abu nasr farobiy

PPTX 13 pages 292.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 292.2 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint mavzu: abu nasr farobiy reja : abu nasr farobiy kim. abu nasr farobiy hayoti va ijodi . abu nasr farobiyning tarixdagi o`chmas izi. (taxallusi; to'liq ismi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzlug' tarxon forobiy) (873—950) o'rta osiyoning ulug' mutafakkiri va qomusiy olimi forobiy yunon falsafasini chuqur bilgani, unga sharhlar bitganligi va jahonga targ'ib qilgani hamda zamonasining ilmlarini puxta o'zlashtirib, fanlar rivojiga ulkan hissa qo'shgani uchun "al-muallim as-soniy" ("ikkinchi muallim", aristoteldan keyin), "sharq arastusi" nomlariga sazovor bo'ldi. forobiy sirdaryo sohilidagi forob (o'tror) degan shaharda turkiy qabilaga mansub harbiy xizmatchi oilasida tavallud topdi. bo'lajak faylasuf boshlang'ich bilimini o'trorda olgandan so'ng, o'qishini binkat, samarqand va buxoroda davom ettirdi. forobiy ilmini yanada chuqurlashtirish maqsadida bag'dodga yo'l oldi. olim yo'1-yo'lakay eronning yirik shaharlari ray, hamadon, isfahon va boshqa joylarda bo'ldi. bag'dodda yaqin va o'rta sharq mamlakatlaridan kelgan talaba va olimlar to'plangan edi. bu yerda ko'zga ko'ringan olimu fuzalolar bilan tanishdi, yunon falsafy …

2 / 13

o'zining ko'plab asarlarini yozdi. forobiy 949—950-yillar misrda, so'ngra damashqda yashadi va umrining oxirgi kunlarini shu yerda o'tkazdi. u damashqdagi "bob as-sag'ir" qabristoniga dafn etilgan. mavjud ma'lumotlarga qaraganda, forobiy 160 dan ortiq asar yozgan. lekin ularning aksariyati bizgacha yetib kelmagan. shunga qaramay, mavjud risolalarining o'ziyoq uning buyuk olim ekanligidan dalolat beradi. forobiyning asosiy asarlari: "falsafani o'rganishdan oldin nimani bilish kerakligi to'g'risida", "falsafiy savollar va ularga javoblar", "ensiklopediyadan mantiq bo'limining bir qismi", "ta'liqot" (sharhlar), "inson a'zolari haqida risola", "bo'shliq haqida maqola", "donolik asoslari", "falsafaning ma'nosi va kelib chiqishi", "hayvon a'zolari, funksiyasi va potensiyasi", "mantiq to'g'risidagi risolaga muqaddima", "mantiq ilmiga kirish", "ilmlarning kelib chiqishi haqida", "musiqa haqida katta kitob", "baxt-saodatga erishuv haqida", "masalalar mohiyati", "buyuk kishilarning naqllari", "ilmlar hisobi", "hikmat ma'nolari", "aql to'g'risida", "ilmlar va san'atlar fazilati", "qonunlar haqida kitob", "substansiya haqida so'z", "falak harakatining doimiyligi haqida", "she'r va qofiyalar haqida so'z", "ritorika haqida kitob", "hajm va miqdor haqida so'z", "musiqa haqida so'z", …

3 / 13

sifatida tanilgan. forobiyning, shuningdek, aflotun, aleksandr afrodiziyskiy, yevklid, ptolemey, porfiriy asarlariga ham sharhlar yozganligi ma'lum. bulardan tashqari, gippokrat, epikur, anaksagor, diogen, xrisipp, aristipp, suqrot, zenon asarlaridan xabardor bo'lgan hamda epikurchilar, stoiklar, pifagorchilar, kiniklar maktablarini yaxshi bilgan. forobiy o'rta asrda mukammal hisoblangan ilmlar tasnifini yaratdi. u "ilmlarning kelib chiqishi haqida", "ilmlarning tasnifi haqida" nomli risolalarida o'sha davrda ma'lum bo'lgan 30 ga yaqin ilm sohasining tavsifi va tafsilotini bayon qilib berdi. mutafakkir tabiat va inson organizmiga xos bo'lgan tabiiy jarayonlarni o'rganuvchi ilm sohalarini birinchi o'ringa qo'ydi. forobiy ilmlarni tasniflashda borliq xususiyatlarining tahlilidan va ularning fanda aks etishidan kelib chiqadi. uning tasnifi, eng avvalo, tabiatni, tafakkur va nutqni, til va mantiqni o'rganishga qaratilgan. forobiyga ko'ra, ilmlarning tasnifidan maqsad haqiqatni o'rganish va tasdiqlashdan, uni yolg'ondan farqlashdan iborat. olimning fikricha, fanlar va umuman bilimlar borliqdan kelib chiqib, borliqni uzoq vaqt o'rganish asosida to'planib boradi. turli ilmlar bir-birini inkor qilmaydi, balki o'zaro bir-biri bilan bog'liq holda …

