abu nasr farobiy

PPTX 18 pages 182.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 182.5 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

tta termiz filliali davolash-1 fakulteti 109-a guruh talabasi normamatova xurshidaning falsafa fanidan tayorlagan taqdimoti tta termiz filliali davolash-1 fakulteti 109-a guruh talabasi normamatova xurshidaning falsafa fanidan tayorlagan taqdimoti qabul qiluvchi:usanov shuhrat c mavzu:mutaxasisning dunyoqarash mavqeyi reja: 1.yangi falsafiy tafakkur tushunchasi 2.gegelning tarix falsafasi mohiyati 3.faraboyning tibbiy falsafiy qarashlari abu nasr farobiy farobiy (taxallusi; toʻliq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzlugʻ tarxon forobiy) (873, farob shahri — 950, damashq) — oʻrta osiyoning mutafakkiri va qomusiy olimi. yunon falsafasini chuqur bilgani, unga sharhlar bitganligi va jahonga targʻib qilgani hamda zamonasining ilmlarini puxta oʻzlashtirib, fanlar rivojiga ulkan hissa qoʻshgani uchun „al muallim assoniy“ („ikkinchi muallim“, aristoteldan keyin), „sharq arastusi“ nomlariga sazovor boʻldi. farobiy sirdaryo sohilidagi farob (oʻtror) degan joyda turkiy qabilaga mansub harbiy xizmatchi oilasida tavallud topadi. oʻsha davrda movarounnahrda somoniylar sulolasi hukmronlik qilayotgan edi. boʻlajak faylasuf boshlangʻich bilimini oʻtrorda olgandan soʻng, oʻqishini toshkent, samarqand va buxoroda davom ettirdi. farobiy ilmini …

2 / 18

n taʼsirlari al-beruniy, umar xayyom, al-gʻazzoliy, averroes, nosir al-din tusiy, ibn al-nafis, averroizm, sxolastitsizm, albertus magnus, duns scotus, thomas aquinas, buridan, benedetti, galileo, harvey olgan taʼsirlari arastu, galen, plotinus, aflotunchilik, muhammad, vosil ibn ota, al-kindiy, al-roziy, olim 941-yildan damashkda muhtojlikda kun kechira boshlaydi. shunga qaramay, ilm bilan shugʻullanadi, falsafa va boshqa fanlar sohasida tadqiqot ishlari olib boradi. u aleppo (halab) hokimi hamdamid (hukmronlik yillari 943—967) iltifoti va hurmatiga erishadi. u olimlarning homiysi sifatida tanilgan edi. hokim forobiyni oʻz saroyiga taklif etadi, lekin, u saroyga bormasdan, erkin hayot kechirishni maʼqul koʻradi. shunga qaramasdan, allomaning halabdagi hayoti sermahsul boʻldi, bu yerda oʻzining koʻplab asarlarini yozdi. forobiy 949— 950 yillarda misrda, soʻngra damashqda yashaydi va shu yerda umrining oxirgi kunlarini oʻtkazadi. u damashqsagi „bob assagʻir“ qabristoniga dafn etilgan. asarlari mavjud maʼlumotlarga qaraganda, farobiy 160 dan ortiq asar yozgan. lekin ularning aksariyati bizgacha yetib kelmagan. shunga qaramay, mavjud risolalarining oʻziyoq uning buyuk olim ekanligidan …

3 / 18

hunarmandchilik, irrigatsiya inshootlarining yuksalishi, yangi shaharlarning bunyod etilishi, madaniy va maʼnaviy hayotning ravnaq topishi bilan ajralib turadi. ix-x asrlarda ichki va tashqi savdo kuchaydi, ayniqsa, hindiston, xitoy, vizantiya, afrika mamlakatlari bilan aloqa yoʻlga qoʻyildi. bu davr qarama-qarshilik va adovatlardan xoli emas edi. farobiyning falsafiy qarashlarida oʻsha davrning yutuq va kamchiliklari, murakkab va ziddiyatli jihatlari oʻz ifodasini topdi. olimning ilmfan oldidagi xizmatlaridan biri uning yunon mutafakkirlari asarlarini sharxlaganligi va ularni yangi gʻoyalar bilan boyitganligidir. alloma, eng avvalo, arastu asarlariga sharhlar bitgan, uning naturfalsafiy gʻoyalarining targʻibotchisi va davomchisi sifatida tanilgan. farobiy, shuningdek, aflotun, aleksandr afrodiziyskiy, yevklid, ptolemey, porfiriy asarlariga ham sharh yozganligi maʼlum. bulardan tashqari, gippokrat, epikur, anaksagor, diogen, xrisipp, aristipp, suqrot, zenon asarlaridan xabardor boʻlgan hamda epikurchilar, stoiklar, pifagorchilar, kiniklar maktablarini yaxshi bilgan. farobiy oʻrta asrda mukammal hisoblangan ilmlar tasnifini yaratdi. u „ilmlarning kelib chiqishi haqida“, „ilmlarning tasnifi haqida“ nomli risolalarida oʻsha davrda maʼlum boʻlgan 30 ga yaqin ilm sohasining tavsifi …

