to`yingan uglevodorodlar. alkanlar. gomologik qatori. nomlanishi

PPTX 967.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1488639033_65714.pptx c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h h c h h h c h h c h h c h h c h h h 1 2 3 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h h c h h h c h h c h h c h h c h …

loglarning xossalari haqida fikr yuriitish mumkin. izomeriyasi. metan, etan va propanning izomeri yo`q. lekin butanda uglerod atomlari o`zaro ikki xil, pentanda uch xil, tartibda birikishi mumkin. demak, butan ikki, pentan esa uchta izomerga ega. butan va pentandagi uglerod atomlari o`zaro birikib, to’g`ri zanjirni hosil qilgan. bunday tuzilishga ega bo`lgan birikmalar normal birikmalar deyiladi va n harfi bilan belgilanadi. izobutan, izopentan va neopentandagi uglerod zanjiri esa tarmoqlangan. bunday birikmalar izo- birikmalar deyiladi. yuqorida keltirilgan butan hamda pentanning izomerlari bir-biridan uglerod zanjirining turlicha tuzilganligi bilan farq qiladi. bunday izomeriya struktura izomeriya yoki uglerod skeletining izomeriyasi deyiladi. uglevodorod molekulasidagi uglerod atomlarining soni oshib borishi bilan izomerlarning soni ham juda tez ortib boradi. alkanlarning molekulasidagi har bir uglerod atomi o`zi bilan bevosita bog`langan boshqa uglerod atomlarining soniga qarab birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi va to`rtlamchi uglerod atomlariga bo`linadi. agar uglerod atomlari o`zidan boshqa faqat bitta uglerlod atomi bilan bog`langan bo`lsa ikkilamchi, uchta uglerod atomi bilan bog`langan …

xiy nomlar shu moddalar birinchi marta ajratib olingan tabiiy mahsulotlar nomiga (masalan, sut kislota, vino spirti), sintez qilgan va uning xossalarini o`rgangan olimlar sharafiga (chichibabin uglevodorodi, dils uglevodorodi, mixler ketoni) yoki moddalarning xarakterli xossalariga qarab berilgan. bu nomenklaturadan foydalanish qulay bo`lsada, u moddaning kimyoviy tabiati va tuzilishi haqida hech qanday ma`lumot yoki tushuncha bermaydi, balki faktik materialni o`zlashtirishni qiyinlashtiradi. xix asrning birinchi yarmidan boshlab racional (lotincha «ratio» aql, idrok, fikr so`zidan olingan) nomenklatura qo`llanila boshlandi. bu nomenklaturaga asosan barcha to`yingan uglevodorodlar metanning hosilalari, ya`ni metan moleklasidagi bir yoki bir necha vodorod atomlarining uglevodorod radikallariga almashinishidan hosil bo`lgan moddalar deb qaraladi. uglevodorodni nomlash uchun markaziy atom bilan bevosita bog`langan barcha uglevodorod radikallarining nomi oddiydan murakkabga qarab, oxiriga «metan» so`zi qo`shib aytiladi. agar bir necha xil uglevodorod radikallari bo`lsa, ularning nomlaridan oldin tegishli grek sonlari: di(ikki), tri(uch), tetra(to`rt) qo`yiladi. masalan: ba`zi bir murakkab hollarda esa etan asos qilib olinadi va uning uglerod …

ib, pentandan boshlab uglevodorod nomi molekulalari tarkibidagi uglerod atomlari sonining grekcha nomiga –an qo`shimchasini qo`shib hosil qilinadi. eng uzun uglerod zanjiri asosiy zanjir deb qabul qilinadi va bu zanjirning nomerlanishi yon zanjir yaqin turgan tomondan boshlanadi. 1960 yilda organik moddalarning iupac (international union of pure applied chemistry) yoki iyupak (sof va amaliy ximiya halqaro ittifoqi) komissiyasi tomonidan ishlab chiqilgan yangi nomenklaturasi e`lon qilindi. bu nomenklaturada jeneva nomenklaturasi takomillashtirilgan, ya`ni u tartibga solingan va unga ayrim tuzatish hamda qo`shimchalar kiritilgan. sp3- gibridlanish. metan molekulasi hosil bo`lganda energiyasi va bulutlarining shakli turlicha bo`lgan uglerodning s va p elektronlaridan hossalari aynan bir xil bog`lar hosil bo`lar ekan. bu hodisani l. poling quyidagicha tushuntiradi: turli atom orbitallari bir-biri bilan qo`shilib, ulardan “o`rtacha” yoki “oraliq” orbitallar yuzaga keladi. masalan, uglerod atomining bitta s hamda uchta p orbitallari qo`shilib, to`rtta oraliq orbital hosil bo`ladi va u gibrid orbital deb ataladi. uglerod atomidagi bitta s va p …

s orbitallari bilan gibrid orbitallarning o`qlari yo`nalishlarida qoplangani uchun metanda to`rtala c-h bog` ham – bog`lardir. gibridlanish yuzaga kelishi uchun gibrid orbital hosil qilishi kerak bo`lgan orbitallar energiyasi bir-biriga yaqin bo`lishi lozim. ana shu shartga ko`ra, 1s va 2p-orbitallar qiyin gibridlanadi. shuni unutmaslik kerakki, gibrid orbitallar soni gibridlanayotgan dastlabki orbitallar soniga teng bo`ladi. masalan, uglerodning bitta s va uchta p (jami to`rtta) orbitallardan to`rtta gibrid orbital hosil bo`ladi. uglerod atomining bunday gibridlanishi sp yoki tetraedrik gibridlanish deb ataladi. tetraedrik gibridlanishga ega bo`lgan uglerod «uglerod atomi birinchi valentlik holatida» deyiladi. tetraedrik gibridlanish kremniy, germaniy, qalay atomlari uchun ham xos. uglevodorodlarning tabiatda uchrashi va olinishi. alkanlar tabiatda keng tarqalgan moddalar bo`lib, ularning quyi vakillari yer qobig`idan chiqadigan tabiiy gazlarning asosiy tarkibiy qismini tashkil qiladi. neft ham to`yingan uglevodorodlar aralashmasining asosiy tabiiy manbai hisoblanadi. tog` mumi, ya`ni ozokerit qattiq parafirinlar aralashmasidir. bundan tashqari, to`yingan uglevodorodlarning ba`zi vakillari o`simliklardan ham ajratib olingan. lekin individual …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "to`yingan uglevodorodlar. alkanlar. gomologik qatori. nomlanishi"

1488639033_65714.pptx c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h c h h c h h c h h h c h h h c h h h c h h c h h c h h c h h h 1 2 3 4 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 c h h h c h h c h h c h h c h h h c h …

PPTX format, 967.7 KB. To download "to`yingan uglevodorodlar. alkanlar. gomologik qatori. nomlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: to`yingan uglevodorodlar. alkan… PPTX Free download Telegram