umumiy fizika fanidan kurs ishi

PPTX 13 pages 957.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 957.1 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “ umumiy fizika fanidan kurs ishi mavzu: __________________________________________________________________ bajardi: __________________________________________ kurs ishi rahbari:__________________________________ reja: 1. kirish 2. radioaktivlik haqida umumiy ma’lumot 3. radioaktivlik yemirilish qonunlari 4. aktivlik 5. alfa-yemirilish 6. beta-yemirilish 7. xulosa 8. foydalanilgan adabiyotlar kirish radiaktivlik — atom yadrolarining beqarorligi natijasida o'z-o'zidan parchalanib, energiya shaklida nurlanish chiqarish jarayoni. bu hodisa ilk bor 1896-yilda anri bekkerel tomonidan uran moddasini o'rganish jarayonida kashf qilingan. keyinchalik mariya va per kyuri bu sohada yirik tadqiqotlar olib borib, poloniy va radiy kabi yangi radioaktiv elementlarni aniqlashdi. radiaktivlik tabiiy va sun’iy manbalardan kelib chiqadi, ular orasida uran, radon, toriy va texnologik jarayonlarda yaratilgan izotoplar mavjud. ushbu jarayonning asosiy turi alfa, beta va gamma nurlanishi bo‘lib, ular turli xususiyatlarga va ta’sir ko‘lamiga ega. radioaktivlik haqida umumiy ma’lumot. radioktivlik yoki yadroviy parchalanish, yadro, zarrachalar yoki elektromagnit …

2 / 13

ket parchalanish orqali barqaror qo’rg’oshin 206 ga aylanadi. aktinium seriyasi: ushbu seriya 235 uranidan boshlanadi va qo’rg’oshinning 207 ga aylanishi bilan tugaydi. toriy seriyasi: u 232 toriydan boshlanadi, u nomlanadi va 208 qo’rg’oshin bilan tugaydi . neptuniy seriyasi: neptuniy 237 bilan boshlanadi va 209 vismut bilan tugaydi. radioaktivlik yemirilish qonunlari radioaktivlik vaqtida yadro bir holatdan ikkinchi holatga o‘tadi, bu bilan yadro o‘z tarkibida bo‘lgan va radioaktivlik vaqtida vujudga keluvchi zarralar (masalan: alfa, proton, beta,...) yengil yadrolar hamda fotonlarni chiqarishi mumkin. buning natijasida yemirilayotgan yadrolarning tarkibi yoki ichki energiyasi o‘zgaradi. 1939-yilda g.n.flerov, k.a.petrjaklar og‘ir yadrolarning (a = 240) o‘zo‘zidan ikkita o‘rtacha yadroga bo‘linishligini kashf etdilar: qaysiki yadrolarda protonlar soni otrib ketsa bir proton, ikki proton yemirilish mumkin. g.f.flerov 1963-yilda proton yemirilishini kuzatgan: albatta, proton yemirilish ehtimolligi rakobatlashuvchi alfa va betayemirilishlarga nisbatan juda kechik bo‘ladi. 1984-yilda oksford universiteti xodimlari radiy yadrolarining alfa zarralarga nisbatan yirik 14c yadrosining nurlanishini qayd qildi: 1985-yilda dubna …

3 / 13

xiridagi z > 82 vismutdan keyinjoylashgan og‘ir element izotoplaridakuzatiladi. sun’iy ravishda nuklonlar soni a = 140 - 160 sohada yotuvchi nodir yer elementlarida ham alfa aktiv izotoplar hosil qilinadi. alfa-yemirilganyadrozaiyadi z = 2 ,massa soni a = 4 ga kamayadi, davriy sistemada ikki katak oldinga siljiydi: alfa-yemirilish energetik jihatdan mumkin bomishi uchun ushbu shart bajarilishi lozim: m ( a , z ) > m ( a - 4 , z - 2) + m() ya’ni dastlabki ona yadroning massasi (energiyasi) hosilaviy yadro va alfa-zarra massalari (energiyalari) yig‘indisidan katta bo‘lishi kerak. energiyalar farqiga -yem irilish energiyasi e0 deyiladi. yemirilish energiyasi bo'laklarga (-zarra va hosilaviy yadrolarga) kinetik energiya berishga sarf bo’ladi. beta-yemirilish radioaktiv yadro (-yemirilish tufayli qo‘shni izobaryadrogao‘tadi. betayem irilishda yadro zaryadi z = ±1 ga o ‘zgaradi, massa soni a o‘zgarmaydi. beta-yemirilish energiyasi 18 kevdan 16 mev gacha bo’lib, barcha yadrolar sohasida kuzatiladi. beta-yemirilishda vujudga kelgan zarra barcha xususiyati jihatidan elektronligini …

4 / 13

lar taqdim etadi. u energiya manbai sifatida foydalaniladigan yadroviy reaktorlar, tibbiyotda kasalliklarni davolash usullari va arxeologiyada tarixni aniqlash kabi ko‘plab yo‘nalishlarda muhim o‘rin egallaydi. shu bilan birga, radiatsiyaning nazoratsiz tarqalishi, masalan, yadro qurollari sinovlari yoki atom stansiyalaridagi avariyalar, katta xavf tug‘diradi. shu bois, zamonaviy ilm-fan va texnologiya radiatsiya xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha doimiy tadqiqotlar olib bormoqda. radiaktivlikning tabiiy va sun’iy manbalarini chuqur o‘rganish, radiatsiyani boshqarish va uning zararli ta’sirlarini minimallashtirish insoniyatning global maqsadlaridan biridir. radiaktivlikni to‘g‘ri boshqarish va undan oqilona foydalanish texnologik rivojlanishni ta’minlash bilan birga, insoniyat xavfsizligiga xizmat qiladi. shu bilan birga, bu sohadagi yutuqlar kelajak avlodlar uchun ham katta ahamiyatga ega bo‘lishi shubhasiz. foydalanilgan adabiyotlar 1. "fizika darsligi" – o‘zbekiston maktablari uchun radioaktivlik mavzusini qamrab oluvchi o‘quv qo‘llanmalari. 2. "yadro fizikasi asoslari" – o‘zbek tilida nashr etilgan ilmiy maqola va o‘quv qo‘llanmalari (universitet darsliklari). 3. atom yadrosi va zarralar fizikasi t. mo'minov, a. xoliqulov 4. axmedov a., "neytron fizikasiga …

5 / 13

umumiy fizika fanidan kurs ishi - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy fizika fanidan kurs ishi"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “ umumiy fizika fanidan kurs ishi mavzu: __________________________________________________________________ bajardi: __________________________________________ kurs ishi rahbari:__________________________________ reja: 1. kirish 2. radioaktivlik haqida umumiy ma’lumot 3. radioaktivlik yemirilish qonunlari 4. aktivlik 5. alfa-yemirilish 6. beta-yemirilish 7. xulosa 8. foydalanilgan adabiyotlar kirish radiaktivlik — atom yadrolarining beqarorligi natijasida o'z-o'zidan parchalanib, energiya shaklida nurlanish chiqarish jarayoni. bu hodisa ilk bor 1896-yilda anri bekkerel tomonidan uran moddasini o'rganish jarayon...

This file contains 13 pages in PPTX format (957.1 KB). To download "umumiy fizika fanidan kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy fizika fanidan kurs ishi PPTX 13 pages Free download Telegram