4 / 13

ashagan olimlar uchun qo'llanma vazifasini o'tadi. forobiy borliq muammosini "vujudi vojib" va "vujudi mumkin ta'limotidan kelib chiqqan holda tushuntiradi. uningcha, "vujudi vojib" barcha mavjud yoki paydo bo'lishi mumkin bo'lgan narsa, jism va moddalarning birinchi sababchisidir. forobiy allohga birinchi sabab, birinchi mohiyat, deb ta'rif beradi. alloh birinchi sabab sifatida boshqa sabab va turtkiga muhtoj emas. u yaratadi, lekin boshqa narsalar tomonidan yaratilmaydi. "vujudi mumkin" esa barcha yaratilgan, mavjud bo'lgan va yaratilajak narsa va ashyolarni anglatadi. forobiy tabiat, ashyo va jismlarning turli shakllari muayyan izchillik va zaruriyat bo'yicha yuz beradigan tadrijiy jarayonlar asosida paydo bo'ladi, deb hisoblaydi. butun mavjudotni sabab-oqibat nuqtai nazaridan 6 daraja (sabab)ga bo'ladi: alloh — birinchi sabab, ikkinchi sabab esa osmon jismlari, so'ng faol aql, jon (an-nafs), shakl (as-surat), podda yoki ashyolar (al-modda). alloh—vojibul vujud, ya'ni zaruriy mavjudlik bo'lsa, qolganlari — vujudi mumkin, ya'ni jmkoniy mavjud narsalardir. bular bir-biri bilan sababiy bog'langan. alloh, ya'ni "vujudi vojib" birinchi bo'lib aqli …

5 / 13

lmaslik, bir-birini talash, dushmanlik, nizo-janjallar paydo bo'ladi". forobiyning yozishicha, haqiqiy baxtga erishish uchun harakat qiluvchi, o'zaro yordam qiluvchi, xalqini birlashtirgan shahar — fozil shahar hisoblanadi. baxtga erishish maqsadida o'zaro yordam bergan va birlashgan kishilar fazilatli jamoa bo'ladi. forobiy fikriga ko'ra, davlatni idora etuvchi shaxs o'zining fazilat va xulq-odobi bilan ajralib turishi, xususan u 6 ta xislatni egallagan bo'lishi, ya'ni adolatni va dono bo'lishi, boshqalarga g'amxo'rlik qilishi, qonunlarga to'la rioya etishi va qonunlarni yarata olishi, kelgusini oldindan ko'ra bilishi kerak forobiyning talqinicha, fozil shaharlar yuqori madaniyatli bo'ladi. unda yashaydigan xalq o'zi istagan kasb-hunarni egallaydi. bunday jamiyatda to'la erkinlik va teng huquqlik hukm suradi. forobiyning fozil jamoa haqidagi ta'limoti uning axloqiy kamolot va baxt-saodatga erishuv hamda insonparvarlik g'oyalari bilan chambarchas bog'liqdir. u o'zining ijtimoiy-falsafiy, siyosiy va axloqiy qarashlari markaziga insonni, uning maqsad muddaolarini o'rganishni, axloqiy kamolot va baxt-saodatga erishuv yo'llarini ko'rsatishni qo'yadi. axloqiy kamolot deganda, xayr-ehsonli ishlar, go'zal insoniy fazilatlami tushunadi. axloqiy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiy"

prezentatsiya powerpoint mavzu: abu nasr farobiy reja : abu nasr farobiy kim. abu nasr farobiy hayoti va ijodi . abu nasr farobiyning tarixdagi o`chmas izi. (taxallusi; to'liq ismi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzlug' tarxon forobiy) (873—950) o'rta osiyoning ulug' mutafakkiri va qomusiy olimi forobiy yunon falsafasini chuqur bilgani, unga sharhlar bitganligi va jahonga targ'ib qilgani hamda zamonasining ilmlarini puxta o'zlashtirib, fanlar rivojiga ulkan hissa qo'shgani uchun "al-muallim as-soniy" ("ikkinchi muallim", aristoteldan keyin), "sharq arastusi" nomlariga sazovor bo'ldi. forobiy sirdaryo sohilidagi forob (o'tror) degan shaharda turkiy qabilaga mansub harbiy xizmatchi oilasida tavallud topdi. bo'lajak faylasuf boshlang'ich bilimini o'trorda olgandan so'ng, o'qishini binkat, ...

This file contains 13 pages in PPTX format (292.2 KB). To download "abu nasr farobiy", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiy PPTX 13 pages Free download Telegram