j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti

PPTX 26 стр. 3,2 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2024 mavzu: j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi r e j a 1.j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari 2. j.b.lamarkning ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi 3. j.b.lamarkning organik olam gradatsiyasi va tashqi muhitning roli haqida 5. j.b.lamarkning ta'limotiga berilgan baho va evolyutsion ta'limotning paydo bo'lishidagi ilmiy va ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlar 3 jan-batist per antuan de mone shevale de lamark(1744-1829) buyuk frantsuz tabiatshunosi, birinchi evolyutsion ta'limotni yaratgan olimdir. j.b. lamark 1744 yilda kambag'al oilada tug'ilgan. u oilada 11-bola edi. otasi kenja o'g'lini ruhoniy bo'lsin deb uni am'endagi diniy maktabga joylashtirdi. biroq otasining o'limidan keyin 17 yoshida maktabni tashlab, frantsiya burjua revolyutsiyasi davrida urushga ketdi. jasorati uchun ofetser darajasiga ko'tariladi. ammo kasalligi tufayli istefoga chiqadi. shundan keyin lamark parijga ko'chib keladi va tabiatni o'rganish bilan shug'ullanadi. u 1772-1776 yillarda parij universitetining meditsina fakultetida o'qiydi. betinim mehnat tufayli 1778 …

2 / 26

anishga birinchi marta kirishadi. ana shu ishlarning natijalari asosida 1815-1822 yillarda “umurtqasiz hayvonlarning tabiiy tarixi” nomli 7 tomlik kitobini yozdi. bu kitobda fanda birinchi marta hayvonot olamini “umurtqasiz hayvonlar” va “umurtqali hayvonlar” deb ikki guruppa bo'ldi. bu bo'limlar hozir ham qo'llaniladi va fan sifatida o'qitiladi. “biologiya” termini ham birinchi marta lamark va nemis olimi treviranuslar qo'llagan. lamarkning evolyutsiyaga doir fikrlari 1801 yilda yozilgan “zoologiya sistemasiga kirish”, 1809 yilda yozilgan mashhur “zoologiya falsafasi” nomli asarlarida bayon etilgan. 1797 yilgacha lamark turlar o'zgarmaydi, degan g'oyalar ishonadi. keyinchalik adabiyotlarga va o'z tadqiqotlarga asoslanib turlar o'zgaradi, degan xulosaga keladi. lamark hayvonot olamning sistemasini tuzib, “organik olam oddiydan murakkabga qarab boradi” degan dohiyona fikrni birinchi bo'lib aytgan. bu hozirgacha biologiya fanining aksiomasi sifatida qaralmoqda. lamark zamondoshlardan ancha ilgarilab ketgan olim edi, shuning uchun uning fikrlarini zamondoshlari tushunmagan va etarli baho bermaganlar. kyuve unga nisbatan ashaddiy dushman edi. juda mayda hayvonlarni lupa va mikroskop bilan tekshirishga …

3 / 26

o'zlari yozilgan: “ota, kelgusi avlod siz bilan faxrlanadi, siz uchun o'ch oladi”. j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari xviii asardagi frantsuz materialistlarining g'oyalari lamarkning falsafiy qarashlariga o'z ta'sirini ko'rsatadi. lamark falsafaning asosiy masalasini hal etayotganda materiya birlamchi, ong esa uning maxsuli ekanligini ta'kidlaydi. lekin bu masalalarni hal etishda lamark qat'iy fikrda emas edi. lamark o'z falsafiy qarashlari bilan xviii asarda frantsiyada tarqalgan deizm va dualizm oqimiga mansub edi. bu oqim materializm va idealizm o'rtasida turadi. dualistlar bir tomondan dinni tanqid qiladilar va tabiatdagi barcha hodisalar tabiiy qonunlar asosida sodir bo'ladi, deydilar. ikkinchi tomondan ular xudoni olamning dastlabki sababchisi sifatida tan oladilar. ularning fikricha, xudo tabiatni yaratgandan keyin tabiat ishlariga aralashmaydi. tabiat esa xudoning oldindan belgilab berilgan tabiiy qonunlari asosida rivojlanadi va o'zgaradi. deizm -diniy va falsafiy oqim bo'lib, u xudoning mavjudligini va dunyoni u tomonidan yaratganligini tan oladi, lekin ko'pgina g'ayritabiiy va mistik hodisalarni, ilohiy vahiyni va diniy dogmatizmni inkor etadi. …

