санок системалари хакида тушунча

DOC 54,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662886377.doc санок системалари хакида тушунча санок системалари хакида тушунча режа: 1. санок системалари. 2. санок системаси турлари. 3. бир санок системасидан иккинчи санок системасига утиш коидалари. хисоблаш машиналарининг тузилиши ва уларда дастурлаштириш санок системалари билан чамбарчас боглик. одамлар уртасида муомала воситаси булмиш тил каби сонларнинг уз тили мавжуд булиб, у хам уз алифбосига эга. бу алифбо ракамлар ва сонларни ифодалаш учун кулланиладиган белгилардан иборатдир. масалан, кундалик хаётимизда кулланиладиган араб ракамлари 1,2,...,9,0 ёки рим ракамлари i,ii,v,x,l,c,m,h,..., сонлар алифбосининг элементлари хисобланади. турли даврларда турли халклар, кабилалар ракамлар ва сонларни ифодалашда турлича белгилардан фойдаланганлар. маълумки, харфлардан иборат алифбони куллашда маълум конун ва коидаларга амал килинади. сонли алифбодаги белгилардан фойдаланишда хам узига хос коидалардан фойдаланилади. бу коидалар турли алифболар учун турлича булиб, мазкур алифбонинг келиб чикиш тарихи билан боглик. масалан, биз кундалик хаётимизда куллаётган сонлар алифбоси унта араб ракамини уз ичига олган булиб, унинг келиб чикишида ва кулланилишида табиий хисоблаш воситаси булмиш кул бармокларимиз …
2
темасида хар бир харф хар доим бир хил сонни ифодалайди. шунинг учун хам катта сонларни ёзишда янги-янги харфларни киритишга тугри келади. канча янги харф киритмайлик шундай сонни уйлаб топиш мумкинки, уни мавжуд харфлар ёрдамида ифодалаш мураккаблашиб кетади. рим санок системасида харфларни иктисод килиш максадида янги коида киритилган. бу коидага кура, кичик сон катта сондан олдин келса каттасидан кичиги айрилади ва аксинча кичик сон катта сондан кейин келса улар кушилади. худди шунингдек, бир хил кийматли сонлар ёнма-ён келса хам улар кушилади. масалан, ix-туккизни ифодаласа, xi-ун бирни, xx-йигирмани ифодалайди. рим санок системасининг яна бир кийинчилиги шундаки, унда сонлар устида арифметик амалларни бажариш жуда нокулай. бу санок системасининг сонларидан купрок номерлашда фойдаланилади. уринли санок системасида ракамлар сони маълум микдорда булиб, улар сондаги тутган уринларига караб турли кийматни акс эттиради. масалан бизга маълум булган 10лик санок системасида 10та ракам: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9: 8лик санок системасида 8та ракам: …
3
ари йигирмалик санок системасидан фойдаланишган. бундан ташкари, кадимги вавилонда 60 лик санок системаси кулланилган. бунинг колдиклари хозирги кунгача хам сакланиб колган. масалан, соат ва бурчакларни 60 минутга булиш, минутни 60 секундга, айланани 360 градусга, яъни олти марта 60 градусга булиш кенг кулланилади. ун иккилик санок системасининг колдиклари англияда кенг таркалган. масалан, улчов системасида (1 фут =12 дюйм) ва пул системасида (1 шиллинг =12пенс).худди шунингдек, бу санок системанинг асосларини уй-рузгор буюмларини харид килишда хам куриш мумкин. масалан, купинча, 6 та ёки 12 та пичок, вилка, ликопча, сочик ва х. к. харид килинади. юртдошимиз ал-хоразмий араб (тугрироги, хинд) ракамларининг сондаги урнига боглик холда амаллар бажариш тартибини ягона тизимга бирлаштирди. хоразмий хинд ракамлари асосида унлик позицион системада сонларнинг ёзилишини батафсил баён килиб, бундай ёзилишдаги кулайликлар, айникса, нолнинг ишлатилиши ахамиятини ва сонларнинг мартабаларини, яни разрядларини (сондаги урни) этиборга олиш лозимлигини таъкидлайди. масалан, юкорида таъкидлаганимиздек, унлик системада хар бир ракам узининг сондаги тутган урнига караб …
4
кисмини x1 билан белгилаймиз. энди x1 ни q га булсак, x1/ q = qn q n-2 + q n-1 q n-3 + .... + q 2 + q 1 / q хосил булади. бу соннинг колдиги q1 булиб, у кидирилаётган соннинг иккинчи ракамини беради. хосил булган соннинг бутун кисмини x2 деб белгилаймиз: x2= qn q n-2 + qn-1 q n-3 + ... + q2 уни q га булиб, x нинг навбатдаги ракамини топамиз. бу жараённи кетма- кет давом эттириб, барча кидирилаётган ракамларни аниклаш мумкин. шундай килиб, бутун сонни бир санок системасидан бошкасига утказиш мумкин. куйида икки коида келтирилган: 1- коида. (унлик санок системасидан куйи санок системаларига утказиш коидаси). унлик санок системасидаги сон утказилиши лозим булган санок системасининг асосига кетма–кет булинади ва бу жараён токи булинма булувчидан кичик булгунга кадар давом эттирилади ва хосил килинган колдик хадлар булинмадан бошлаб чапдан унга караб тартибланади. 2- коида. (унли касрни куйи санок системага утказиш …
5
санок системалари хакида тушунча - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "санок системалари хакида тушунча"

1662886377.doc санок системалари хакида тушунча санок системалари хакида тушунча режа: 1. санок системалари. 2. санок системаси турлари. 3. бир санок системасидан иккинчи санок системасига утиш коидалари. хисоблаш машиналарининг тузилиши ва уларда дастурлаштириш санок системалари билан чамбарчас боглик. одамлар уртасида муомала воситаси булмиш тил каби сонларнинг уз тили мавжуд булиб, у хам уз алифбосига эга. бу алифбо ракамлар ва сонларни ифодалаш учун кулланиладиган белгилардан иборатдир. масалан, кундалик хаётимизда кулланиладиган араб ракамлари 1,2,...,9,0 ёки рим ракамлари i,ii,v,x,l,c,m,h,..., сонлар алифбосининг элементлари хисобланади. турли даврларда турли халклар, кабилалар ракамлар ва сонларни ифодалашда турлича белгилардан фойдаланганлар. маълумки, харфлардан иборат алифбони ку...

Формат DOC, 54,5 КБ. Чтобы скачать "санок системалари хакида тушунча", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: санок системалари хакида тушунча DOC Бесплатная загрузка Telegram