islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati.

PPTX 29 pages 7.7 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

6-mavzu. islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qur’on – islom dininig asosiy manbasi. 2. hadis manbalari haqida. 3. islomdagi aqidaviy maktablar: tushuncha va mohiyat. qur’on islom dinining asosiy va eng muhim manbalaridan biri bo‘lib, u musulmon olamida diniy, madaniy va ijtimoiy hayotga katta ta’sir ko‘rsatgan. ilmiy nazariy nuqtai nazardan, qur’on matni – bu nafaqat diniy e’tiqodni ifodalovchi matn, balki o‘z vaqtida arabiston yarimorolining ijtimoiy, siyosiy va madaniy sharoitini aks ettiruvchi hujjat sifatida ham tahlil qilinadi. qur’on matni ix asrga kelib, abu bakr va usmon xalifaligi davrida yozma shaklga keltirilgan, va bu jarayon turli qo‘lyozmalarni yig‘ish hamda matnni standartlashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan. qur’onning tuzilishi – 30 pora 114 sura va 6266 oyatlardan iborat bo‘lib, suralar uzunligiga qarab tartiblanadi. bu tartib ilmiy nuqtai nazardan matnning tushunilishi va tafsirning rivojlanishiga o‘ziga xos izoh beradi. qur’onning struktura va …

2 / 29

boyligini ochib beradi. shuningdek, qur’ondagi ko‘plab tushunchalar – masalan, «taqva», «rahm», «adl» kabi atamalar – madaniy va ijtimoiy kontekstda qanday tushunilganini aniqlash ilmiy nuqtai nazardan katta ahamiyatga ega. bu yondashuv qur’onni faqat diniy kitob sifatida emas, balki ijtimoiy-huquqiy va madaniy hujjat sifatida ham ko‘rishga yordam beradi. natijada, qur’on ilmiy nuqtai nazardan murakkab, ko‘p qirrali manba sifatida namoyon bo‘ladi, uning tahlili esa faqat dinshunoslik bilan cheklanmay, tarix, sotsiologiya va lingvistika kabi fanlar bilan uzviy bog‘liq bo‘ladi. qur’on manbalarini ilmiy tahlil qilish yo’nalishlari matnning filologik va stilistik o‘rganilishi uning tarixiy va ijtimoiy kontekstga mosligi tafsir va qur’onni ilmiy o‘rganishning merosi qur’onning birinchi va eng mashhur tafsirchilari ix asrda yashagan olimlar bo‘lib, ularning ishlari qur’onni ilmiy va nazariy yondashuv bilan tushuntirishga asos bo‘lgan. ulardan eng mashhurlari abu ja‘far muhammad ibn jarir at-tabari (839–923) bo‘lib, uning “tafsir al-tabari” asari qur’on oyatlarini tarixiy va filologik kontekstda izohlash bilan ajralib turadi. tafsir va qur’onni ilmiy o‘rganishning …

3 / 29

i, uning axloqiy qadriyatlari va tarixiy ijtimoiy tuzilishini tushunishda ham muhim manba hisoblanadi. hadislarning yig‘ilishi va tartibga solinishivii-ixasrlardaboshlangan bo‘lib, ular dastlab og‘zaki ravishda avloddan-avlodga yetkazilgan. hadis manbalari islomshunoslikda bu jarayon hadis ilmi (ulum al-hadis) deb ataladi. hadislarni ilmiy nuqtai nazardan o‘rganishda, ularning ishonchliligi, rivoyatlarning aniqligi va tarixiy konteksti tahlil qilinadi. hadislarni ilmiy tahlil qilishda ikki asosiy jihat matnning isnod tizimi, ya’ni rivoyat qilgan kishilar zanjiri matnning matnshunoslik va stilistik xususiyatlari hadis manbalari ix asrda hadislarni yozma shaklga keltirish jarayoni avj oldi. mashhur hadis olimlaridan eng dastlabkilaridan biri muhammad ibn ismoil al-buhoriy (810–870) bo‘lib, u o‘zining “sahih al-buhari” to‘plami bilan hadislarni ishonchli darajada yig‘ib, ilmiy mezonlar asosida tartibga solgan. hadis manbalari shu davrda muslim ibn al-hajjaj (821–875) “sahih muslim” to‘plami bilan hadislarni tasniflagan. bu to‘plamlar hadis ilmida klassik manba sifatida tan olinadi. keyinchalik abu dovud (817–889), al-termiziy (824–892), al-nasoiy (829–915) va ibn moja (824–887) kabi olimlar tomonidan ham mashhur to‘plamlar yaratilgan, …

