kimyoda atom molekulyar ta'limot

DOC 52.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1411655789_59409.doc kimyoda atom-malekulyar talimot kimyoda atom-malekulyar talimot gaz qonunlari atom-malekulyar talimotining asosiy qoidalari xvii asirning o’rtalariga kelib m.v.lomanosov tomonidan ishlab chiqildi va igiliz kimyogari j.daltonning xix asirning o’rtalarida fanga elementlarning atom massalari xaqidagi tushunchani kirigandan keyingina umum tamonidan etirof etildi. moddalar bilan bo’ladigan fizik xodisalarni molekulyar nazariyasini tushuntirib berdi. kimyoviy xodisalarni tushunturishda molekulyar nazariyaga atomlar xaqidagi talimot yordam beradi. bu nazariyaning ikkilasi - molekula nazariya bilan atomlar haqidagi nazariya birlashib atom molekulyar ta’limotni hosil qiladi. bu ta’limotning mohiyatini quyidagi bir necha qoidalar tarzida ta’riflash mumkin: 1. molekulalar to’xtovsiz harakatda bo’ladi. molekulalarning harakatlanish tezligi temperaturaga bog’liq. temperatura ko’tarilishi bilan molekulalarning harakarlanish tezligi ortadi. 2. molekulalar atomlardan tarkib topadi, atomlar ham molekulalar kabi to’ztovsiz harakatda bo’ladi. 3. bir turdagi atomlar boshqa turdagi atomlardan massasi va hossalari bilan farq qiladi. 4. molekulalar orasida o’zaro tortilish va itarilish kuchlari ta’sir etadi. bu kuchlar qattiq moddalarda eng ko’p, gazlarda esa, kam namoyon bo’ladi. 5. molekulalar …

sababli molekulyar tuzilishli moddalarning suyuqlanish temperaturalari odatda, ancha past bo’ladi. 8. fizik hodisalarda molekulalar saqlanib qoladi. kimyoviy hodisalarda esa parchalanadi. bir hil moddalar tarkibi va hossalari jihatdan farq qiladigan boshqa modalarga aylanadigan va bunda atomalr yadrolarinign tarkibida o’zgaradigan hosisalar kimyoviy hodisalar deyiladi. havoda oksidlanish, yonish, rudalardan metallaning olinisahi, temirning zanglashi – bularning hammasi kimyoviy hodisalardir. bu hodisdalarni boshqacha qilib aytganda kimyoviy o’zgarishlar, kimyoviy reaksiyalar yoki kimyoviy o’zarota’sirlar deyiladi. kimyoviy hodisalar bilan fizik hodisalarni bir biridan farq qilish lozim. fizik hodisalarda moddalarning shakli yoki fizik holati o’zgaradi yoki atom yadrolarining tarkibi o’zgarishi hisobiga yangi moddalar hosil bo’ladi. masalan gazsimon ammiak suyuq azot bilan o’zaro ta’sir ettirilganda ammiak dastlab suyuq, so’ng esa qattiq holatga o’tadi. bu kimyoviy hodisa emas,balki fizik hodisadir. chunki, moddaning tarkibi o’zgarmaydi. yangi moddalar hosil bo’lishiga olib keladigan ba’zi hodisalar fizik hodisalar qatoriga kiradi. masalan, bir hil elementlarning atomlarida boshqa hil elementlarning atomlari hosil bo’ladigan yadro reaksiyalari fizik hodisalardir. …

’lanishlarning uzilishidan va atomlarning qayta gruppalanib boshqa moddalar hosil bo’lishdan iborat. atom va molekulalar. qadimgi grek faylasufi demokrat bundan 2500 yil oldin barcha jisimlar juda mayday, ko’zga ko’rinmaydigan, bo’linmaydigan, doimo xarakatdagi zarrachalardan atomlardan tashkil topgan, degan fikirni aytadi. “atom” so’zi tarjima qilinganda “bo’limas” degan manoni bildiradi. molekula va atomlar haqidagi talimotni asosan 17 asrning o’rtalarida rus olimi m.v.lomonosov ishlab chiqqan. u tabiatdagi jismlar korpuskullardan tarkib topgan korpuskullar tarkibiga elementlar kiradi, degan fikrni aytdi. olim moddalarning turli tumanligini malekulalarda turli atomlarning bir kishi va ularda atomlar turlicha joylashganligi bilan tushuntirdi. molikula va atomlar xaqidagi talumot faqat 1860-yilda kimyogarlarni karlsrudagi butun jaxon sezdida uzil kesil etirof etildi. atomlar xaqiqatdan xam mavjudligini ko’pgina kimyoviy reaksiyalar tasdiqlaydi. molekulalar - ko’pchilik moddalarning eng mayda zarrachalari bo’lib,ularning tarkibi va kimyoviy xosslari berilgan maddaniki kabi bo’ladi. molekulalar kimyoviy reaksiyalarda parchalanadi, ya’ni ular kimyoviy jihatdan bo’linadigan zarrachalardir. atomlar-bular moddaning kimyoviy jihatdan bo’linmaydigan zarrachalaridir. bu ta’rifdagi “kimyoviy jihatdan bo’linmaydigan” …

