …

osil bо‘lishi uchun ularni elektron bulutlari bir-birini qoplashi kerak. bunda bog‘ni yо‘nalishi elektron bulatlar tо‘plamini eng g‘uyug‘ g‘ismi bilan belgilanadi. masalan, oddiy bog‘ bо‘lganda eng kо‘p qoplanishi ikki atomni birlashtiruvchi tо‘g‘ri chiziq orqali bо‘ladi. ushbu oddiy kovalent boqga σ-bog‘ deyiladi. shu nuqtai nazardan, masalan, etan molekulasida 7 ta σ-bog‘ bor va ular bir-birlariga nisbatan 109,280 burchak bilan joylashgan. bunday birikmalarda uglerod atomi birinchi valent holatida (sp3-gibridlanish) bо‘ladi. etilen molekulasida esa 5 ta σ-bog‘ bо‘lib, ular bir-birlariga nisbatan 1200 burchakda va bir tekislikda yotadi. lekin bog‘lar bunday joylashganda etilenni har bir uglerodida bittadan juftlashmagan elektron qoladi. ular uglerod atomlari orasida ikkinchi σ-bog‘ni hosil qila olmaydi, chunki buni bо‘lishi pauli tamoyili bо‘yicha mumkin emas. shu sababli ushbu holda juftlashmagan elektronlar о‘zaro juftlashmagan elektronlar о‘zaro birlashib butunlay boshqa turdagi bog‘ni beradi. u о‘zining elektron bulutlari bilan etilenni 6 ta atomlari yotgan tekislikka nisbatan perpendikulyar joylashgan. bunday bog‘ga π-bog‘ deyiladi. etilendagi σ-bog‘larni sp2 gibridlangan …

bilan birikadi. agarda oddiy s-s bog‘ni yonida π-bog‘lar hosil bо‘lsa σ-bog‘ni energiyasi deyarli kamaymaydi deb taxmin qilinadi. umuman olganda π-bog‘ organik birikmalar tarkibida kо‘p uchraydi. u nafaqat uglerod atomlari, balki uglerod atomlari bilan boshqa xil atomlar о‘rtasida ham bо‘lishi mumkin (masalan, karbonil guruhlarda). bunda ikkinchi atom uglerodga nisbatan elektromanfiyligi jihatidan farq qilganligidan ular orasidagi bog‘lanish qutblanadi, ya’ni elektronlar elektromanfiyligi kata bо‘lgan atom tomonga suriladi. ushbu holda π-bog‘ni g‘utblanishi σ-bog‘nikiga nisbatan ancha yuqori bо‘ladi. lekin bunday qutblanishda r-elektronlar bir atomdan ikkinchisiga butunlay о‘tmaydi. diyen uglevodorodlardagi qо‘shbog‘lar etilendagidan biroz foaq qiladi. masalan, allnlarda 2 ta qо‘shbog‘ ushlangan markaziy uglerod atomi uchinchi valent holatida bо‘ladi, ya’ni allenni uchala uglerod atomlari ham bir chiziqda yotadi. chetda joylashgan 2 ta uglerod atomlari esa ikkinchi valent holatiga ega. 2 ta qо‘shbog‘ni tekisliklari bir-biriga nisbatan о‘zaro perpendikulyar joylashgan. shu sababli ham allenlardagi 2 ta qо‘shbog‘lardan birinchisina reaksiyalari ikkinchisinikiga bog‘liq bо‘lmagan holda, ya’ni xuddi olefinlardagi kabi ketadi. bunda …

3,6 kkal/mol ga kamaytiradi (tutashlik natijasida rezonans energiyasi). tutashlik ta’sirini quyidagicha tushuntirish mumkin: 2 ta π-bog‘ni hosil qiluvchi r-elektronlarni buluti faqat birinchi va ikkinchi, hamda uchinchi va tо‘rtinchi uglerod atomlari orasidagina о‘zaro qoplanmasdan, yana ikkinchi va uchinchi uglerod atomlari orasida ham bо‘ladi va natijada umumlashgan tizim yuzaga keladi. buning natijasida uglerod atomlari orasidagi masofa (rentgenografiya о‘lchash usuli bilan aniqlangan) quyidagicha: 1-2 va 3-4 larda 1,37 å, 2-3 da esa biroz kattaroq (1,46å). lekin oxirgi qiymat ham odatdagi s-s bog‘dagidan kamroq (1,52å). diyen uglevodorod molekulasida qо‘shbog‘larning yagona tutash tizimini bо‘lishligi uning olefinlarga nisbatan reaksiyaga kirish qobiliyatini sezilarli darajda oshiradi. eng о‘ziga xos tomoni – molekulani oxiridagi 2 qо‘shbog‘ni (bita qо‘shbog‘da ketadigan reaksiya bilan bir qatorda) ochilishi va natijada о‘rtada joylashgan uglerod atomlari orasida yangi qо‘shbog‘ni hosil bо‘lishidir: sqs-sqs, s-sqs-s. ajratilgan qо‘shbog‘li diyen uglevodorodlarni kimyoviy xossalari, asosan, olefinlarnikidan farq qilmaydi. tutashlik faqat qо‘shbog‘lar orasida bо‘lmasdan oddiy va qо‘shbog‘lar о‘rtasida ham yuzaga kelishi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"monomerlarni umumiy tavsiflari" haqida

1423937262_60013.doc сс ссс сссс monomerlarni umumiy tavsiflari monomerlarni shartli ravishda 2 guruhga bо‘lish mumkin: polikondensatsiyalanadigan va polimerizatsiyalanadiganlar. bunda nafaqat qо‘llaniladigan monomerlar, yana ularni ishtirokida ketadigan jarayonlar ham bir-biridan tubdan farq qiladi. polikondensatsiyalanib polimerlar hosil qiladigan monomerlarni kamida 2 xil о‘zaro ta’sirlasha oladigan funksional guruhlari bо‘lishi kerak. geteropolikondensatsiyada va bosqichli polimerizatsiyada qо‘llaniladiganlarda esa bir-biridan farqli funksional guruhlar 2 ta har xil monomer molekulalarining tarkibiga kirishi mumkin. masalan, polimamidlarni sintezida diaminlardan (masalan, geksametilendiamin) va dikarbon yoki aminokarbon kislotalardan, adipin diollardan va dikarbon kislotalardan (masala...

DOC format, 71,0 KB. "monomerlarni umumiy tavsiflari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: monomerlarni umumiy tavsiflari DOC Bepul yuklash Telegram