qadriyatlar nazariyasi

DOCX 15 pages 26.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

qadiryatlar nazariyasining shakllanish tarixi reja: 1. qadriyat kategoriyasi, uning asosiy shakllari. 2. qadriyatlar mavzusining tarixiy ildizlari. 3. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida qadriyatlarga munosabat. qadriyatlarni qaysi fan o’rganadi? qadriyatlar tug’risidagi fan — aksiologiya (aksio — qadriyat, logos fan, ta`limot ma`nosini anglatadi) falsafaning shu masalani o’rganadigan va u bilan shug’ullanadigan sohasi hisoblanadi. sobiq ittifoq davrida bu tug’rida nihoyatda kam ma`lumotlar bor edi. istiqlol tufayli qadriyatlar tug’risidagi qarashlarimiz shitob bilan o’zgardi. sobiq ittifoqning ilgari ulug’langan partiyaviy-sinfiy qadriyatlari sarobga aylandi, zamona realliklari talablariga javob bera olmay, o’tgan o’n yilliklardan iborat tarix sahifalari bilan birga yopilib ketdi. o’zbekistonda qadriyatlarga e`tibor kuchaydi, uning turli qirralari olim va mutahassislar tomonidan tahlil etilmoqda. qadriyatlar falsafasi — aksiologiyaning ko’pdan-ko’p mavzulari mutahassislarimizning ilmiy izlanishlarida o’ziga xos o’rin tutmoqda. «moziyga qaytib ish qo’rmoq hayrlidir», deb yozgan edi abdulla qodiriy «o’tgan kunlar» romanida. huddi shunday, «qadriyat o’zi nima?» savoliga javob berishdan oldin mavzuning tarixini, qisqa bo’lsa-da, o’rganmoq lozim. busiz qadriyatlarning bugun va kelajakdagi …

2 / 15

g teran jihatlarini faqat g’arbdan emas, balki sharqdan qidirish ham foydadan holi bo’lmasa kerak. nomlari civilizaciyamiz tarixiga abadiy bitilgan xorazmiy, forobiy, al-buhoriy, at-termiziy, beruniy, ibn sino, najmiddin kubro, yassaviy, naqshband, ulug’bek, navoiy, mashrab, bedil, behbudiy, avloniy kabi mutafakkirlar ijodida ham bu mavzuning izlari bor, teran qirralari ochilgan. gap ana shu izlarni izlab topishda, ularni unutmaslikda, sayqallab turishda, zamona realliklari nuqtai nazaridan holisona talqin qilishdadir. avlod va ajdodlarimiz yaratgan qadrlash mezonlarining tarixi eng qadimgi naqllar, rivoyatlar, afsona, hikoyat, dostonlarga, ya`ni halq og’zaki ijodi namunalariga borib taqaladi. spitamen, muqanna va jaloliddin manguberdi tug’risidagi asarlarda, alpomish, to’maris va shiroq tug’risidagi afsona va dostonlarda vatanparvarlik, halq va yurt ozodligi uchun fidoyilik kabi ko’plab umuminsoniy qadriyatlar tasvirlangan. ma`naviy merosimizning yorqin namunasi – «avesto» zardo’shtiylikning muqaddas kitobi bo’lganligidan, unda bu dinning qadriyatlar tizimi, qadrlash mezonlari, o’sha davrdagi milliy g’oyalar yorqin ifodalangan. qadrlash tug’risidagi qarashlar rivojida viii-xii asrlar katta ahamiyatga ega. bu davrda arab istilosi amalga oshirilgan, …

3 / 15

y, at-termiziy, kubro, ahmad yassaviy, naqshband kabi ilohiyot ilmining zabardast allomalari tug’risida ham aytish joiz. ularning har biri o’z zamonasida islomni civilizaciyamizning yuksak madaniyati nuqtai nazaridan tarqib va tashviq etdilar, islom falsafasini yuksaklikka ko’tardilar, mazkur dinning butun jahonda katta mavqega ega bo’lishida muhim faoliyat ko’rsatdilar. bu esa ushbu zotlarning nomlarini islom dini jahon sahnida qancha tursa, shunga qadar boqiy ayladi. ularning islom falsafasi va ilohiyotiga, uni zamona zayllari orasidan o’tishi jarayoniga ko’rsatgan nihoyatda katta ta`siri tug’risida mahsus tadqiqotlar olib borish mumkin. afsuski, manbalar etarli bo’lishiga qaramasdan, yurtimiz civilizaciyasining islom dini rivojiga va azaliy islom mamlakatlarining madaniyati taraqqiyotiga aks ta`siri tug’risida yozilgan asarlar haligacha kam, bu tug’rida keng qamrovli tadqiqotlar olib borish zaruriyati allaqachon etilgan. masalaning muhimligi atoqli enciklopedik olimlar — horazmiy, forobiy, beruniy, ibn-sino, al-farqoniy kabi civilizaciyamizning zabardast namoyandalari ijodi va merosi ko’zgusida yanada yaqqolroq namoyon bo’ladi. zero, ular nafaqat markaziy osiyo, arab-musulmon civilizaciyasi, balki jahon madaniyati taraqqiyotiga nihoyatda katta …