4 / 26

limotida evolyutsion nazariyaga bog'liq ko'p masalalar qamrab olingan. turlarning mavjudligi, o'zgaruvchanligi, organizmlarga tashqi muhitning ta'siri, evolyutsion jarayonida organizm ichki xossalarining ahamiyati evolyutsion jarayonning yo'nalishlari va harakatlantiruvchi kuchlar, irsiyat va ongining organizmlar tarixiy rivojlanishidagi ahamiyati kabi masalalar “zoologiya falsafasi” va boshqa asarlarida asosiy masala bo'lgan. bu masalalar ko'pchilik hollarda to'g'ri hal qilinmagan bo'lsa ham, bu masalalarning ko'pchiligi lamarkning keng miqiyosidagi olim ekanligidan dalolat beradi. lamark ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi lamarkning asosiy maqsadi tabiat hodisalarini o'zaro bog'liq holda, ya'ni o'zaro aloqalarni o'rganish edi. sun'iy sistema esa tabiatni o'rganishni qiyinlashtiradi. tabiiy sistema deganda lamark organizmlarning o'zaro qon-qarindoshligini ifodalovchi genetik aloqa va klassifikatsiyani tushunadi. organizmlar o'rtasidagi genetik aloqa qancha uzoq bo'lsa, ular o'rtasidagi umumiylik ham shunchalik uzoq bo'ladi. organizmlar morfologik belgilarga ko'ra tur, avlod, turkum, sinf va boshqa sistematik kategoriyalarga birlashtiriladi. lamarkning fikricha tabiatda bunday guruhlar yo'q, faqat individlar bor. turlar o'zgaruvchanligi tufayli tabiatda ko'z ilg'amaydigan oraliq formalar paydo bo'ladi. turlar orasidagi …

5 / 26

icha tabiatda individlar nobud bo'ladi, lekin turlarning tabiiy o'limi yuz bermaydi. ular muhit sharoitiga muvofiq ravishda o'zgaradi, xolos. lamarkning organik olam gradatsiyasi organik olam oddiydan murakkabga, yuksaklikka borar ekan, tabiatda ma'lum bir bosqichlar-pog'onalar bor. lamark ana shu pog'onalarni gradatsiya deb atadi. gradatsiya printsipi umumiy biologik printsip bo'lib, evolyutsion jarayonning asosiy yo'nalishi hisoblanadi. lamark parijdaga tabiiy-tarixiy muzeyga kelishidan boshlab hayvonot olamini sistemaga solish bilan shug'ullanadi va k.linneyning 6 ta sinfi o'rniga hayvonot olamini 14 ta sinfga bo'ladi. linney sistemasi: 1. sut emizuvchilar 2. qushlar 3. amfibiyalar 4. baliqlar 5. hasharotlar 6. chuvalchanglar bunda hayvonot olami murakkabdan oddiyga qarab joylashtirilgan. bu sun'iy sistemadir. lamark o'z sistemasida hayvonlar sinfini shunday joylashtirdiki, eng oddiy infuzoriyalar birinchi, eng murakkab-sut emizuvchilar sistemasining yuqori pahonasida turadi. lamark gradatsiyasi 7 bosqichdan iborat: j.b. lamark tashqi muhitning roli xaqida tabiatda gradatsiya doimo to'g'ri amalga oshmasdan, tashqi muhit ta'sirida taraqqiyot yo'nalishlarida turli o'zgarish sodir bo'ladi. lamark bu fikrlarni turli xil …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti"

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2024 mavzu: j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi r e j a 1.j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari 2. j.b.lamarkning ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi 3. j.b.lamarkning organik olam gradatsiyasi va tashqi muhitning roli haqida 5. j.b.lamarkning ta'limotiga berilgan baho va evolyutsion ta'limotning paydo bo'lishidagi ilmiy va ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlar 3 jan-batist per antuan de mone shevale de lamark(1744-1829) buyuk frantsuz tabiatshunosi, birinchi evolyutsion ta'limotni yaratgan olimdir. j.b. lamark 1744 yilda kambag'al oilada tug'ilgan. u oilada 11-bola edi. otasi kenja o'g'lini ruhoniy bo'lsin deb uni am'endagi diniy ma...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (3,2 МБ). Чтобы скачать "j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: j. b. lamarkning evolyutsion ta… PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram