kristall panjaralarning turlari

DOCX 22 стр. 362,1 КБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 362,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti fizika-matematika fakulteti fizika yo’nalishi 016 43-guruh talabasi bozorov sharofiddinning kondensirlangan holat fizikasi fanidan kurs ishi mavzu: kristall panjaralarning turlari bajardi: bozorov sh. qabul qildi: umarova s qarshi 2020 kristall panjaralarning turlari reja: kirish 1) kristal qattiq jismlar 2) kristall panjaralarning turlari 3) kristal panjaradagi nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi” deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . shu o’rinda birinchi prezidentimiz i.a.karimovning quyidagi so’zlarini keltirish joiz : ,, men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish …

2 / 22

ishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.kristal qattiq jismlar qattiq jism — moddaning shakli turgʻun agregat holati. bu holatda modda atomlarining issiqlik harakati ularning muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. kristall va amorf q j.lar mavjud. kristallarda atomlarning muvozanat vaziyatlari fazoda davriy joylashadi. amorf jismlard a atomlar tartibsiz joylashgan nuqtalar atrofida tebranadi. qattiq jismning turgʻun (eng kichik ichki energiyali) holati kristall holatdir. termodinamik nuqtai nazardan amorf jism metaturgʻun holatda boʻladi va vaqt oʻtishi bilan kristallanishi kerak. tabiatdagi barcha moddalar (suyuq geliydan tashqari) atm. bosimida va t>0 k trada qotadi. qattiq jism xossalarini uning atommolekulyar tuzilishini va zarralari harakatini bilgan holda tushuntirish mumkin. qj.ning makroskopik xususiyatlari haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va tartiblashtirish 17-asrdan boshlangan. qattiq jismga mexanik kuch, yorugʻlik, elektr va magnit maydon va h.k.ning taʼsirini ifodalovchi bir qator empirik qonunlar ochildi: …

3 / 22

elektronyadroviy plazmaga aylanadi. moddaning bunday holatini oʻrganish, xususan, yulduzlarning strukturasini tushunish uchun juda muhim. qattiq jismning tuzilishi va xossalarining oʻzgarishi (fazaviy oʻtishlar), temperatura oʻzgarganda, magnit maydon taʼsirida va boshqalar tashqi taʼsirlar natijasida ham yuz berishi mumkin. bogʻlanishlarning turi boʻyicha qattiq jism bir-biridan elektronlarning fazoviy taqsimoti bilan farq qiladigan 5 sinfga ajraladi: 1) ionli kristallarda (№s1, ks1 va boshqalar) ionlar orasida asosan elektrostatik tortishish kuchlari taʼsir etadi; 2) kovalent bogʻlanishli kristallarda (olmos, oye, 81) qoʻshni atomlarning valent elektronlari umumiylashgan boʻladi. kristall ulkan molekulaga oʻxshaydi; 3) koʻpchilik metallarda bogʻlanish energiyasi harakatlanayotgan elektronlarning ion asos bilan oʻzaro taʼsiri tufayli hosil boʻladi (metall bogʻlanish); 4) molekulyar kristallarda molekulalar ularning dinamik qutblanishi tufayli paydo boʻladigan zaif elektrostatik kuchlar (vandervaals kuchlari) yordamida bogʻlanadi; 5) vodorod bogʻlanishli kristallarda vodorodning har bir atomi tortishish kuchlari yordamida bir vaqgning oʻzvda 2 ta boshqa atom bilan bogʻlanadi. bogʻlanishlar turi boʻyicha tasnif shartli boʻlib, koʻpgina moddalarda turli bogʻlanishlarning kombinatsiyasi kuzatiladi. qattiq …

4 / 22

g erish tralari teturlicha (mas, mol. vodorodniki — 259,1°, volframniki 3410±20°, grafitniki 4000° dan yuqori). qattiq jismning mexanik xususiyatlari u tuzilgan zarralar orasidagi bogʻlanish kuchlari bilan aniqdanadi. bu kuchlarning turlituman boʻlishi mexanik xususiyatlarning ham turlicha boʻlishiga olib keladi: baʼzi bir qattiq jism plastik, boshqalari moʻrt. odatda, metallar dielektriklarga nisbatan plastikroq boʻladi. temperatura qoʻtarilishi bilan odatda plastiklik ortadi. uncha katta boʻlmagan kuchlanishlarda barcha qattiq jismda elastik deformatsiya kuzatiladi. kristallarning mustahkamligi atomlar orasidagi bogʻlanish kuchlariga muvofiq kelmaydi. 1922 yilda a.f. ioffe real kristallarning mustahkamligi pastligini ularning sirtidagi makroskopik defektlarning taʼsiri deb tushuntirdi (ioffe effekti). 1933 yilda j. teylor, e. orovan (aqsh) va m. polyani (buyuk britaniya) dislokatsiyashr tushunchasini taʼrifladi. katta mexanik kuchlanishlar ostida kristall oʻzini qanday tutishi dislokatsiya va kristall panjaraning boshqa chiziqli defektlari boryoʻqligiga bogʻliq. qattiq jismning plastikligi koʻp hollarda dislokatsiyalarga, mexanik xususiyatlari unga nuqsonlarni kirituvchi yoki yoʻqotuvchi ishlov berishga bogʻliq boʻladi. 1926 yilda ya.i. frenkel real kristallda panjaraning nuqtaviy defeqtlari …

5 / 22

attiq jism issiqlik xossalarini kvazizarralar — fononlar — gazi xossalari sifatida tavsiflash imkonini berdi. elektron kashf etilishi bilan qattiq jismning elektron nazariyasi rivojlana boshladi. nemis fizigi p.drude (1900) quyidagi farazni ilgari surdi: metallardagi valent elektronlar atomlar bilan bogʻlanmagan boʻlib, kristall panjarani toʻldiruvchi erkin elektronlar gazini hosil qiladi va odatdagi siyraklashgan gazga oʻxshab, boltsman taksimotita boʻysunadi. bu modelni golland fizigi x.a. lorents rivojlantirdi. bu nazariya metallarning bir qancha xossalarini tushuntirib berdi. biroq uning asosida hisoblab topilgan issiqlik sigʻimidagi elektronlarning hissasi tajribadan keskin farq qildi. metallardagi elektron gazni tavsiflashda kvant mexanika va kvant statistika uslublari (fermi — dirak taqsimoti)ni qoʻllash (1927—28, nemis fizigi a. zommerfeld; ya. i. frenkel) qattiq jismdagi kinetik hodisalar (elektr va issiqlik oʻtkazuvchanlik, galvanomagnit hodisalar va boshqalar)ning kvant nazariyasini rivojlantirish uchun asos yaratdi. t=0 da metalldagi elektronlarning maʼlum bir maksimal sath (fermi energiyasi) gacha boʻlgan barcha energiya sathlari toʻlgan boʻladi. temperatura ortganda elektronlarning ozgina qismigina bu sathsan yuqoriroq sathlarga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kristall panjaralarning turlari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti fizika-matematika fakulteti fizika yo’nalishi 016 43-guruh talabasi bozorov sharofiddinning kondensirlangan holat fizikasi fanidan kurs ishi mavzu: kristall panjaralarning turlari bajardi: bozorov sh. qabul qildi: umarova s qarshi 2020 kristall panjaralarning turlari reja: kirish 1) kristal qattiq jismlar 2) kristall panjaralarning turlari 3) kristal panjaradagi nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tad...

Этот файл содержит 22 стр. в формате DOCX (362,1 КБ). Чтобы скачать "kristall panjaralarning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kristall panjaralarning turlari DOCX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram