tabiiy va sintetik narkotik vositalar foydasi va zarari

DOC 10 pages 229.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 229.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

to`yingan uglevodorodlar tabiiy va sintetik narkotik vositalar foydasi va zarari reja: 1. uglevodorodlar haqida tushuncha 2. alkanlar. gomologik qatori. 3. alkanlarning nomenklaturasi va izomeriyasi. 4. alkanlarning tuzilishi. sp3 – gibridlanish. 5. tabiiy manbalari va olinishi. uglerod atomlari o’zaro bir-biri bilan oddiy kovalent ((-bog’) bilan bog’langan va qolgan valentliklari vodorod bilan to’yingan organik birikmalarga to’yingan uglevodorodlar- alkanlar deb ataladi. toyingan uglevodorodlarda uglerod atomlari birinchi valentlik holatida (sp3- gibridlangan holatda) bo’lib, uglerod zanjirini hosil qilishda sarf bo’lmagan valentlik birliklari vodorod atomlari bilan to’la to’yingan bo’ladi. shuning uchun ular to’yingan uglevodorodlar deb ataladi. to’yingan uglevodorodlar cnh2n+2 umumiy formulaga muvofiq keladigan gamologik qatorni hosil qiladilar. bu yerda n=1,2,3 … va h.o. butun son. tuzilishi o`zaro o`xshash, kimyoviy xossalari esa yaqin bo`lib, tarkibi bir yoki bir necha ch2 gruppa bilan farq qiluvchi moddalar qatori gomologik qator deyiladi. gomologik qatordagi moddalar esa gomologlar deyiladi. gomologik qator a`zolarining fizika-kimyoviy xossalari biridan ikkinchisiga o`tganda asta-sekin o`zgarib boradi. qatordagi …

2 / 10

cha tuzilganligi bilan farq qiladi. bunday izomeriya struktura izomeriya yoki uglerod skeletining izomeriyasi deyiladi. uglevodorod molekulasidagi uglerod atomlarining soni oshib borishi bilan izomerlarning soni ham juda tez ortib boradi. alkanlarning molekulasidagi har bir uglerod atomi o`zi bilan bevosita bog`langan boshqa uglerod atomlarining soniga qarab birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi va to`rtlamchi uglerod atomlariga bo`linadi. agar uglerod atomlari o`zidan boshqa faqat bitta uglerlod atomi bilan bog`langan bo`lsa ikkilamchi, uchta uglerod atomi bilan bog`langan bo`lsa uchlamchi va to`rtta uglerod atomi bilan bog`langan bo`lsa, to`rtlamchi uglerod atomi deyiladi. xuddi shuningdek, vodorod atomlari ham (nechta uglerod atomi bog`langanliga qarab) birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi vodorod atomlariga bo`linadi. quyidagi uglevodorodlarda birlamchi uglerod atomlari c1, ikkilamchilari c2, uchlamchilari c3, to`rtlamchilari c4 birlamchi uglerod h1 ikkilamchilari h2 va uchlamchilari h3 belgilar bilan ifodalanadi. nomenklaturasi. organik birikmalarning tuzilish formulalariga qarab nomlash va aksincha, nomiga qarab tuzilish formulalarini tuzish imkoniyatini bera oladigan nomenklaturagina to`g`ri va ilmiy nomenklatura bo`la oladi. organik kimyo rivojlanishining …

3 / 10

nomenklaturaga asosan barcha to`yingan uglevodorodlar metanning hosilalari, ya`ni metan moleklasidagi bir yoki bir necha vodorod atomlarining uglevodorod radikallariga almashinishidan hosil bo`lgan moddalar deb qaraladi. uglevodorodni nomlash uchun markaziy atom bilan bevosita bog`langan barcha uglevodorod radikallarining nomi oddiydan murakkabga qarab, oxiriga «metan» so`zi qo`shib aytiladi. agar bir necha xil uglevodorod radikallari bo`lsa, ularning nomlaridan oldin tegishli grek sonlari: di(ikki), tri(uch), tetra(to`rt) qo`yiladi. masalan: ba`zi bir murakkab hollarda esa etan asos qilib olinadi va uning uglerod atomlari ( va ( grek harflari bilan belgilanadi: (, (, (,( -tetrametil-(, ( dietil etan organik birikmalarning racional nomenklaturasi modda molekulalarining tuzilishini aks ettiradi va nisbatan oddiyligi uchun juda qulaydir. lekin murakkab birikmalarni, jumladan, juda tarmoqlangan strukturaga ega bo`lgan moddalarni bu nomenklaturaga asosan nomlab bo`lmaydi. chunki murakkab radikallarning umumiy qabul qilingan nomi mavjud emas. shuning uchun ham 1892 yilda jenevada halqaro ximiklar kongressida yangi nomenklatura qabul qilindi. jeneva nomenklaturasiga asosan barcha to`yinmagan uglevodorodlarning nomlari - an …