4 / 29

dam beradi. hadislarning ilmiy-tahliliy yondashuvi nafaqat ularni diniy manba sifatida o‘rganish, balki ularning tarixiy, sotsiologik va antropologik ahamiyatini ham ochib beradi. masalan, hadislar orqali arabiston yarim orolining ijtimoiy qoidalari, oilaviy munosabatlar, moliyaviy va savdo amaliyotlari haqida ma’lumot olish mumkin. shu sababli, hadislar ilmiy tadqiqotlarda faqat diniy matn sifatida emas, balki tarixiy va madaniy hujjat sifatida ham tahlil qilinadi. tarjima va tafsirlar nuqtai nazaridan, hadislarning birinchi tarjimalari asosan fors, turk va hind tillariga amalga oshirilgan. tarjima jarayonida asl matnning uslubiy va semantik xususiyatlarini saqlash muhim masala bo‘lgan. tafsirlar esa hadislarni qur’on bilan bog‘lash va ularni amaliy hayotga tatbiq etish bilan shug‘ullangan. masalan, imom an-navavi(1233–1277)o‘zining “riyoz as-salihin” asarida hadislarni axloqiy va ma’naviy jihatdan tahlil qilgan, ibn hojar al-asqalaniy (1372–1449) esa “fath al-bari” asarida sahih al-bukhari hadislarini chuqur filologik va kontekstual tahlil qilgan. hadislarning ishonchlilik darajasiga koʻra tasniflanishi "mustalahul hadis" (hadis atamalari ilmi) deb nomlangan ilmiy soha tomonidan oʻrganiladi. bu tasnif har bir …

5 / 29

larida dalil boʻla oladi, ammo sahih hadis darajasida kuchga ega emas. mardud hadislar sahih yoki hasan hadis shartlaridan birini yo bir nechtasini yoʻqotganligi sababli dalil sifatida qabul qilinmaydigan hadislardir. ular ikki asosiy turga boʻlinadi: a) daʻif (zaif) hadis - zaif hadis sahih yoki hasan hadis shartlaridan birortasi topilmagan hadisdir. zaiflikning sabablari har xil boʻlishi mumkin, masalan: sanad uzilgan boʻlsa: roviylar zanjirida uzilish mavjud boʻlsa. b) mavzu' (toʻqima, soxta) hadis. bu turdagi hadislar paygʻambarga nisbat berilgan, aslida esa toʻqib chiqarilgan yolgʻon rivoyatlardir. hadis olimlari mavzu' hadislarni oʻrganish va ularni aniqlash boʻyicha qatʼiy qoidalar ishlab chiqqanlar. mavzu' hadisdan na aqidada, na shariat hukmlarida foydalanish mumkin emas, chunki u katta gunoh hisoblanadi. 3.islomdagi aqidaviy maktablar (arabcha: madhhab al-‘aqidah yoki tariqat al-‘aqidah) deganda imondagi asosiy e’tiqodiy masalalarni tizimli, ilmiy va nazariy jihatdan o‘rganish, talqin qilish va ularni musulmon jamiyatida shakllantirishga qaratilgan fikriy yo‘nalishlar tushuniladi. bular asosida allohning mohiyati va sifati, payg‘ambarlarning roli, oxirat va …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati."

6-mavzu. islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qur’on – islom dininig asosiy manbasi. 2. hadis manbalari haqida. 3. islomdagi aqidaviy maktablar: tushuncha va mohiyat. qur’on islom dinining asosiy va eng muhim manbalaridan biri bo‘lib, u musulmon olamida diniy, madaniy va ijtimoiy hayotga katta ta’sir ko‘rsatgan. ilmiy nazariy nuqtai nazardan, qur’on matni – bu nafaqat diniy e’tiqodni ifodalovchi matn, balki o‘z vaqtida arabiston yarimorolining ijtimoiy, siyosiy va madaniy sharoitini aks ettiruvchi hujjat sifatida ham tahlil qilinadi. qur’on matni ix asrga kelib, abu bakr va usmon xalifaligi davrida yozma shaklga keltirilgan, va bu jarayon turli qo‘l...

This file contains 29 pages in PPTX format (7.7 MB). To download "islom dinining manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati.", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining manbalari, aqida… PPTX 29 pages Free download Telegram