4 / 18

i tasniflashda borliq xususiyatlarining tahlilidan va ularning fanda aks etishidan kelib chiqadi. uning tasnifi, eng avvalo, tabiatni, tafakkur va nutqni, til va mantiqni oʻrganishga qaratilgan edi. farobiyga ko`ra, ilmlarning tasnifidan maqsad haqiqatni oʻrganish va tasdiqlashdan, uni yolgʻondan farqlashdan iborat. olimning fikricha, fanlar va umuman bilimlar borliqdan kelib chiqib, borliqni uzoq vaqt oʻrganish asosida toʻplanib boradi. turli ilmlar bir-birini inkor qilmaydi, balki oʻzaro bir-biri bilan bogʻliq holda rivojlanadi. ular dunyoni idrok qilishga va insonlarnkng baxtsaodatga erishishiga qaratilgandir. farobiyning ontologik qarashlari mutafakkir borliq muammosini „vujudi vojib“ va „vujudi mumkin“ taʼlimotidan kelib chiqqan holda tushuntiradi. uningcha, „vujudi vojib“ barcha mavjud yoki paydo boʻlishi mumkin boʻlgan narsa, jism va moddalarning birinchi sababchisidir. farobiy xudoga birinchi sabab, birinchi mohiyat, deb taʼrif beradi. xudo birinchi sabab sifatida boshqa sabab va turtkiga muhtoj emas. u yaratadi, lekin boshqa narsalar tomonidan yaratilmaydi. allohning zotiga qarama-qarshilik, ziddiyat, turli nuqsonlar, beqarorlik va boshqa jarayonlar xos emas. „vujudi mumkin“ esa barcha …

5 / 18

ar, yaʼni 4 unsur: tuproq, havo, olov, suv paydo boʻladi. 4 unsurdan esa nabotot odami, hayvonot olami, inson zoti va notirik tabiat vujudga keladi. organik olamga oʻsimlik ruhi, hayvoniy ruh va insoniy ruh xosdir. jismlarga harakat xos boʻlib, ular oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan. shunday qilib, farobiyning borliq haqidagi taʼlimoti keyingi davrlarda hurfikrlikning keng quloch yozishida muhim ahamiyatga ega boʻldi. farobiy oʻz asarlarida bilish shakllari, insonning ruhiy holati, jon va tananing oʻzaro munosabati, mantiqiy fikrlash toʻgʻrisidagi mulohazalarini bildiradi. uning aytishicha, insonning bilish, ruhiy qobiliyatlarini miya boshqaradi, yurak esa barcha aʼzolarni hayot uchun zarur boʻlgan qon bilan taʼminlovchi markaz vazifasini bajaradi. farobiy „ilm va sanʼatning fazilatlari haqida“ kitobida tabiatni bilishning cheksizligini, bilim bilmaslikdan bilishga, sababiyatni bilishdan oqibatni bilishga, aksidensiya (alaraz)dan substansiya (javhar)ga qarab borishni uqtiradi. inson voqelikni idrok, sezgi, xotira, tasavvur, mantiqiy tafakkur, akl, nutq va boshqa vosita hamda usullar orqali bila oladi. olim hissiy va akliy bilish mavjudligini, ular bir-biridan farq …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu nasr farobiy"

tta termiz filliali davolash-1 fakulteti 109-a guruh talabasi normamatova xurshidaning falsafa fanidan tayorlagan taqdimoti tta termiz filliali davolash-1 fakulteti 109-a guruh talabasi normamatova xurshidaning falsafa fanidan tayorlagan taqdimoti qabul qiluvchi:usanov shuhrat c mavzu:mutaxasisning dunyoqarash mavqeyi reja: 1.yangi falsafiy tafakkur tushunchasi 2.gegelning tarix falsafasi mohiyati 3.faraboyning tibbiy falsafiy qarashlari abu nasr farobiy farobiy (taxallusi; toʻliq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzlugʻ tarxon forobiy) (873, farob shahri — 950, damashq) — oʻrta osiyoning mutafakkiri va qomusiy olimi. yunon falsafasini chuqur bilgani, unga sharhlar bitganligi va jahonga targʻib qilgani hamda zamonasining ilmlarini puxta oʻzlashtirib, fanlar rivojiga ulkan hissa qoʻsh...

This file contains 18 pages in PPTX format (182.5 KB). To download "abu nasr farobiy", click the Telegram button on the left.

Tags: abu nasr farobiy PPTX 18 pages Free download Telegram