4 / 10

ish hamda qo`shimchalar kiritilgan. sp3- gibridlanish. metan molekulasi hosil bo`lganda energiyasi va bulutlarining shakli turlicha bo`lgan uglerodning s va p elektronlaridan hossalari aynan bir xil bog`lar hosil bo`lar ekan. bu hodisani l. poling quyidagicha tushuntiradi: turli atom orbitallari bir-biri bilan qo`shilib, ulardan “o`rtacha” yoki “oraliq” orbitallar yuzaga keladi. masalan, uglerod atomining bitta s hamda uchta p orbitallari qo`shilib, to`rtta oraliq orbital hosil bo`ladi va u gibrid orbital deb ataladi. uglerod atomidagi bitta s va p orbitalning qo`shilishidan hosil bo`lgan to`rtta gibrid orbital har bir shakl va bir xil energiyaga ega. bu gibrid orbitallar energiyasi s va p orbitallar energiyalari oralig`idagi qiymatga ega. gibrid orbitalda uni hosil qilgan dastlabki orbitallarning shakli ma`lum darajada shakllanib qoladi. to`rtala gibrid orbital tetraedr markazidan uning uchlariga tomon joylashganda ularning o`zaro ta`sirlashishi kam bo`ladi. ikkinchidan gibrid orbittallar va 1 s orbitallardan metan hosil bo`lganda gibrid orbitallarning tetraedrik joylashishi metan molekulasidagi vodorod atomlarining bir-biridan baravar uzoqlikda turishini …

5 / 10

ridlanish deb ataladi. tetraedrik gibridlanishga ega bo`lgan uglerod «uglerod atomi birinchi valentlik holatida» deyiladi. tetraedrik gibridlanish kremniy, germaniy, qalay atomlari uchun ham xos. uglevodorodlarning tabiatda uchrashi va olinishi. alkanlar tabiatda keng tarqalgan moddalar bo`lib, ularning quyi vakillari yer qobig`idan chiqadigan tabiiy gazlarning asosiy tarkibiy qismini tashkil qiladi. neft ham to`yingan uglevodorodlar aralashmasining asosiy tabiiy manbai hisoblanadi. tog` mumi, ya`ni ozokerit qattiq parafirinlar aralashmasidir. bundan tashqari, to`yingan uglevodorodlarning ba`zi vakillari o`simliklardan ham ajratib olingan. lekin individual ugledorodlarni tabiiy manbalardan, jumladan, neft va uning kreking mahsulotlaridan sof holda ajratib olish ko`p mehnat talab qiladigan qiyin ishdir. shuning uchun ularni olishning ko`pgina sintetik usullari ham ishlab chiqilgan. qulaylik uchun alkanlarning sintetik olinish usullarini 3 gruppaga bo`lib o`rganamiz.to’yingan uglevodorodlarni olish usullarini uchga bo’lish mumkin: a) tabiiy birikmalardan ajratib olish. b) sanoat usuli. sanoatda to’yinga n uglevodorodlarni so va vodoroddan, neftni krekinlab, to’yinmagan uglevodorodlarga vodorod biriktirib olish mumkin. katalizator sifatida suo, cr2o3 va boshqalar ishlatilganda …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy va sintetik narkotik vositalar foydasi va zarari"

to`yingan uglevodorodlar tabiiy va sintetik narkotik vositalar foydasi va zarari reja: 1. uglevodorodlar haqida tushuncha 2. alkanlar. gomologik qatori. 3. alkanlarning nomenklaturasi va izomeriyasi. 4. alkanlarning tuzilishi. sp3 – gibridlanish. 5. tabiiy manbalari va olinishi. uglerod atomlari o’zaro bir-biri bilan oddiy kovalent ((-bog’) bilan bog’langan va qolgan valentliklari vodorod bilan to’yingan organik birikmalarga to’yingan uglevodorodlar- alkanlar deb ataladi. toyingan uglevodorodlarda uglerod atomlari birinchi valentlik holatida (sp3- gibridlangan holatda) bo’lib, uglerod zanjirini hosil qilishda sarf bo’lmagan valentlik birliklari vodorod atomlari bilan to’la to’yingan bo’ladi. shuning uchun ular to’yingan uglevodorodlar deb ataladi. to’yingan uglevodorodlar cnh2n+2 umumiy fo...

This file contains 10 pages in DOC format (229.0 KB). To download "tabiiy va sintetik narkotik vositalar foydasi va zarari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy va sintetik narkotik vos… DOC 10 pages Free download Telegram