kristall panjaralarning turlari

DOCX 22 sahifa 375,3 KB Bepul yuklash

22 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 375,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 22

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 22

kristall panjaralarning turlari reja: kirish 1) kristal qattiq jismlar 2) kristall panjaralarning turlari 3) kristal panjaradagi nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi” deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . shu o’rinda birinchi prezidentimiz i.a.karimovning quyidagi so’zlarini keltirish joiz : ,, men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb sanalmaydi. nimanidir bilmasang, uni o’rganish zarur. avvalambor, endi hayotga kirib kelayotgan yoshlarga nima lozim? o’rganish, o’rganish va yana bir bor o’rganish kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz …

2 / 22

i ularning muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. kristall va amorf q j.lar mavjud. kristallarda atomlarning muvozanat vaziyatlari fazoda davriy joylashadi. amorf jismlard a atomlar tartibsiz joylashgan nuqtalar atrofida tebranadi. qattiq jismning turgʻun (eng kichik ichki energiyali) holati kristall holatdir. termodinamik nuqtai nazardan amorf jism metaturgʻun holatda boʻladi va vaqt oʻtishi bilan kristallanishi kerak. tabiatdagi barcha moddalar (suyuq geliydan tashqari) atm. bosimida va t>0 k trada qotadi. qattiq jism xossalarini uning atommolekulyar tuzilishini va zarralari harakatini bilgan holda tushuntirish mumkin. qj.ning makroskopik xususiyatlari haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va tartiblashtirish 17-asrdan boshlangan. qattiq jismga mexanik kuch, yorugʻlik, elektr va magnit maydon va h.k.ning taʼsirini ifodalovchi bir qator empirik qonunlar ochildi: guk qonuni (1660), dyulong va pti qonuni (1918), om qonuni (1826), videman — frans qonuni (1835) va boshqalar qattiq jism atomlar, molekulalar va ionlardan tuziladi. qattiq jismning tuzilishi atomlar orasidagi taʼsir kuchiga bogʻliq. bir xil atomlarning oʻzi turli strukturalarni hosil qilishi …

3 / 22

. bogʻlanishlarning turi boʻyicha qattiq jism bir-biridan elektronlarning fazoviy taqsimoti bilan farq qiladigan 5 sinfga ajraladi: 1) ionli kristallarda (№s1, ks1 va boshqalar) ionlar orasida asosan elektrostatik tortishish kuchlari taʼsir etadi; 2) kovalent bogʻlanishli kristallarda (olmos, oye, 81) qoʻshni atomlarning valent elektronlari umumiylashgan boʻladi. kristall ulkan molekulaga oʻxshaydi; 3) koʻpchilik metallarda bogʻlanish energiyasi harakatlanayotgan elektronlarning ion asos bilan oʻzaro taʼsiri tufayli hosil boʻladi (metall bogʻlanish); 4) molekulyar kristallarda molekulalar ularning dinamik qutblanishi tufayli paydo boʻladigan zaif elektrostatik kuchlar (vandervaals kuchlari) yordamida bogʻlanadi; 5) vodorod bogʻlanishli kristallarda vodorodning har bir atomi tortishish kuchlari yordamida bir vaqgning oʻzvda 2 ta boshqa atom bilan bogʻlanadi. bogʻlanishlar turi boʻyicha tasnif shartli boʻlib, koʻpgina moddalarda turli bogʻlanishlarning kombinatsiyasi kuzatiladi. qattiq jismdagi atomlar orasidagi taʼsir kuchlari turlituman boʻlishiga qaramay, elektrostatik tortishish va itarishish ularning manbai boʻlib xizmat qiladi. atom va molekulalardan turgʻun qattiq jismning hosil boʻlishi tortishish kuchlari ~108sm masofalarda itarishish kuchlari bilan muvozanatlashishini koʻrsatadi. baʼzi …

