analizatorlar fiziologiyasi

PPTX 13 pages 1.9 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu:analizatorlar fiziologiyasi. mavzu:analizatorlar fiziologiyasi. reja: analizatorlar haqida tushuncha.sensor tizim tuzulishining umumiy tarzlari. sensor tizimning asosiy vazifalari. retseptorlarning turlari va ularning umumiy qo’zg’alish mexanizimlari. signallarni bir-biridan ajratish, o’tkazish , o’zgartirish, axborotlarni kodlash,detektorlash, va obrazni tanish. sensor tizimda axborotlarni qayta ishlash va moslashish (adabtatsiya). analizatorlar haqida tushuncha. sensor tizim nerv tizimining bir qismi hisoblanib u qabul qilishga ixtisoslashgan elementlar –sensor retseptorlar deyladi.ular tashqi va ichki muhitdan tasurotlarni qabul qiluvchi retseptorlardan olingan axborotlarni miyaga o’tkazuvchi nerv yo’llari va olingan axborotlarni qayta ishlovchi bosh miyadan iborat.sensor tizim bosh miyaga axborotni yetkazib beradi.har qanday sensor tizimning ishi turli ko’rinishda qabul qilingan tasurotlarni nerv impulslariga aylantirib ularni neyronlar zanjiri orqali markaziy nerv tizimiga yetkazib berishdan iborat.impulslar kelishu tufayli bosh miya katta yarim sharlari sezgilar idroklar tasavurlar yani tashqi olam hissiy tasurotlarining turli shakllarini yuzaga chiqaradi.i.p.pavlov retseptorlarni –analizatorning periferik bo’g’ini, afferent neyronlar o’tkazuvchi yo’llar bo’limini tashkil etsa , katta yarim sharlar po’stlog’i analizatorlarning markaziy oxirlari deb hisoblanadi. …

2 / 13

o’zaro bir-birlari bilan bog’langan bo’ladi.sensor tizimdan bir biriga bunday parallel joylashgan kanallarning bo’lishi axborotlarni uzatish va qayta ishlashini aniq va atroflicha sintezini taminlaydi. 3.qo’shni qatlamlarda, elementlarning har xil bo’lishi “sensor varonkalari”ni hosil qiladi.ko’zning to’r pardasida 130mln ga yaqin fotoretseptorlar mavjud , to’r pardaning ganglioz hujayralari qavatida esa 100 marotaba kam neyronlar topilgan (toraytiruvchi voronka).ko’ruv tizimining keyingi qismida esa “kengaytiruvchi voronka” kuzatiladi.po’stloqning birlamchi ko’ruv qismida to’r pardaning ganglioz qavatiga nisbatan neyronlar soni ming marotaba ko’p. 4.sensor tizimning vertikal va gorizontal bo’yicha shakllanishi.vertikal bo’yicha shakllanishning ma’nosi shundan iboratki bir necha neyron qavatlari maxsus bo’limlarni hosil qiladi.shunday qilib bo’lim yirik morfofunksional tuzilma bo’lib hisoblanadi.har bir bo’lim (masalan hidlov piyozchasi, eshtuv tizimining koxelyar yadrosi yoki tizzasimon tana) muayyan aniq bir vazifani bajaradi. sensor tizimning asosiy vazifalari: 1.signallarni topish (aniqlash). 2.signallarni bir biridan ajratish. 3.signallarni o’tkazish va o’zgartirish. 4.malumotlarni kodga solish 5.signallarni u yoki bu xossalarini detektorlash. 6.obrazni topish. retseptorlarning turlari va ularning umumiy qo’zg’alish …

3 / 13

larni o’ziga xos tomoni , tasirlovchi energiya nerv impulsga sensor tizimning birinchi neyronida yuzaga chiqadi.ikkilamchi sezuvchi retseptorlarga: tam biluv, ko’ruv, eshituv, vestibulyar apparat kiradi.ularda tasirlovchi bilan birinchi neyron o’rtasida maxsus retseptorlar xujayrasi bo’lib, impulslar generatsiya qilmaydi.birinchi neyron qo’zg’almasdan balki retseptor hujayrasi orqali qo’zg’aladi. retseptorlarning umumiy qo’zg’alish mexanizimlari. retseptor hujayralarida tashqi muxitdan berilgan ta’surotlar yangi retseptor signaliga aylanadi yoki sensor signali transduksiyasi amalga oshiradi.bu jarayon 3 bosqichni o’z ichiga oladi: 1.hid taratuvchi molekula yoki tam biluv moddasi (hid biluv, tam biluv), yorug’lik yoki mexanik ta’surotlar bilan retseptorlar hujayra membranasida joylashgan oqsil molekulasi bilan o’zaro aloqasi yuzaga chiqadi. 2.retseptor hujayralarida sensor signallarning hosil bo’lishi va uning uzatilishiga bog’liq bo’lgan jarayonlar ro’y beradi. 3.retseptor membranasida joylashgan ion kanallari ochilishi va ular orqali ion tok oqimi o’ta boshlaydi.bu o’z navbztida retseptor hujayra membranasini depolyarizatsiyaga uchratadi.birlamchi sezuvchi retseptorlarda bu potensial membranani o’ta sezuvchan qismlariga ta’sir etib harakat potensialini generatsiyasini yuzaga chiqaradi –(elektr nerv impulslari).ikkilamchi –sezuvchi …

