tabiiy energiya manbalari va ulardan foydalanish. quyosh energiyasi, biomassalar, shamol, daryo va dengiz to’lqinlari

DOCX 343.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1685011961.docx tabiiy energiya manbalari va ulardan foydalanish. quyosh energiyasi, biomassalar, shamol, daryo va dengiz to’lqinlari reja: 1. qayta tiklanuvchan energiya manbalari 2. energetika mustaqilligining uzoq muddatli istiqbollari. 3. quyosh energiyasi 4. shamol energiyasi va kichik suv oqimlardan foydalanish 5. biomassa energiyasi va ekologik yoqilg’ilarning boshqa turlari 6. geotermal resurslar salohiyati 7. vodorod energetikasi 8. yadro energiyasi 9. bioenergetika hozirgi holati va istiqbollari tabiiy resurslar insonning yashashi uchun zarur bulgan shunday vositalardirki, ular jamiyatga bevosita emas, balki ishlab chikarish kuchlari va ishlab chikarish vositalari orkali ta’sir etadi. “resurs” suzi fransuz tilidan olingan bulib, «yashash vositasi» degan ma’noni anglatadi. resurs deganda tabiiy jismlar va foydalaniladigan energiya turlari tushuniladi. shuni aloxida ta’kidlash kerakki, «tabiiy resurslar» tushunchasini kupgina olimlar turlicha ta’riflashadi. masalan, geograf olimlar, akad. i.p. gerasimov va prof. d.l. armand tabiiy resurslarga eng tulik ta’rif berganlar: «tabiiy resurslar- kishilar bevosita tabiatdan oladigan va ularning yashashi uchun zarur bulgan xilma-xil vositalardir». prof. yu.g. saushkin …

slari. bu guruxga yokilgi maxsulotlari, metallar, suvlar, yog’och-taxta, balik, ovlanadigan xayvonlar kiradi. v guruxi – ishlab chikarishdan tashkari sfera resurslari. bu guruxga ichimlik suvi, daraxtzorlar, iklim resurslari va xokazolar kiradi. tabiiy resurslarga ozik ovkatga ishlatiladigan yovvoyi o’simliklar va xayvonlar, ichimlik suvi va boshka maksadlarda foydalanadigan suvlar, metallar olinadigan ma’danlar, kurilishga ishlatiladigan yogoch taxtalar, energiya va yokilgi manbalari bulgan kumir, neft va tabiiy gazlar kiradi. tabiiy resurslar 2 turga bulinadi. 3. tugaydigan tabiiy resurslar 4. tugamaydigan tabiiy resurslar tugaydigan tabiiy resurslar o’z navbatida 2 guruxga bulinadi. 1. tiklanadigan resurslar. 2. tiklanmaydigan resurslar. tabiiy resurslarning tasnifi (sinflarga bulinishi) kuyidagi rasmda kursatilgan. 1-rasm. tabiiy boylik zaxirlarining tasnifi. tiklanmaydigan tabiiy resurslarga yer osti tabiiy boyliklari va foydali kazilmalar, ya’ni ma’danli va ma’dansiz kazilmalar kiradi. ular foydalanayotgan darajadan million-million marta sekin tiklanadigan tabiiy resurslar xisoblanadilar. bunday resurslarni tiklab bulmas ekan, mineral resurslardan samarali foydalanish, ularni tejab-tergab ishlatish va ularni kazib olinayotganda yerlarga zarar yetkazilishiga yul …

larning kaytadan paydo bulishi uchun bir yoki bir necha yil kerak, ammo daraxtlari kesib tashlangan o’rmon kamida 60-yildan keyin kayta tiklanishi mumkin. yer kobigida tuprokning unumli va xosildor katlamini xosil bulish jarayoni nixoyatda sekinlik bilan kechadi. 100 yilda 0,5 sm dan 2 sm gacha tuprok xosil buladi. tarkibi uzgargan tuprokni yaxshilanishi uchun esa bir necha ming yil vakt kerak. 20 sm kalinlikdagi unumdor tuprok xosil kilish uchun tabiat 2000 yildan 7000 yilgacha vakt sarflaydi. shuning uchun tabiiy resurslarni ishlatish tezligi, ularning tiklanish tezligidan oshib ketmasligi kerak. tiklanadigan tabiiy resurslar uchun zaruruiy sharoit yaratib berilsa, ular inson extiyojlarini kondirishga abadiy xizmat kilishi mumkin. tugamaydigan tabiiy resurslarga suv, iklim va kosmik resurslar kiradi. suv barcha tirik organizmlar uchun xayot manbai bulib 3 ta fizik xolatda: kattik(muz), suyuk va bugsimon xolatlarda uchraydi. yer sharida suvning umumiy mikdori bitmas-tuganmas bulib, xech kachon uzgarmasa kerak, birok insonning faoliyati natijasida suvning zaxirasi va mikdori yer sharining …