4 / 22

attiq jism plastik, boshqalari moʻrt. odatda, metallar dielektriklarga nisbatan plastikroq boʻladi. temperatura qoʻtarilishi bilan odatda plastiklik ortadi. uncha katta boʻlmagan kuchlanishlarda barcha qattiq jismda elastik deformatsiya kuzatiladi. kristallarning mustahkamligi atomlar orasidagi bogʻlanish kuchlariga muvofiq kelmaydi. 1922 yilda a.f. ioffe real kristallarning mustahkamligi pastligini ularning sirtidagi makroskopik defektlarning taʼsiri deb tushuntirdi (ioffe effekti). 1933 yilda j. teylor, e. orovan (aqsh) va m. polyani (buyuk britaniya) dislokatsiyashr tushunchasini taʼrifladi. katta mexanik kuchlanishlar ostida kristall oʻzini qanday tutishi dislokatsiya va kristall panjaraning boshqa chiziqli defektlari boryoʻqligiga bogʻliq. qattiq jismning plastikligi koʻp hollarda dislokatsiyalarga, mexanik xususiyatlari unga nuqsonlarni kirituvchi yoki yoʻqotuvchi ishlov berishga bogʻliq boʻladi. 1926 yilda ya.i. frenkel real kristallda panjaraning nuqtaviy defeqtlari (vakansiyalar, tugunlararo atomlar) boʻlishiga eʼtiborni jalb etdi va ularning qattiq jismdagi diffuziya jarayonlaridagi rolini koʻrsatdi. qattiq jismdagi atomlar va ionlar harakatining tebranish xarakteriga ega boʻlishi erish temperaturasi t3gacha saqlanadi. hatto t=teda ham atomlarning tebranish amplitudasi atomlararo masofalardan ancha kichik boʻladi, …

5 / 22

tall panjarani toʻldiruvchi erkin elektronlar gazini hosil qiladi va odatdagi siyraklashgan gazga oʻxshab, boltsman taksimotita boʻysunadi. bu modelni golland fizigi x.a. lorents rivojlantirdi. bu nazariya metallarning bir qancha xossalarini tushuntirib berdi. biroq uning asosida hisoblab topilgan issiqlik sigʻimidagi elektronlarning hissasi tajribadan keskin farq qildi. metallardagi elektron gazni tavsiflashda kvant mexanika va kvant statistika uslublari (fermi — dirak taqsimoti)ni qoʻllash (1927—28, nemis fizigi a. zommerfeld; ya. i. frenkel) qattiq jismdagi kinetik hodisalar (elektr va issiqlik oʻtkazuvchanlik, galvanomagnit hodisalar va boshqalar)ning kvant nazariyasini rivojlantirish uchun asos yaratdi. t=0 da metalldagi elektronlarning maʼlum bir maksimal sath (fermi energiyasi) gacha boʻlgan barcha energiya sathlari toʻlgan boʻladi. temperatura ortganda elektronlarning ozgina qismigina bu sathsan yuqoriroq sathlarga oʻtadi. bu hol a. zommerfeldga (1927) metallar issiqlik sigʻimiga elektronlarning hissasi kichik boʻlishini tushuntirish imkonini berdi. kristall panjara davriy maydonining elektronlar xarakatiga taʼsiriga kvant mexanika nuqtai nazaridan qarash elektronning kristalldagi harakatini tushuntirishga va qattiq jismning zamonaviy nazariyasi asosi boʻlgan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 22 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kristall panjaralarning turlari" haqida

kristall panjaralarning turlari reja: kirish 1) kristal qattiq jismlar 2) kristall panjaralarning turlari 3) kristal panjaradagi nuqsonlar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi” deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . shu o’rinda birinchi prezidentimiz i.a.karimovning quyidagi so’zlarini ke...

Bu fayl DOCX formatida 22 sahifadan iborat (375,3 KB). "kristall panjaralarning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kristall panjaralarning turlari DOCX 22 sahifa Bepul yuklash Telegram