hga ega. kristall panjarasining tugunlarida molekulalar emas, balki atomlar turadigan ko’pgina moddalar ma’lum (masalan, temir sulfid), bu holatda panjara tugunlarida temir va oltingugurt atomlari bo’ladi. demak , temir sulfide nomolekulyar tuzilgan moddalar qatoriga kiradi. kristall moddani suyuqlantirish uchun uning kristall panjarasini yemirish lozim.kristall panjarada molekulalar orasidagi bog’lanish atomlar orasidagi bog’lanishga qaraganda ancha bo’sh bo’lar ekan. shu sababli, odatda, molekulyar tuzilishli moddalarning suyuqlanish harorati past, nomolekulyar tuzilishli moddalarning suyuqlanish harorati esa yuqori bo’ladi. berilgan moddaning molekulyar yoki nomolekulyar tuzilganligini bilish uning fizik hossalariga qarab oldindan aytib berish mumkin. molekulyar tuzilish moddalar odatdagi sharoitda – gazlar, suyuqliklar yoki oson suyuqlanadigan qattiqliklardir. kimyoviy elementlar. qadimgi mutafakkirlardan kimyogar “atom” so’zidan tashqari “element” so’zi ham kirib qoldi, bu tarkibiy qism degan ma’noni bildiradi. kimyoviy element – bu atomlarning muayyan turidir. kislorod atomlari atomlarning bitta turini, bitta kimyoviy element – kislorod elementini, simob atomlari – atomlarining boshqa turini, kimyoviy element simobni tashkil etadi va hokazo. “kimyoviy …

ajralib chiqishi ham mumkin. bir-biri bilan bog`langan uglerod atomlari biz ko`mir deb ataydigan oddiy moddaning o`zidir. biz ko`rib turgan misolda kimyoyoviy element (uglerod) va unga to`g`ri keladigan oddiy modda (ko`mir) turlicha ataladi. qolgan elementlar esa ularga to`g`ri keladigan oddiy moddalar bilan bir xil nomlanadi.shuning uchun “kislorod” , “temir ” so`zlari kimyoviy elementni ham , shu nomdagi oddiy moddani ham bildirishi mumkin , shu sababli har qaysi holda ularni farq qila bilishga lozim. “kislorod bilan nafas olamiz”, “kislorod – gaz” deyilsa, gap oddiy modda holidagi kislorod haqida (boshqacha aytganda, kislorod molekulalari haqida) boradi. “simob (ii) oksidi”da kislorod bor deyilganda esa kimyoviy element haqidagi kislorod (boshqacha aytganda? kislorod atomlari haqida) gap boradi. “temir magnitga tortiladi”, “temirda mix yasaladi” deyilganda moda sifatidagi temir nazarda tutiladi, “temir zang tarkibiga kiradi” degan iborada esa “temir” so’zi kimyoviy elementning nomidir. kimyoviy elementlarning belgilari. kimyoda moddalarning tarkibini va ular orasidagi kimyoviy reyaksiyalarni bayon qilishni osonlashtiradigan til—kimyo tlii …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoda atom molekulyar ta'limot"

1411655789_59409.doc kimyoda atom-malekulyar talimot kimyoda atom-malekulyar talimot gaz qonunlari atom-malekulyar talimotining asosiy qoidalari xvii asirning o’rtalariga kelib m.v.lomanosov tomonidan ishlab chiqildi va igiliz kimyogari j.daltonning xix asirning o’rtalarida fanga elementlarning atom massalari xaqidagi tushunchani kirigandan keyingina umum tamonidan etirof etildi. moddalar bilan bo’ladigan fizik xodisalarni molekulyar nazariyasini tushuntirib berdi. kimyoviy xodisalarni tushunturishda molekulyar nazariyaga atomlar xaqidagi talimot yordam beradi. bu nazariyaning ikkilasi - molekula nazariya bilan atomlar haqidagi nazariya birlashib atom molekulyar ta’limotni hosil qiladi. bu ta’limotning mohiyatini quyidagi bir necha qoidalar tarzida ta’riflash mumkin: 1. molekulalar to’xtov...

DOC format, 52.5 KB. To download "kimyoda atom molekulyar ta'limot", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoda atom molekulyar ta'limot DOC Free download Telegram