psixik jarayonlarning insonga ta'siri

DOC 9 pages 88.5 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.5 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

psixik jarayonlarning inson hayotidagi ahamiyati reja: 1. psixikka va eksperimental psixologiyaning psixologik tadqiqotlar sohasi sifatida shakllanguncha bo‘lgan davrda psixikkaga oid bilimlar taraqqiyoti. 2. psixikkaning psixologik tadqiqotlar mustaqil sohasi sifatida rivojlanish davri. 3. sobiq ittifoqda psixikka va ekspemental psixologaya fanining taqdiri psixikka va eksperimental psixologiyaning psixologik tadqiqotlar sohasi sifatida shakllanguncha bo‘lgan davrda psixikkaga oid bilimlar taraqqiyoti psixikkaning rivojlanish tarixi ko’p asrlarga borib taqaladi. individual psixologik farqlarni aniqlashga mo’ljallangan dastlabki testlar 4000 yil oldin ma`lum bo’lgan. qadimgi madaniyat tarixini o’rganish bunga yaqqol misol bo’la oladi. qadimgi xitoyda xristos tug`ilishidan 2200 yil oldin shasxning ko’p xususiyatlarini qamrab olgan amaldorlarni tanlash tizimi yaratilgan. bunda amaldorlarning ko’pgina xislatlariga: jumladan, chiroyli yozuvdan - kundalik xulq-atvorigacha e`tibor berilgan. platon insonlarni bir-biridan farqlaydigan tug`ma layoqatlarning ahamiyatini yaxshi tushungan. har uch yilda imperator huzurida olti yo’nalish bo’yicha: musiqa chalish, kamon otish, chavandozlik, yozish, o’qish, marosimlarni bilish kabi sinov mashg`ulotlari amalga oshirib borilgan. masalan, eramizdan avvalgi vi-v asr qadimgi yunonistonda …

2 / 9

i. bu davrda inson haqidagi empirik psixologik bilimlarni aniqlashda vrachlar katta rol o’ynadilar. vrach-psixiatrlar evropa kasalxonalarida ruhiy kasallar va nevrozlarni doimiy kuzatib, o’z kuzatish natijalarini yozib bordilar va bu yozuvlar tahlil qilindi. bu vaqtda psixikkaning kuzatish, so’rovnoma, hujjatlarni tahlil qilish metodlari paydo bo’ldi. bu davrda psixikka qat`iy bo’lmagan, ixtiyoriy xarakterga ega bo’lib, bir bemorni bir xil metod yordamida vrachlarning kuzatishlariga asoslangan. bu davrda psixikka metodlari sifat xarakteriga ega bo’ldi. masalan, frantsuz shifokori j.eskirol aqli zaiflikning har xil shakllarini o’rganib, intellektni o’lchashda nutqning rivojlanishiga e`tibor berish kerak degan xulosaga keldi (e.segen aqli zaif bolalarni tashxis qilish testini ishlab chiqdi). xix asrning ikkinchi yarmida psixologiya fani individual farqlarni miqdoriy ifodalash imkoniyatiga ega bo’ladi. ayniqsa, bunga v.vundt tomonidan dastlabki eksperimental laboraloriyaning ochilishi va veber, fexner ishlari turtki bo’ldi. xx asrning 20-yillarida psixikka mustaqil fan sifatida rivojlanadi. bunga quyidagi tarixiy hodisalar asosiy sabab bo’lib 1884 yil angliyada f.galton tomonidan antropometrik laboratoriya tashkil etilishi xizmat …

3 / 9

imai holi, ma`lumoti, suhbatlashishi, ko’nikmasi tekshirilgach u qorong`u er to’ladan bir o’zi o’tishi lozim bo’lgan psixikkaning psixologik tadqiqotlar mustaqil sohasi sifatida rivojlanish davri psixologik diagnostika fan sifatida xix asr oxirida eksperimental asosda vujudga keldi. psixologik diagnostikaning vujudga kelishida f.galton (1879); j.cattell (1890); h.ebbinghaus (1891); a.binet va v.henri (1896); a.binet va th.simon(1905)larning ishlari katta ahamiyatga ega bo‘ldi. bu tadqiqotlarda individual farqlarni o‘rganishning yangi statistikaga asoslangan quroli – test ishlatila boshlagan. psixologiyada ilk bor psixometrik yo‘nalish asoschisi f.galton testlar yaratgan. dastlabki test aqlni o‘lchash metodi sifatida qo‘llanildi, keyinchalik esa undan shaxsni, uning reaktsiyalarini o‘rganishda foydalanila boshlandi. psixikkada yangi metodlarni ishlab chiqish psixiatrik shifoxonalarning ehtiyojlari tufayli kuchaytirildi. keyinchalik esa kasb tanlash ishlari bilan bog‘liq psixotexnikaning taraqqiyoti bilan yanada rivojlantirildi. psixologik diagnostika fan sifatida 1920-yillarda keng shakllana bordi. shveytsariyalik psixolog va psixiatr h.rorschach (1921)ning «psixikka» asari nashr etilishi bilan psixikkaga asos solindi. psixikka tushunchasi individni o‘rganadigan barcha metodlar majmuini o‘z ichiga oladi. bu kitob …

