populyatsiyalar ta'sirining amaliy asoslari

PPT 23 pages 4.0 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

agronomiya fakultetining bakalavriat talabalari uchun “biologiya va genetika” fanidan mavzuning rejasi populyatsiya va sof liniya to'g'risida tushuncha xardi – vaynberg qonuni populyatsiyalarda fenotiplar, genotiplar va allellar nisbatini hisoblash populyatsiyalar strukturasiga tanlashni ta'siri populyatsiyalarga mutatsiya va migratsiyaning ta'siri mavzuning maqsadi mavzuning vazifasi organizmlarning individual rivojlani-shi genotip va muhit ta'sirida kechadi. boshqacha qilib aytganda genlarning individual rivojlanish davrida belgi va xususiyatlarga ta'sir etish mexanizmiga oid bilimlar bilan ta'minlashdir. talabada genlarning organizmlar indivi-dual rivojlanishida belgi va xususiyatlarga ta'siri to'g'risida olgan nazariy va amaliy belgilarini ishlab chiqarishda qo'llash bo'yicha ko'nikmalar hosil qilishdir. 2-slayd ontogenez – har bir organizmning rivojlanishi, takomillashuvi, o'sishi, ulg'ayishi, qarishi va o'lim bilan yakunlanadigan to'liq hayot tsikli. bevosita – rivojlanishda tuxumdon chiqqan yoki yangi tug'ilgan organizm ko'rinish jihatidan ona organizmga o'xshaydi va faqatgina ayrim a'zolarining etilmaganligi, kichikligi, tana qismlarining unchalik mutanosib bo'lmasligi bilan farqlanadi. bilvosita – rivojlanish metamorfoza, ya'ni shaklini o'zgarishi, lichinka hosil qilish bilan ro'y beradi. lichinka o'z shakliga, ichki …

2 / 23

ng dnk molekulasida shu turga xos to'liq genlar yig'ini bo'ladi. shu genlarda organizmning individual rivojlanishini nazorat qiladigan irsiy axborot yozilgan bo'ladi. organizmning barcha xujayralarida genlar soni va bajaradigan funktsiyasi bir xil bo'ladi. lekin ularning aktivligi turlicha namoyon bo'ladi, ya'ni ko'pchilik genlar vaqtincha faoliyat ko'rsatmaydi. har bir xujayra o'zining bajaradigan funktsiyasiga qarab aktiv genlar yig'iniga ega bo'ladi. barcha xujayralarda nafas olishni, membranaga kirishni, atf sintezini va boshqa xususiyatlarini nazorat qiladigan genlar faoliyat ko'rsatadi. xujayraning maxsusligi qancha yuqori bo'lsa, aktiv genlar soni shuncha kam bo'ladi. ontogenezda genlar ishlashining davomiyligi embrional bosqichdagi urug'lanish, maydalanish va blastulaning hosil bo'lishi, gastrulyatsiya hamda embrional varaqlarning shakillanishi, o'q va muvaqqat a'zolar hosil bo'lishi, to'qimalarning rivojlanishi hamda organagenez jarayonlarning har birida alohida genlar faoliyat ko'rsatadi. organizmlarning tug'ilgandan balog'atga etgangacha davrdagi organogenez jarayonlarida turli genlar aktiv holatda bo'ladi. qarilik davrida aktiv genlar faoliyati susayadi. lekin qarilik davri uchun rejalashtirilgan genlar ishlab turadi. genlarning differentsial aktivligiga ta'sir etuvchi omillar xujayra …

3 / 23

siya va sof liniya tushunchasini 1907 yilda v.iogansen fanga kiritdi. populyatsiya – ma'lum arealda tarqalgan, bir turga kiruvchi, bir-biri bilan oson chatishadigan lekin irsiy jihatdan farqlanuvchi va boshqa populyatsiyalardan ajralgan holda ko'payuvchi o'simlik va hayvonlar to'plamidir. populyatsiyalar turning ma'lum bir qismi bo'lib, yovvoyi va madaniy hayvonlar va o'simliklar orasida uchraydi. ayrim zot yoki podadagi hayvonlarni populyatsiya deb qabul qilish mumkin. o'simlik navlari ham mustaqil populyatsiyalardir. sof liniya o'zidan changlanuvchi o'simliklar avlodini o'z ichiga oladi. chetdan changlanuvchi o'simliklarda sof liniya olish uchun bir o'simlikni kamida 8 bo'g'in davomida sun'iy ravishda changlaydilar. har bir o'simlik va hayvon populyatsiyasi fenotipik jihatidan polimorf, genotip jihatdan geteozigota holatda bo'ladi. genetikaning alohida bir shahobchasi bo'lgan populyatsion genetika populyatsiyalarda genlar va genotip hamda fenotiplarni uchrash qonuniyatlarini o'rganadi. sof liniya populyatsiyadan gomozigotalik darajasi, ya'ni o'xshash genotipga ega bo'lgan o'simliklardan tashkil topganligi bilan ajralib turadi. lekin sof liniyada gomozigotalik hech qachon to'liq bo'lmaydi, chunki mutatsiya natijasida o'zgaradi. populyatsiyada genotiplarning …

