analizatorlar haqida tushuncha

PPTX 23 pages 3.6 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

powerpoint presentation analizatorlar haqida tushuncha reja: analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 01 ko`rish analizatorining yosh xususiyatlari 02 eshitish analizatori, eshitish gigiyenasi, muvozanat apparati. 03 analizatorlarning fiziologiyasi va gigiyenasi. odam organizmi tashqi muhit bilan uzviy bog`langan, bu bog`lanish sezgi organlari orqali amalga oshadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi organlariga ta'sir etadi va ular bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. sezgi organlariga ko`rish, eshitish, teri, hid bilish, ta'm bilish analizatorlari kiradi. i.p. pavlov sezgi organlari markazini analizatorlar deb atagan. analizatorlar bosh miya po`stloq qismida joylashgan. analizator tuzilishi: pereferik qism (retseptor) ma'lum ta'sirga javob beruvchi nerv uchlari bilan tugaydi markaziy qism bosh miya poʻtlogʻi markazlarida joylashadi o'tkazuvchi qism markazga intiluvchi nerv tolasidan tashkil topgan har bir analizator 3 qismdan iborat retseptorlar introretseptorlar ekstroretseptorlar introretseptorlar: esa ichki organlarda joylashgan bo`lib, ular organizmning o`zida hosil bo`ladigan ta'sirni qabul qiladi ekstroretseptorlarga: teri, ko`z, quloq, hid bilish, ta'm bilish organlarida joylashgan retseptorlar kiradi. ular turli xildagi tashqi …

2 / 23

ining ko`z kosachasida joylashgan bo`lib, ko`z soqqasi va uni o`rab turgan apparatdan ya'ni ko`z soqqasini harakatga keltiruvchi muskullar, qovoq kipriklar, ko`z yoshi bezlari, qon tomirlari kabilardan iborat. ko`z soqqasi sharga o`xshash bo`lib, oldingi va orqa qutblarga bo`linadi. ko`z soqqasi tashqi va ichki qismlardan iborat. tashqi qismi uch qavatdan ya'ni tashqi - oqsil parda (sklera), o`rta-tomirli parda va ichki - to`r pardadan iborat. ichki qismiga ko`z ichi suyuqligi, gavhar va shishasimon tana kiradi. ko`z soqqasi hajmi chaqoloqlarda 16 mm, kattalardla esa 24 chamasida bo`ladi. ko`z soqqasining o`sishi va rivojlanishi 5 yoshgacha tez ya'ni intensiv kechadi. 9-12 yoshda sustlasha boshlaydi. sklera yoki oqsil pardaning qalinligi 1 mm chamasida bo`lib rangi oq bir qismi qovoqlar ostidan ko`rinib turadi. skleraning orqa qismida teshikcha bo`lib undan nerv o`tadi. skleraning 1/5 qismi shox pardaga 4/5 qismi orqa oqsil pardaga to`g`ri keladi. shox pardada qon tomirlar bo`lmaydi. tashqi pardaning ichki qismida tomirli parda bor. bu pardada qon …

3 / 23

bilan gavharning o`rtasida ham bo`shliq bo`lib bunga ko`zning orqadagi kamerasi deb ataladi. har bir ko`ruv nervida 1 mln. ga yaqin nerv tolalari bor. ko`z soqqasining ichki ya'ni to`rsimon pardasi ayniqsa muhim ahamiyatga ega bo`lib, uning orqa qismida yorug`likni, ranglarni qabul qiluvchi retseptorlar joylashgan. ular maxsus nerv hujayralari bo`lib, tayyoqcha va kolbacha shaklidadir. ko`z soqqasining to`rsimon pardasida 130 mln ga yaqin tayyoqchasimon retseptorlar bo`lib, ular yorug`lik kamayganda yoki tun vaqtida qo`zg`aladi. kolbachasimon retseptorlar to`r pardada 7 mln ga yaqin bo`lib, yorug`lik yetarli bo`lganda qo`zg`alib, ko`zning kunduzi ko`rish qobiliyatini ta'minlaydi. kolbachasimon retseptolar funktsiyasiga ko`ra uch xil: ko`k, yashil va qizil ranglarni qabul qiluvchi bo`ladi. uchalasining baravar qo`zg`alishi esa oq rangni ko`rishga imqon beradi chunki to`r pardaning kolbachasimon retseptolarida ranglarni sezuvchi retseptorlar yoki nervlar bo`ladi. tayyoqchasimon retseptorlarda esa bu kabi ranglarni sezuvchi retseptor yoki nervlar bo`lmaydi, shuning uchun kechasi qorong`u bo`lib ko`rinadi. koʻz retseptorlari tayoqchasimon retseptorlar kolbachasimon retseptorlar koʻz vazifasi ko`z bajaradigan funktsiyasiga …

