modellashtirish nazariyasi

DOCX 11 pages 45.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

modellashtirish nazariyasi reja: 1. modellashtirish nazariyasini predmeti 2. tizimlarni tadkik etishda modellashtirishni urni va axamiyati 3. modellarni sinflari modellashtirish nazariyasini predmeti xayoliy modellar xakikiy dunyoni nazariy tushinish va aks ettirish shakli bulib, uni fizik bilish uchun katta urin egallaydi. shuning uchun nazariy bilish va uslubiy jixatdan modellarni shakillantirish masalasi, ularni bilishda kullash va boshka modellar, xayoliy va real tajribalar, gipoteza, nazariyalar bilan alokasi katta axamiyat kasb etadi. modellar-ilmiy gipoteza bulib, fanni rivojlantirish shakli sifatida kurib kelgusidagi takomillashgan nazariya modellari kurinishida urganiladi. xayoliy va material modellarni kuyidagicha tariflash mumkin: modellashtirish - bu biror bir ob’ektni (orginalni) boshkasi (model bilan) almashtirish va orginalni xususiyatlarini modelni xususiyatlarini tadkik etish yuli bilan urganishdan iborat. almashtirishdan asosiy maksad orginal xususiyatlarini urganishni aniklashni tezlashtirish, soddalashtirish, narxini kamaytirish imkonini beradi. umuman ob’ekt-original sifatida ixtiyoriy tabiy yoki sun’iy, real (xakikiy) yoki xayoliy tizm bulishi mumkin. modellashtirish usuli xozirgi zamonda kupdan kup olimlar tomonidan tadbik etilmokda. misol sifatida mexanika, …

2 / 11

ynaydi. boshlangich vaktlarda kata mikdordagi modellar oldinga surilishi mumkin. ammo tadkik etish jarayonida ularning soni kamayadi. model bilan ishlash shakli sifatida xayoliy tajriba kuriladi. ayrim xollarda xayoliy tajribalarni ideallashtirilgan deyiladi, chunki ular real tajribalar bilan boglikdir. ma’lum mikiyosda xayoliy tajriba real tajribani ma’lum tomonlarini (xususiyatlarini) xayoliy obrazli rekonstruktsiya kilishdan iboratdir. chunki, aytiladiki «fikirlash ongda tajriba utkazish maxsulidir». xayoliy tajriba shartsiz ravishda xakikiy tajribaga karaganda kulaydir. fikrlar bizda xar doim mavjud va xakikatga nisbatan ongda tajribalarni yigish (tuplash) onsondir. (engelmayer suzlari buyicha) tajriba ob’ekt orginalni ma’lum tomonlarini (xususiyatlarini) modelda aks ettirishni adekvatlik kriteriyasi bulib kelmokda. tajriba xakam rolida bulib, model yordamida olingan ta’savurlarni olib kolish yoki tashlab yuborish tugrisida echimini kabul kiladi. urganilayotgan xodisa, jarayon yoki ob’ektni matematik ifodalar (munosabatlar) va formulalar yordamida ta’savvur etish jarayoni matematik model deyiladi. tadkik etilayotgan ob’ektni modellashtirish ob’ektni shakillashtirishdan boshlanadi, ya’ni mos matematik modelni tuzishdan iborat. buning uchun uning axamiyati kasb etgan tomonlari (xususiyatlari) ajratib …

3 / 11

i. tugri turtburchak modelini tanlash biz asosan uzimizning kurish xususiyatlarimizga asoslanadi. ammo inson kuzi yukori aniklikka ega bulgan ulchash asbobi emas. modellashtrish asosan modelda tadkik kilishga xalakit beruvchi orginalni alomatlari mavjud bulmagan xollarda, yoki modelni xususiyatlarini urganish va belgilash imkonini beruvchi parametrlar mavjud bulganda maksadga muvofikdir. modellashtirish nazariyasi uzaro bir-biriga boglik bulgan nizomlar, ta’riflar, modellarni yaratish va tadkik etish usullari, vositalri tuplamidan iborat. bu nizomlar, tariflar, usullar, vositalar va modellar modellashtirish nazariyasini predmetini tashkil etadi. modellashtirish nazariyasini asosiy masalasi tadkikotchilarni modellarni yaratish texnologiyasiga urgatishdan iborat. bunday texnologiya orginallarini urganilayotgan xususiyatlarini etarli aniklik va tula ravishda tadkik etish imkoniyatini beradi. ob’ekt-original sifatida asosan xisoblash tizmlari kurilgan bulib, modellashirishni predmet soxasini tashkil etadi. xisoblash tizmi tushunchasi bu erda keng ma’noga ega bulib, bir protsessorli ma’lumotlarni kayta ishlash tizmidan turli dasturiy ta’minotli taksimlangan xisoblash tizmlarigacha va turli vazifalarga muljallangan tizmlar kiradi. xisoblash tizmlari - bu sun’iy, muxandislik tizmlari bulib, uning xamma parametri ma’lum. …

4 / 11

igini uylab kuradi yoki sinovdan utgan xarakatlar modeli buyicha boshkaradi. konstruktiv modellar, ya’ni sistemani xarakteristikalarini uning parametrlariga boglanishni tadbik etuvchi va xususiyatlarini belgilash imkoni beruvchi modellar aloxida axamiyat kasb etadilar. bunday modellar tizmlarini ishlashini optimallashtirish imkonini yaratadi. optimallashtiruvchi modellar-murakkab tizmlar nazariyasini asosini tashkil etadi. modellashtirish ilmiy bilish usuli va texnik masalalarni echish usuli sifatida xar doim yukori baxolanib kelingan. texnikani rivojlantirish bilan mexanizm, mashina va inshoatlar fizik modellashtirish keng kullanila boshlandi. matematikaning yutuklari turli tabiatga ega bulgan ob’ekt va jarayonlarni matematik modellashtirishni keng kulamda tarkalishiga olib keladi. shuni aytib utish kerakki, fizik tabiati turlicha bulgan tizmlarni ishlash dinamikasi bir turdagi boglanishlar yordamida yoziladi, ya’ni bir turdagi modellar yordamida tasvirlash yoki ifodalash mumkin. turli -tuman tizmlarni taxlil va sintez kilishda muxandislar foydalanadigan xisoblash formulalari bunday tizmlarni matematik modellardan keltirib chikarilgan. imitatsion modellashtirish uslubiyatini ishlab chikish natijasida modellashtirish yanada sifatli yangi pogonaga kutarildi. bu shundan iboratki, modellashtirish yordamida tadkik etiladigan tizmlar sinfi …

5 / 11

i xayot faoliyati, atom urishining okibatlari va x.k. kelgusida xar bir tizmni uzining modellari yaratilishi mumkin, xar bir texnik yoki tashkiliy loyixani ishlatishdan (kullanishdan) avval uni modellashtirish zarur. mutaxassislarni aytishi buyicha xisoblash tizmlarining asosiy vazifasi modellashtirishdan iborat buladi. xakikatdan xozirgi davrda xisoblash texnikasini amaliyotda tadbik eish texnologik jarayonlarni boshkarishni avtomotlashtirilgan tizmlarga, tashkiliy-iktisodiy komplekslari va loyixalash jarayonlarini avtomatlashtirilgan boshkarish tizmlarini xamda ma’lumotlar omborini keng kulamda yaratish kabi yunalishlarda kullanilmokda. ammo xar kanday boshkarish tizmi boshkariladigan ob’ekt yoki jarayon xakidagi axboratga muxtoj buladi. shuning uchun xisoblash texnikasi modellashtirish uchun ishlatish (foydalanish) birinchi darajali axamiyatga egadir. xisoblash tizmlari murakkab va kimmat baxoga ega bulganliklari uchun moslashtirish ob’ektlari bulishlari mumkin va zarur. modellashtirish xisoblash tizmlarini loyixalash boskichida, mavjud ishlatilayotgan tizmlarni ishlashini elektromol sharoitlarda taxlil etish yoki tizmni tarkibi, strukturasi, boshkarish turlari yoki ish xajmini uzgarishini urganish jarayonlari uchun foydalaniladi. dastlab tanlab olingan loyixa echimini taxlil kilish modellashtirish bilan amalga oshiriladi. bu esa uz navbatida …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modellashtirish nazariyasi"

modellashtirish nazariyasi reja: 1. modellashtirish nazariyasini predmeti 2. tizimlarni tadkik etishda modellashtirishni urni va axamiyati 3. modellarni sinflari modellashtirish nazariyasini predmeti xayoliy modellar xakikiy dunyoni nazariy tushinish va aks ettirish shakli bulib, uni fizik bilish uchun katta urin egallaydi. shuning uchun nazariy bilish va uslubiy jixatdan modellarni shakillantirish masalasi, ularni bilishda kullash va boshka modellar, xayoliy va real tajribalar, gipoteza, nazariyalar bilan alokasi katta axamiyat kasb etadi. modellar-ilmiy gipoteza bulib, fanni rivojlantirish shakli sifatida kurib kelgusidagi takomillashgan nazariya modellari kurinishida urganiladi. xayoliy va material modellarni kuyidagicha tariflash mumkin: modellashtirish - bu biror bir ob’ektni (orginal...

This file contains 11 pages in DOCX format (45.8 KB). To download "modellashtirish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: modellashtirish nazariyasi DOCX 11 pages Free download Telegram