klim resurslariga xam kiradi. sayyoramizga kelayotgan kuyosh nurlarining yarmidan ko’progi energiyaning boshka turlariga aylanadi. ularning muayyan kismi tuprok, suv va atmosfera xavosini isitishga sarf buladi va asta-sekin fazoga tarkaladi. ularning muayyan kismi usimliklar tomonidan uzlashtiriladi. kuyoshning nurli energiya zaxiralari milliard-milliard yillarga yetishi mumkin. shuning uchun kuyosh energiyasi bitmas- tuganmasdir. atmosfera xavosi tirik organizmlar uchun xayot manbaidir. xavo bitmastuganmas, lekin uning tarkibi o’zgarishi mumkin. xavo tarkibida karbonat angidrid, radioaktiv moddalar, turli gazlarning mexanik aralashmalari, kul, chang va boshka moddalar mavjud. bunday iflosliklarni sanoat korxonalari va xususan, transport vositalari chikaradi. bu esa inson sogligiga kata salbiy ta’sir ko’rsatadi. qayta tiklanuvchan energiya manbalari hozirgi avlod ko’z oldida sodir bo’layotgan fojealar sababidan biri xx asrda, asosan oxirgi 40 yilda odamlarning energiyaga bo’lgan talabi sezilarli darajada oshishidir. yoqilg’ining organik turlaridan foydalanuvchi elektr va issiqlik stansiyalaridan, tobora soni ortib borayotgan ichki yonuv dvigatellaridan chiqayotgan zararli gazlar tufayli atrof muhitga salbiy ta’sir yetkazilmoqda. bu sayyoramizni isib ketishiga …

ari 70-75 yilga, tosh ko’mir zahiralari 165-170 yilga, qo’ng’ir ko’mir zahiralari 450-500 yilga, yadro energiyasi zahiralari esa ko’proq yillarga yetishi kerak. qazib olinayotgan yoqilg’i hom ashyosi geologik zahiralarining geografik jihatdan taqsimlanishi bir tekkis emas. shu sababli ularni qazib olish xarajatlari sezilarli farq qiladi. yoqilg’i va energiyaning turli xillari energiya iste’moli o’zlarining mavjud zahiralaridan kam bo’lgan kamsonli mamlakatlarda jam bo’lgan. bu esa energiya manbalari narhining ortib ketishiga, alohida mamlakatlar va aholining ba’zi qatlamlarini energiya xizmatlaridan cheklashga olib keladi va natijada ba’zi kelishmovchiliklar, hatto davlatlararo urushlar ham kelib chiqadi. bundan tashqari, organik yoqilg’ini qazib olish, qayta ishlash va ishlatishda atrof muhitga ko’pgina zaharli gaz va zararli chiqindilar chiqarliib, tuzatib bo’lmas darajada zarar keltirilmoqda. qayta tiklanuchi energiya manbalari (qtem) markazlashgan energiya manbalaridan (elektr energiyasi, tabiiy gaz, issiq suv) uzoqda yashaydigan kishilarni, tog’ va cho’llarda istiqomat qiluvchi aholini, mavsumiy ishdagilar yoki ekspedisiyadagilarni elektr energiyasiga, issiqlik va ichimlik suvga bo’lgan talablarini qondirishda hal qiluvchi ahamiyatga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy energiya manbalari va ulardan foydalanish. quyosh energiyasi, biomassalar, shamol, daryo va dengiz to’lqinlari"

1685011961.docx tabiiy energiya manbalari va ulardan foydalanish. quyosh energiyasi, biomassalar, shamol, daryo va dengiz to’lqinlari reja: 1. qayta tiklanuvchan energiya manbalari 2. energetika mustaqilligining uzoq muddatli istiqbollari. 3. quyosh energiyasi 4. shamol energiyasi va kichik suv oqimlardan foydalanish 5. biomassa energiyasi va ekologik yoqilg’ilarning boshqa turlari 6. geotermal resurslar salohiyati 7. vodorod energetikasi 8. yadro energiyasi 9. bioenergetika hozirgi holati va istiqbollari tabiiy resurslar insonning yashashi uchun zarur bulgan shunday vositalardirki, ular jamiyatga bevosita emas, balki ishlab chikarish kuchlari va ishlab chikarish vositalari orkali ta’sir etadi. “resurs” suzi fransuz tilidan olingan bulib, «yashash vositasi» degan ma’noni anglatadi. resurs ...

DOCX format, 343.2 KB. To download "tabiiy energiya manbalari va ulardan foydalanish. quyosh energiyasi, biomassalar, shamol, daryo va dengiz to’lqinlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy energiya manbalari va ul… DOCX Free download Telegram