energiya – barcha narsalarga asosdir

PPTX 25 pages 123.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.6 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

2–ma'ruza: muqobil energiya manbalari 2–ma'ruza: muqobil energiya manbalari reja: 2.1. energiya – barcha narsalarga asosdir 2.2. energiya manbalarining tasnifi 2.3. qayta tiklanadigan energiya manbalarining samaradorligi 2.4. o'zbekistonda alternativ energetika 2.5. xulosa 2.1. energiya – barcha narsalarga asosdir energiya (grek. energeia – harakat, faoliyat) – materiyaning har xil harakatlari shakllarining umumiy miqdoriy o'lchovidir (uni o'lchash mumkin). energiya mexanik, issiqlik, kimyoviy, elektromagnit, gravitatsiyali, yadroviy va boshqa turlarga bo'linadi. energiyaning saqlanish fundamental qonuniyatiga asosan (bundan abadiy dvigatelni yaratib bo'lmaydigan shart kelib chiqadi), energiya tushunchasi tabiatdagi barcha hodisalarni bir butun qilib bog'laydi. energiya faqat bir turdan boshqa turga aylanishi mumkin. bunda uning umumiy miqdori o'zgarmaydi. energiya – barcha narsalarga asosdir. turli xil shakllardagi fizikaviy harakatlarga har xil ko'rinishdagi energiya turlari mos keladi. masalan, mexanik energiya mexanik harakatning (kinetik energiyasi) va mexanik o'zaro ta'sirning (potentsiyal energiyasi) meyoridir, issiqlik energiyasi issiqlik harakati va issiqlikning o'zaro ta'sirlari meyoridir, elektromagnit energiyasi esa elektromagnit harakat va elektromagnit o'zaro ta'sirlarning …

2 / 25

ulkan moliyaviy xarajatlar bilan hisoblashmasdan, insoniyat energiyani olishning yangi yo'llarini izlayapti. energiya – bu materiya harakatining skalyar tavsiflardan biridir. har bir shakldagi materiyaga o'zining ko'rinishidagi energiyasi mos keladi. moddiy dunyoning asosiy qonunlari materiyaning va energiyaning saqlanish qonunlari bo'lib hisoblanadilar. energetikada energiyaning saqlash qonuni – termodinamikaning i–chi qonunidir. ` jismning umumiy energiyasi miqdori: e = mc2 = eich+etsh+eo = ekin+epot+eo ; (2.1) bu erda e – jismdagi energiyaning to'la zaxirasi, j; m – jism massasi, kg; s –yorug'lik tezligi, m/s2; eich – ichki energiyasi, j; etsh – tashqi energiyasi; eo – tinchlik massasining energiyasi; ekin – kinetik energiyasi, mexanik harakat energiyasi; epot – potentsial energiyasi (jismning kuch maydonlari bilan o'zaro ta'siri energiyasi). (2.1) formulada 1 gramm massaga 1011 kj ga teng bo'lgan energiya mos keladi. jism ichki energiyasining tashqi shakllarga aylanish jarayonlari – bu uning energiyani tashqariga chiqarishidir. kimyoviy reaktsiyalarda jismning umumiy energiya zahirasidan 5×109 % energiya chiqadi, bu ko'rsatkich yadro …

3 / 25

a aylanishi qaytar tsikllarning foydali ish koeffitsienti (fik) bilan chegaralanadi: η = 1 – q / q1 ; (2.3) bu erda q– ishchi jismga keltiriladigan issiqlik, j; q1 – jismdan atrof muhitga uzatiladigan issiqlik, j. iste'molchilar turli xil energiya turlaridan foydalanadi: elektr, mexanik, issiqlik, yorug'lik, tovush, kimyoviy, yadro va boshqalar. dunyoda energiyani iste'mol qilishning zamonaviy darajasi quyidagi omillar bilan ta'riflanadi: 1) energiyani iste'mol qilish asosan an'anaviy tabiiy energiya manbalaridan foydalanish hisobiga qoplanadi: organik yonilg'i ( ko'mir, neft, gaz va hk. ), gidroenergiya va atom energiyasi. 2) tabiiy energiya manbalarining zaxiralari chegeralangan va notekis meyorda taqsimlangan; bu esa tabiiy energiya tashuvchilarining narxlari ortib borishiga, dunyoda energiyani iste'mol qilishdagi ularning ulushlari kamayishiga olib keladi. 3) yoqilg'i–energetik majmuasining atrof muhitga salbiy ta'sir etishi (atmosferaga, suvli ob'ektlarga, er boyliklariga). 4) noan'anaviy energiya manbalaridan keng foydalanish: qayta tiklanadigan an'anaviy va noan'anaviy energiya manbalari. dunyodagi energiya iste'molini va erning energetik balansi tahlili yil mobaynida erda ishlab …

4 / 25

lma zaxiralari: neft, tosh va qo'ng'ir ko'mir, slanets, torf va erosti gazlari, hamda yadro va termoyadro energiyalari kiradi. ikkinchi guruhga quyidagi energiya manbalari kiradi: quyosh, shamol, daryo oqimlari va bioenergiya, okean va dengizlardagi to'lqinlar va suvning qalqib ko'tarilishi, energiyasi erning ichki issiqligi (geotermal) energiyalar. qayta tiklanmaydigan energiya manbalari (qtem) – energiyani ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan tabiatdagi modda va materiallar zaxiralaridir. masalan, yadroviy yoqilg'i, ko'mir, neft, gaz va h–zo. qayta tiqlanmaydigan energiya manbalari tabiatda bog'langan holatda turadi va odamning maqsadli faoliyati natijasida ajratiladi. qayta tiklanadigan energiya manbalari (qtem) – atrof muhitda doimo mavjud yoki vaqti–vaqti bilan vujudga keladigan energiya oqimlari asosidagi energiya manbalaridir. qayta tiklanadigan energiya odamning maqsadli faoliyati oqibatida emas, balki atrof muhitda doim hosil bo'ladigan energiyadir. ushbu narsa uning ajratib turuvchi alomatidir. qayta tiklanadigan energiya manbalarining resurslari vaqt o'tishi bilan atrof muhitda qayta tiklanadi. xalqaro energetika agentligining (xea) uslubiyoti bo'yicha, qayta tiklanadigan energiya manbalari ularni qo'llash texnologiyasiga qarab, an'anaviy …

5 / 25

dam faoliyati bilan bog'liq bo'lgan foydalanilayotgan energiya oqimlari; a, b, c – odam faoliyatiga bog'liq bo'lmagan, foydalanilmaydigan mavjud bo'lgan qayta tiklanadigan energiya manbalari. qayta tiklanadigan energiya atrof muhitda foydalanib bo'lmaydigan holatda bo'ladi, u foydalanish mumkin bo'lgan holatga keltiriladi va iste'molchi tomonidan foydalaniladi. foydalanish oqibatida esa atrof muhitga issiqlik ko'rinishida qaytariladi. qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va ularning rivojlanish sabablari energetikada qtemlarning rivojlanishi va ulardan yil sayin keng foydalanishning asosiy sabablari quyidagilardan iborat: a) keng miqyosda boruvchi fojiali ekologik muammolar; b) energiyani iste'mol qilish masshtabining kattalashishi va uzluksiz o'sishi, masalan, xususan elektr energiyaga talabning va uning narxlarining o'sib borishi; v) qayta tiklanmaydigan energiya manbalarining cheklanganligi; organik yoqilg'i bilan ta'minlanganlikning tanqisligi, tabiiy resurslarning kamayishi; g) organik yoqilg'ini olish hamda elektr energiyani ishlab chiqarish va ularni iste'mol qilishda mintaqalar orasidagi masofalarning o'sib borishi; d) davriy takrorlanadigan dunyo energetik krizislari; e) elektr energiyani va issiqlikni olish uchun qtem foydalanish texnologiyalarning rivojlanishi; j) ilmiy–texnikaviy katta …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "energiya – barcha narsalarga asosdir"

2–ma'ruza: muqobil energiya manbalari 2–ma'ruza: muqobil energiya manbalari reja: 2.1. energiya – barcha narsalarga asosdir 2.2. energiya manbalarining tasnifi 2.3. qayta tiklanadigan energiya manbalarining samaradorligi 2.4. o'zbekistonda alternativ energetika 2.5. xulosa 2.1. energiya – barcha narsalarga asosdir energiya (grek. energeia – harakat, faoliyat) – materiyaning har xil harakatlari shakllarining umumiy miqdoriy o'lchovidir (uni o'lchash mumkin). energiya mexanik, issiqlik, kimyoviy, elektromagnit, gravitatsiyali, yadroviy va boshqa turlarga bo'linadi. energiyaning saqlanish fundamental qonuniyatiga asosan (bundan abadiy dvigatelni yaratib bo'lmaydigan shart kelib chiqadi), energiya tushunchasi tabiatdagi barcha hodisalarni bir butun qilib bog'laydi. energiya faqat bir turdan bo...

This file contains 25 pages in PPTX format (123.6 KB). To download "energiya – barcha narsalarga asosdir", click the Telegram button on the left.

Tags: energiya – barcha narsalarga as… PPTX 25 pages Free download Telegram