o’xshashlik nazariyasi

PPTX 10 pages 213.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 213.1 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

2- mavzu: issiqlik sig’imi. xaqiqiy va o’rtacha issiqlik sig’imlari. issiqlik sig’imini jarayoniga va temperaturaga bog’liqligi. 14- mavzu: o’xshashlik nazariyasi asoslari. reja: 1. o'xshashlik nazariyasi. modellashtirish. 2. o'xshash sonlar.kriterial tenglamalar o’xshashlik nazariyasi konkret qurilmada olingan tajriba natijalarini shunga o’xshash hodisalarga qachon tadbiq etish mumkinligini, ya’ni jarayonlarning o’xshashligini aniqlashga imkon beradi. o’xshashlik nazariyasi fizik va matematik tajriba natijalarini umumlashtiruvchi vosita sifatida qo’llaniladi va texnik qurilmalarni modellashtirishning nazariy asosi hisoblanadi. bundan tashqari, o’xshashlik nazariyasidan issiqlik almashinish jarayonlarini nazariy jihatdan tahlil qilishda ham foydalanish mumkin. o’xshashlik uslubi jarayonning matematik bayoni, ya’ni jarayonning differentsial tenglamalari va ularning chegara shartlari ma’lum bo’lgan hollardagina qo’llaniladi. barcha erkin va bog’liq o’zgaruvchilarni ularning ba’zi o’ziga xos qiymatlariga (masshtablariga) bo’lish yo’li bilan o’lchamsiz kattaliklarga o’tiladi. natijada jarayonning matematik bayoni o’lchamsiz holga keladi. bunda masshtablar, shuningdek, masalaga kiruvchi fizik konstantalar o’xshashlik sonlari yoki kriteriylari deyiladigan o’lchamsiz komplekslar holida birlashtiriladi. ikki hodisani bir –biriga o’xshash bo’lishi uchun, birinchi hodisani tavsiflovchi kattaliklar, ikkinchi …

2 / 10

evosita ob’ektning o’zida yoki uning modelida amalga oshirish mumkin. model va unda kechayotgan jarayon qanoatlantirishi kerak bo’lgan shartlarni o’xshashlik teoremasi beradi. o’xshashlik nazariyasini tajribalarga qo’llash imkoniyatlari nihoyatda kattadir. fizik hodisalarning o’xshashlik nazariyasi asosi uchta o’xshashlik teoremasidan iborat. birinchi va ikkinchi teoremalarda o’xshashliklari oldindan ma’lum bo’lgan hodisalar haqida gapirilib, shu o’xshash hodisalarning asosiy xossalariga ta’rif beriladi. uchinchi teorema esa, hodisalarni bir-biriga o’xshashligini aniqlashga imkon beruvchi xususiyatlarni belgilaydi. ikki suyuqlikning o’xshash oqimi uchun birinchi o’xshashlik teoremasi i. nyuton tomonidan 1686 yili aytib o’tilgan bo’lsada, ushbu teorema faqat 1848 yili j. bertran tomonidan isbotlangan. birinchi teoremaga quyidagicha ta’rif berish mumkin: o’xshash hodisalarning o’xshash sonlarining qiymati bir xil. ikkinchi o’xshashlik teoremasi 1911 yili rus olimi a. federman va 1914 yili amerikalik olim ye. bukingem tomonidan isbotlangan. ikkinchi teoremaga quyidagicha ta’rif berish mumkin: agar fizik hodisa differentsial tenglamalar tizimi bilan tavsiflansa, u holda ularning o’xshashlik (kriterial) tenglamalari bilan ifodalash imkoniyati har doim mavjuddir. uchinchi o’xshashlik …

3 / 10

onkret hodisani bevosita ob’ektda tadqiqot qilish texnik yoki iqtisodiy sabablarga ko’ra qiyin bo’lsa, u holda modeldagi o’xshash hodisa o’rganiladi. modellashtirish deb, biron-bir fizik hodisani kichiklashtirilgan modelda o’rganish ilmiy tadqiqot uslubiga aytiladi. model namunaga o’xshash bo’lishi uchun quyidagi shartlar bajarilishi zarur: fizik tabiati bir xil va bir xil differentsial tenglamalar bilan tavsiflangan jarayonlarni modellashtirish mumkin; bir xillilik shartlari, ulardagi kattaliklarning son qiymatlaridan tashqari, hammasida bir xil bo’lishi kerak. ushbu shartga asosan ob’ekt va model geometrik o’xshash bo’lishi, ob’ekt va modelning kirish kesimidagi suyuqlik harakati o’xshash bo’lishi, ob’ekt va model mos nuqtalarda fizik parametrlar o’xshash bo’lishi kerak. ob’ekt va model uchun sanab o’tilgan o’xshashlik shartlari zaruriy va yetarlidir. tushunarliki, amalda barcha modellashtirish shartlarini bajarib bo’lmaydi. shuning uchun taqribiy modellashtirish usuli ishlab chiqilgan. bugungi kunda modellashtirish ilmiy tekshirishning asosiy uslublaridan biri bo’lib, fan va texnikaning barcha sohalarida keng qo’llanilmoqda. issiqlik o’xshashligi bu o’xshashlik temperatura maydonlari va issiqlik oqimlarining o’xshashligini bildiradi. o’xshash hodisalar ta’rifiga …

4 / 10

di. ularga issiqlik uzatish fanining rivojlanishiga katta hissa qo’shgan olimlar nomi berilgan. o’xshash sonlar (m, ml, va m oxirgi ifodaga uning tarkibiga kirgan kattaliklarni birliklarini qo’ysak,  l / o’lchamsiz kattalik ekanligi kelib chiqadi. hosil bo’lgan songa nusselt soni deyiladi. nusselt soni, qattiq jism bilan suyuqlik chegarasidagi issiqlik almashinuvini tavsiflaydi: bu yerda –issiqlik o’tkazuvchanlik koeffitsienti, vt/(mk);  – issiqlik berish koeffitsienti, vt / (m2k); lo – jismning o’ziga xos chiziqli o’lchami, m. image2.emf image3.png image4.wmf image5.png oleobject1.bin image6.wmf image7.png oleobject2.bin oleobject3.bin oleobject4.bin  `= m l  c c a o l nu = /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’xshashlik nazariyasi"

2- mavzu: issiqlik sig’imi. xaqiqiy va o’rtacha issiqlik sig’imlari. issiqlik sig’imini jarayoniga va temperaturaga bog’liqligi. 14- mavzu: o’xshashlik nazariyasi asoslari. reja: 1. o'xshashlik nazariyasi. modellashtirish. 2. o'xshash sonlar.kriterial tenglamalar o’xshashlik nazariyasi konkret qurilmada olingan tajriba natijalarini shunga o’xshash hodisalarga qachon tadbiq etish mumkinligini, ya’ni jarayonlarning o’xshashligini aniqlashga imkon beradi. o’xshashlik nazariyasi fizik va matematik tajriba natijalarini umumlashtiruvchi vosita sifatida qo’llaniladi va texnik qurilmalarni modellashtirishning nazariy asosi hisoblanadi. bundan tashqari, o’xshashlik nazariyasidan issiqlik almashinish jarayonlarini nazariy jihatdan tahlil qilishda ham foydalanish mumkin. o’xshashlik uslubi jarayonnin...

This file contains 10 pages in PPTX format (213.1 KB). To download "o’xshashlik nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’xshashlik nazariyasi PPTX 10 pages Free download Telegram