4 / 23

zoqka qaraganda 58d yaqin masofada esa — 70d. shox parda, gavhar orqali sariq dog` markaziga o`tgan chiziqqa ko`ruv o`qi deb ataladi. narsalarning tasviri to`r pardaga kichkina va teskari bo`lib tushadi. narsa ko`zdan qancha narida tursa, to`r pardadagi tasviri shuncha kichik bo`ladi va aksincha narsa ko`zga qancha yaqinroq tursa to`r pardadagi tasvir o`shancha katta bo`ladi. narsalarning tabiiy ravishda ko`rilishi hayot tajribasiga bog`liq. koʻz akkomodatsiyasi akkomodatsiya ko`zning moslanishi bo`lib ya'ni ko`zning uzoqni va yaqinni ko`rishini ta'minlaydi. ko`z akkomodatsiyasi ko`z soqqasini harakatga keltiruvchi nervini parasimpatik tolalari bilan ta'minlangan kipriksimon muskullarni reflektor qisqarishi natijasida gavharni elastikligi o`zgarishi bilan vujudga keladi. odam yaqindan narsalarga qaraganda gavhar qavariqroq bo`ladi, uzoqdan narsalarga qaraganda esa yassiroq bo`ladi. ko’rish o’tkirligi. ikkita buyum bir-biriga qo’shilib ketmasdan ular oralig’idagi eng kichik masofa bilan belgilanadi. ko’rish o’tkirligi maxsus golovin jadvali yordamida aniqlaniladi. ko`zning ko`rish maydoni. ko`zni harakatlantirmay turganda atrofdagi buyumlarni, ularning rangini ko`ra olish xususiyati ko`rish maydoni deb ataladi. bolalarning ko`zi katta …

5 / 23

kaziy qismi taraqqiy etadi. yangi tug`ilgan bolaning ko`ruv nervi tolalari kam differentsiyalashgan bo`ladi. ko`ruv nervining mielinlashuvi bolaning 1,5 yoshigacha davom etadi. 12 yangi tug`ilgan bola ko`zining nur sindirish xossasi katta odam ko`zining nur sindirish xossasidan farq qiladi. yangi tug`ilgan bola yaqinni ko`ra olmaslik hususiyatiga ega bo`ladi. ko`pincha bola va maktab yoshidagi bolalarda gavhar yassiroq shaklda bo`lgani uchun, uzoqni yaxshi ko`raolmaslik hususiyati uchrab turadi. odamning yoshi ortishi bilan gavharning elastikligi kamayib boradi. yosh ortishi bilan akkomodatsiya chegarasi kamayib boradi. masalan: 9-11 yoshda 14d. 12-14 yoshda 12, 9d, 15-17 yoshda - 12d, 18-20 yoshda - 12d, 21-22 yoshda — 11,5d bo`ladi. narsalarning qog`ozdagi tasvirini anglash, bolaning 3-4 oyida vujudga keladi. bolalarda ranglarni sezish asta-sekin taraqqiy etadi. avval sariq rang nisbatan sezish shakllanadi. yashil, ko`k ranglarning sezish chegarasi 12-13 yoshgacha davom etadi. bogcha bolalari narsani avval shakliga, so`ng o`lchamiga oxiri rangiga ahamiyat beradi. rang ajratish qobiliyati 25 yoshgacha ortib boradi. qiz bolalarda rang …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlar haqida tushuncha"

powerpoint presentation analizatorlar haqida tushuncha reja: analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 01 ko`rish analizatorining yosh xususiyatlari 02 eshitish analizatori, eshitish gigiyenasi, muvozanat apparati. 03 analizatorlarning fiziologiyasi va gigiyenasi. odam organizmi tashqi muhit bilan uzviy bog`langan, bu bog`lanish sezgi organlari orqali amalga oshadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi organlariga ta'sir etadi va ular bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. sezgi organlariga ko`rish, eshitish, teri, hid bilish, ta'm bilish analizatorlari kiradi. i.p. pavlov sezgi organlari markazini analizatorlar deb atagan. analizatorlar bosh miya po`stloq qismida joylashgan. analizator tuzilishi: pereferik qism (retseptor) ma'lum ta'sirga javob beruvchi nerv uchlari bil...

This file contains 23 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "analizatorlar haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlar haqida tushuncha PPTX 23 pages Free download Telegram