4 / 15

t civilizaciyamizning hamjihatligini ta`minlaydigan umumiy qadriyatlar tizimi darz ketdi, qadrlash mezonlari ham bir qadar o’zgara boshladi. xix asrning o’rtalariga kelib, amirlik va honliklarga bo’linganligiga qaramasdan, mustaqil yashagan turkiston chor rossiyasi tomonidan bosib olindi, yurtimiz imperiyaning mustamlakasi bo’lib qoldi. mustamlakachilarning qadriyatlari va qadrlash mezonlari halqimiz orasiga zo’rlik bilan singdirila boshlandi. xix asrning ohirlari va xx asr boshlarida yurtimizda «jadidlar» oqimi vujudga keldi. m. behbudiy, so’fizoda, avloniy, cho’lpon, fitrat va boshqa jadidlar merosiga diqqat qilinsa, o’sha davrda yurtimizda ma`naviy tushunchalarning ko’lami qanchalik keng bo’lganligini, falsafiy tilning naqadar boyligini, uning adabiyot bilan qanchaliy uyqunligini yaqqol ko’rish mumkin. ularning asarlarida gohida biz allaqachon esimizdan, tilimizdan va balki dilimizdan ham chiqarib yuborgan qadriyatlar, tushunchalarga duch kelamiz. jadidlarning merosi halqimiz madaniyatiga yanada kattaroq ta`sir ko’rsatishi mumkin edi. afsuski, bolsheviklar boshlagan siyosiy jarayonlar bu avlodning boy merosini o’z domiga tortdi, uning taqdiri ayanchli kechdi, ta`qiqlab qo’yildi. o’tmish avlodlar ardoqlagan va buyuk ajdodlarimizdan meros qolgan sharqona qadrlash mezonlarini …

5 / 15

kirmaganligi, mavzularining juda kam tadqiq qilinganligi va nihoyatda oz ahamiyat berilganligidan mahsus falsafiy tadqiqotlar sohasiga aylana olmadi. aksiologiya nomi bilan sobiq ittifoqda birorta ham darslik yoki o’quv qo’llanmasi chop etilmagan, hatto universitetlarning faylasuf, jamiyatshunos, tarihchi va boshqa ijtimoiy mutahassislar tayyorlaydigan gumanitar bo’limlarida ham bu sohaga oid mahsus bilimlar berilmas edi. qadriyatlar tug’risidagi qarbda keng tarqalgan aksiologiya fani rivojlangan mamlakatlarda inson qadri va haq-huquqlariga doir ko’pgina tamoyillarning amaliyoti uchun nazariy asoslardan biri bo’lgan ilmiy sohalar qatoriga kiradi. mustaqillik va qadriyatlar mavzusi. istiqlol yillarida o’zbekistonda bu mavzuga umuminsoniy tamoyillar asosida yondashish shakllandi. bunday qarashning vujudga kelishi, qadriyatlarning ijtimoiy va ma`naviy yangilanishi, jamiyat a`zolarining kamoloti hamda yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati masalalariga davlat miqyosida yuksak e`tibor ko’rsatilayotganligi mazkur soha rivojining bosh yo’nalishidir. qadriyatlarni mustaqillikni mustahkamlashning ma`naviy omillaridan biri sifatida qadrlanishi borasidagi ijobiy jarayonlar tadqiqotlarni ko’paytirish, ularga nisbatan mas`uliyatni yanada oshirishni taqozo qilmoqda. istiqlol asrlar davomida shakllangan o’ziga hos sharqona va o’zbekona qadrlash masalalari va me`yorlarini …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadriyatlar nazariyasi"

qadiryatlar nazariyasining shakllanish tarixi reja: 1. qadriyat kategoriyasi, uning asosiy shakllari. 2. qadriyatlar mavzusining tarixiy ildizlari. 3. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida qadriyatlarga munosabat. qadriyatlarni qaysi fan o’rganadi? qadriyatlar tug’risidagi fan — aksiologiya (aksio — qadriyat, logos fan, ta`limot ma`nosini anglatadi) falsafaning shu masalani o’rganadigan va u bilan shug’ullanadigan sohasi hisoblanadi. sobiq ittifoq davrida bu tug’rida nihoyatda kam ma`lumotlar bor edi. istiqlol tufayli qadriyatlar tug’risidagi qarashlarimiz shitob bilan o’zgardi. sobiq ittifoqning ilgari ulug’langan partiyaviy-sinfiy qadriyatlari sarobga aylandi, zamona realliklari talablariga javob bera olmay, o’tgan o’n yilliklardan iborat tarix sahifalari bilan birga yopilib ketdi. o’zbekistond...

This file contains 15 pages in DOCX format (26.9 KB). To download "qadriyatlar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadriyatlar nazariyasi DOCX 15 pages Free download Telegram