sezgilar

PPT 17 pages 346.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 346.5 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

odam sezgilar orqali moddiy borliqdagi barcha predmet va hodisalarni o'z ongida aks ettiradi, tashqi dunyoning predmetlari va voqea-hodisalari munosabatini bog'laydi. tashqi qo'zg'atuvchilarning sezgi azolairga uzluksiz ta'sir etishi tufayli sezgi vujudga keladi. odamni o'rab turgan olamdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi va xususiyatlari sezgilarda aks etadi. jumladan, ko'rish sezgisi orqali yorug'lik nurlarini, ranglarni, eshitish sezgisi orqali nafas olish natijasida burun bo'shlig'iga havo zarrachalarining ta'siri, predmetlarning teriga ta'siri natijasida teri sezgalari hosil bo'ladi. sezgilar o'z mohiyati jihatidan shaxsning barcha bilimlari uchun asos va manba hisoblanadi. eshmanov otabek sezgi haqida ma’lumot. sezgilarning turlari sezgilarning hosil bo’lishi ma’lumki, odam organizmi hamma vaqt tashqi dunyo bilan munosabatda bo’ladi. tashqi qo’zg’atuvchilarning sezgi organlarimizga(ko’z, quloq, burun, teri va h.k.) uzluksiz ta’sir ko’rsatishi tufayli sezgi vujudga keladi. sezgilarda insonni o’rab turgan olamdagi hamma narsa va hodisalarning turli xil belgi va xususiyatlari aks etadi. chunonchi, yorug’lik nurlari tufayli ko’rish sezgisi, havo to’lqinlarining quloqqa ta’siri natijasida eshitish sezgisi, nafas …

2 / 17

, odam o’z organizmini sezgilar tufayli tashqi noxush ta’sirlardan himoya qiladi. masalan, issiqdan, sovuqdan saqlanish kabilar, og’irlikni, achchiqni sezganda odam ulardan o’zini himoya qiladi. agar qo’lga biror narsa urilsa yoki sanchilsa, odam dorhol qo’lini tortib oladi, noxush ta’sirotlan o’zini himoya qiladi. tashqi qo’zg’atuvchilarning sezgi azolariga uzluksiz ta’sir etishi tufayli sezgi vujudga keladi. odamning sezgilar orqali tashqi dunyo voqyea-hodisalarini bilish quyidagi uch boschiqdan iborat: 1. tashqi dunyodagi predmetlar va voqea-hodisalar sezgi a’zosiga (reseptorga) ta’sir etadi. bu ta’sir tegishli nervlarni harakatga keltiradi, natijada qo’zg’alish vujudga keladi. 2. bu qo’zg’alish maxsus nervlar yordamida bosh miyaga yetkaziladi. 3. bosh miya po’stining markaziy xo’jayralar tizimida qo’zg’alish yuz beradi. ushbu uch bosqichdan iborat bo’lgan sezuvchi nerv apparati mashhur rus fiziologi akademik i.p.pavlov ta’limotida analizator deb ataladi. ya’ni biror predmet yoki voqea-hodisaning ta’sirini bevosita aks ettiruvchi apparat analizator deyiladi. analizatorlarining har uchala qismdan birortasi zarar ko’rsa, sezgi vujudga kelmaydi. sezgi organlarining organizmdagi o’rni va qo’zg’alishiga muvofiq sezgi …

3 / 17

. xromatik ranglar psixofiziologik qonunga ko’ra yorug’lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o’tib singanda hosil bo’ladigan rangga aytiladi va ularga kamalak ranglar, ya’ni qizil, zarg’aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko’k, binafsha tuslarini qamrab oladi. axromatik ranglar odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko’rinishlariga aytiladi biz ko’zimizdagi kolbachalar yordami bilan xromatik, ya’ni kunduzgi ranglar ko’riladi. tayoqchalar yorug’likni yaxshi sezuvchan bo’lib, xira va qorong’u paytlarda o’z funksiyasini bajaradi, axromatik ranglarni aks ettiradi. uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756 yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo’lsa, 1856 yildan keyin nemis fizigi g.gelmgols tomonidan uni to’la isbotlab berilgan ushbu nazariyaga binoan to’r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element mavjuddir, ulardan birining qo’zg’alishi qizil rang sezgisini, ikkinchi qo’zg’alishi yashil rang sezgisi va uchinchi qo’zg’alishi binafsha rang sezgisini hosil qiladi. nazariyaga ko’ra yorug’lik to’lqinlari birdaniga uchta elementni bir xilda qo’zg’atsa, oq rang sezgisi vujudga keladi. lekin yorug’lik to’lqinlari ikki yoki uch elementga ta’sir qilsa-yu, …

4 / 17

sh bilan tavsiflanadi. ta’m bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta’m bilish so’rg’ichlari mavjud bo’lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta’m bilish “kurtaklari”ga ega. ta’m bilish so’rg’ichlari til yuzasida bir tekis taqsimlanmaganligi uchun uning orqa qismi achchiqni, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani sezadi. teri sezgilari tarkibi tuyish va harorat turlaridan iborat bo’lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili bu reseptorlarning tarkibi va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidadir. tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega: 1 - tegish va tarqalishini tuyish sezgilari; 2 - silliq yoki g’adir – budurni tuyish bilan tavsiflanadi.. psixologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi ekstiziometr asbobi yordami bilan o’lchanadi. asbob keriladigan ikki oyoqli sirkuldan tashkil topgan, bo’lib, uning o’zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o’rtasidagi masofani o’lchaydi. tuyish sezgilarining markazi bosh miya po’stining orqadagi markaziy nuqtasida joylashgan deb taxmin qilinadi. tuyish sezgilarining tashqi, …

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgilar"

odam sezgilar orqali moddiy borliqdagi barcha predmet va hodisalarni o'z ongida aks ettiradi, tashqi dunyoning predmetlari va voqea-hodisalari munosabatini bog'laydi. tashqi qo'zg'atuvchilarning sezgi azolairga uzluksiz ta'sir etishi tufayli sezgi vujudga keladi. odamni o'rab turgan olamdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi va xususiyatlari sezgilarda aks etadi. jumladan, ko'rish sezgisi orqali yorug'lik nurlarini, ranglarni, eshitish sezgisi orqali nafas olish natijasida burun bo'shlig'iga havo zarrachalarining ta'siri, predmetlarning teriga ta'siri natijasida teri sezgalari hosil bo'ladi. sezgilar o'z mohiyati jihatidan shaxsning barcha bilimlari uchun asos va manba hisoblanadi. eshmanov otabek sezgi haqida ma’lumot. sezgilarning turlari sezgilarning hosil bo’lishi ma’lumki, odam o...

This file contains 17 pages in PPT format (346.5 KB). To download "sezgilar", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgilar PPT 17 pages Free download Telegram