4 / 23

ga yordam beradi. hayvon va o'simliklar genetikasini o'rganishda katta ahamiyatga ega. erkin ko'payuvchi hayvon va o'simliklar populyatsiyalarida evolyutsion jarayon o'ziga xos qonuniyatlar asosida kechadi. angliya olimi xardi va nemis vrachi vaynbeog (1908) erkin ko'payuvchi populyatsiyada tanlash olib borilmasa, tenglikning saqlanishini, ya'ni avloddan avlodga genotiplar nisbati o'zgarmay qolishini aniqladilar. xardi va vaynberg bir-biridan mautaqil holda erkin chatishadigan populyatsiyalarda geterozigot va gomozigota organizmlarning tarqalish qonunlarini yaratdilar va uni r2aa+2rqaa+q2aa formula shaklida ifodalash mumkin. bu qonunga ko'ra populyatsiyadagi allel genlar juftlari nyuton binomi tarqalish koeffitsentiga (r+q)2 asosan tarqaladi. populyatsiya cheklanmagan miqdorda populyatsiya hamma namunalar o'zaro erkin changlanishi gomo va getero zigot allel juftlar bir xil hayotchan mahsuldor va tanlash ob'ekti bo'lmasligi mutatsiya cheklangan yoki bir xil tekislikda uchrashi xardi va vaynberg qonuni har qanday erkin chatishadigan populyatsiyalar genotiplari uchun xos bo'lib, quyidagi xollarda bo'lishini talab etadi. tabiatda bunday populyatsiyalar uchramaydi shuning uchun x.vaynberg qonuni faqat ideal populyatsiyalar uchun xos. lekin bu qonun tabiiy …

5 / 23

gomozigotalar soni retsessiv genlar (q2 ) ga teng. geterozigotalar soni dominant va retsessiv genlar ko'paytmasining 2 barobariga teng ( 2rq) . ya'ni xardi va vaynberg qonuni bo'yicha dominant va retsessiv gomozigotalar va geterozigotalar nisbati doimiy bo'lib, (r + q)2 = p2 + 2pq + q2 = p2aa + 2pqaa + q2aa = 1 ga teng bo'ladi. populyatsiyaning genetik tarkibini xardi – vaynberg formulasi yordamida aniqlash mumkin. p2aa + 2pqaa + q2aa = 1 bunda p2 – populyatsiyadagi gomozigot dominant aa genlar miqdori; q2 – populyatsiyada gomozigot retsessiv – aa genlarning miqdori; 2pq – populyatsiyada geterozigot aa – genlar miqdori. bunda p+q=1. masala – 1. populyatsiyada 100 ta gulning 16 tasi retsessiv oq rangliqolganlari dominant qizil rangli bo'lsa, shu populyatsiya strukturasi qanday bo'ladi. masalani echish. 1. fenotiplar nisbatini aniqlaymiz: oq gullar (aa) = = 16% qizil gullar (aa va aa) = 100 – 16 = 84% 2. allellar nisbatini aniilaymiz, populyatsiyadagi …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "populyatsiyalar ta'sirining amaliy asoslari"

agronomiya fakultetining bakalavriat talabalari uchun “biologiya va genetika” fanidan mavzuning rejasi populyatsiya va sof liniya to'g'risida tushuncha xardi – vaynberg qonuni populyatsiyalarda fenotiplar, genotiplar va allellar nisbatini hisoblash populyatsiyalar strukturasiga tanlashni ta'siri populyatsiyalarga mutatsiya va migratsiyaning ta'siri mavzuning maqsadi mavzuning vazifasi organizmlarning individual rivojlani-shi genotip va muhit ta'sirida kechadi. boshqacha qilib aytganda genlarning individual rivojlanish davrida belgi va xususiyatlarga ta'sir etish mexanizmiga oid bilimlar bilan ta'minlashdir. talabada genlarning organizmlar indivi-dual rivojlanishida belgi va xususiyatlarga ta'siri to'g'risida olgan nazariy va amaliy belgilarini ishlab chiqarishda qo'llash bo'yicha ko'nikmal...

This file contains 23 pages in PPT format (4.0 MB). To download "populyatsiyalar ta'sirining amaliy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: populyatsiyalar ta'sirining ama… PPT 23 pages Free download Telegram