4 / 9

nila boshlandi. (amerikalik psixolog g.murray(1935, 1943)ning tematik appertseptsion testi (tat), nemis psixologi s.rosenswegning frustratsiyaga bo‘lgan reaktsiyani o‘rganish bo‘yicha testi va boshqalar.) shaxsiy savolnomalar (mmri, 16 pf) keng tarqaldi. sobiq ittifoqda psixikka va eksperimental psixologaya fanining taqdiri rus psixologiyasida diagnostik metodlardan foydalanish o‘z tarixiga ega. bu jarayonda shartli ravishda 2 bosqichni ajratish mumkin. birinchi bosqich o‘tgan asr 20-yillarining boshidan 30 yillar o‘rtasigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. bu davrda pedagogika va psixotexnikada test metodlari keng tarqaldi. bunga bog‘liq ravishda pedalogiya – bola haqidagi fan rivojlana boshlandi. uning predmeti – bolalar hayotini o‘rganish, irsiyatning rolini, jismoniy va ma'naviy taraqqiyot qonunlarini aniqlash, bolalar psixikasida kasallik ko‘rinishlarini o‘rganishdan iborat (k.n.kornilov, 1917). bu davrda psixologik diagnostikaning rivojlanishiga m.s.bernshteyn, l.s.vigotskiy, p.p.blonskiy, s.g.gellershteyn, n.d.levitov, g.i.rossolimo, p.i.shpilreyn, a.m.shubert va boshqalar katta hissa qo‘shdilar. olimlar tomonidan ilgari surilgan qator ilg‘or fikrlar keyinchalik rivojlantirilmadi, chunki 1936 yildan keyin bu sohadagi barcha tadqiqotlar to‘xtatildi va psixikkaning keyingi rivojlanishiga jiddiy to‘siq yuzaga …

5 / 9

an. a.r.luriya rahbarligida faoliyatni boshqarishda nutqning roli o‘rganildi. a.n.leont'ev va a.v.zaporojets rahbarligida asosiy psixik jarayonlarning rivojlanishida faoliyatning roli o‘rganilgan. d.b.elkonin rahbarligida nutqning rivojlanishi va bog‘cha davrida o‘yinning etakchi faoliyat turi sifatidagi roli aniqlandi. bu tadqiqotlardan olingan natijalar bolalar uchun ta'lim va tarbiya dasturlarini tuzishda asos bo‘lib xizmat qildi. rus psixologlari tomonidan ishlab chiqilgan aqliy taraqqiyotni sifatiy tahlil qilish tamoyili qator vazifalarni hal qilishda o‘z mahsuldorligini namoyon qildi va ko‘pgina tadqiqotlarda o‘z aksini topdi (z.i.kalmikova, 1975, 1982; g.a.vardanyan, 1979; l.a.venger, 1974; k.m.gurevich, 1980; v.i.voytko, yu.z.gilbux, 1981; d.b.elkonin, 1982; v.v.stolin, a.g.shmelev, 1987; l.f.burlachuk, s.m.morozov, 1989 va boshqalar). psixologik diagnostikaning kichik amaliy yo‘nalishi u yoki bu hodisalarni bilishga va tavsiflashga qaratilgan. b.g.ananev (1968) psixologik diagnostikani psixologik tadqiqotlarga qaratilgan yo‘nalish, deb ta'riflaydi, uning maqsadi, psixofiziologik funktsiyalar, jarayonlar va shaxs xususiyatlari rivojlanish darajasini aniqlash, turli qo‘zg‘atuvchilar ta'sir qilganda inson holatini bilish, insonning mehnat qobiliyatini, layoqatini aniqlashdan iborat. k.k.platonov (1974) psixologik diagnostikani psixik hodisalarning xossa va …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixik jarayonlarning insonga ta'siri"

psixik jarayonlarning inson hayotidagi ahamiyati reja: 1. psixikka va eksperimental psixologiyaning psixologik tadqiqotlar sohasi sifatida shakllanguncha bo‘lgan davrda psixikkaga oid bilimlar taraqqiyoti. 2. psixikkaning psixologik tadqiqotlar mustaqil sohasi sifatida rivojlanish davri. 3. sobiq ittifoqda psixikka va ekspemental psixologaya fanining taqdiri psixikka va eksperimental psixologiyaning psixologik tadqiqotlar sohasi sifatida shakllanguncha bo‘lgan davrda psixikkaga oid bilimlar taraqqiyoti psixikkaning rivojlanish tarixi ko’p asrlarga borib taqaladi. individual psixologik farqlarni aniqlashga mo’ljallangan dastlabki testlar 4000 yil oldin ma`lum bo’lgan. qadimgi madaniyat tarixini o’rganish bunga yaqqol misol bo’la oladi. qadimgi xitoyda xristos tug`ilishidan 2200 yil oldin sh...

This file contains 9 pages in DOC format (88.5 KB). To download "psixik jarayonlarning insonga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: psixik jarayonlarning insonga t… DOC 9 pages Free download Telegram