4 / 13

bu jarayonda sensor tizimning barcha neyronlari ishtirok etadi.tasurotning o’sishi sezilarli darajada bo’lishi uchun u ilgarigi ta’surotdan muayyan qismgacha ortiqroq bo’lishi kerak degan qonuni e.veber ta’riflab bergan. sensor tizimda signallarni o’zgartirish va o’tkazish jarayonlari bosh miyani oliy bo’limlariga shunday muhim axboritni olib beradiki u yerda tez va aniq axborotning tahlili amalga oshadi. signallarni o’zgartirish shartli ravishda ikki turga bo’linadi: fazoviy va vaqtga nisbatan o’zgarishi muhim o’rin tutadi.keragidan ortiq axborotlarni chegaralash va muhimini ajratib o’tkazish axborotlar o’zlashtirilishining yana bir turidir.bunga toraytiruvchi voronkada ikkinchi darajadagi axborotlarni ajrata boshlanishi misol bo’lishi mumkin.katta retseptiv sohadan yuzaga chiqadihan va uzoq vaqt davom etadigan impulslarni ham uzliksiz ravishda sensor markazga o’tkazish shart emas. bu xildagi miyaga o’tkazuvchi axborot xajmini kamaytirish boshqa sensor tizimlarida ham uchraydi. axborotlarni kodlash, signallarni detektorlash, obrazni tanish. retseptorlar berilayotgan turli ko’rinishdagi ta’surotlarni sensor tizimning po’stloq markazi qabul qilib olishi uchun uni miyaga mukammal va tushunarli bo’lgan nerv impulslariga aylantirishi kerak.kodlash deb axborotlarni ma’lum …

5 / 13

aradi obrazni tanish – bu sensor tizimning oxirgi va o’ta murakkab operatsiyasidir. bu jarayon obrazni sinflanishi bilan davom etib oldin uni uchratgan va tanish bo’lgan obyektlarning qaysi biriga mansubligidan aniqlashdan iborat. sensor tizimning oliy bo’limi neyron detoktorlaridan qabul qilingan ta’sirlardan obrazni yaratadi va xotirada saqlanayotgan boshqa obrazlar bilan solishtiriladi. axboratlarni qayta ishlash mexanizmi : sensor tizimda axborotlarni qayta ishlanishda qo’zg’atuvchi va tormozlovchi neyronlar orasidagi o’zaro bog’lanish jarayonlari yotadi. markazga intiluvchi xar bir akson yuqorida joylashgan sensor tizimni bir nechta neyronlar bilan aloqa xosil qiladi. bularning xar biri oldingi qavatdagi hujayralardan bir nechtasidan signal oladi. bir neyronga signallarni olib keluvchi retseptorlar majmuasiga retseptor maydoni deb ataladi. retseptiv maydon qo’shni neyronlar tomonidan qisman bekiladi. bunday bog’lanish nerv turi tuzilmani xosil qiladi. uning yordamida sensor tizizmni kuchsiz signallarga xam sezuvchanligi ortadi va bundan tashqari o’zgaruvchan tashqi muhitga moslashuvini ta’minlaydi. moslashish (adaptatsiyasi) sensor tizim organizm ehtiyojiga hamda tashqi muhit sharoiti o’zgarishiga qarab o’zining xususiyatlarini …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlar fiziologiyasi"

mavzu:analizatorlar fiziologiyasi. mavzu:analizatorlar fiziologiyasi. reja: analizatorlar haqida tushuncha.sensor tizim tuzulishining umumiy tarzlari. sensor tizimning asosiy vazifalari. retseptorlarning turlari va ularning umumiy qo’zg’alish mexanizimlari. signallarni bir-biridan ajratish, o’tkazish , o’zgartirish, axborotlarni kodlash,detektorlash, va obrazni tanish. sensor tizimda axborotlarni qayta ishlash va moslashish (adabtatsiya). analizatorlar haqida tushuncha. sensor tizim nerv tizimining bir qismi hisoblanib u qabul qilishga ixtisoslashgan elementlar –sensor retseptorlar deyladi.ular tashqi va ichki muhitdan tasurotlarni qabul qiluvchi retseptorlardan olingan axborotlarni miyaga o’tkazuvchi nerv yo’llari va olingan axborotlarni qayta ishlovchi bosh miyadan iborat.sensor tizim bo...

This file contains 13 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "analizatorlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlar fiziologiyasi PPTX 13 pages Free download Telegram