"affiksatsiya usulida so‘z yasash va uning o‘ziga xos xususiyatlari"

DOCX 31 стр. 122,4 КБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 122,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi talabasi ning “affiksatsiya usulida so‘z yasash va uning o‘ziga xos xususiyatlari” mavzusidagi kurs ishi 60230100-filologiya va tillarni o‘qitish (ingliz tili) ilmiy rahbar: buxoro- 2025 mundarija: 1.tilshunoslikda so‘z yasalishining ahamiyati 3 2.ingliz tilida so‘z yasalishining samarali usullari 7 3. affikslar yordamida so‘z yasash jarayoni 14 4. so‘z turkumlari kesimida so‘z yasalishida affiksatsiyaning roli 19 5. affiksatsiya usulining so‘z boyligini kengaytirishdagi roli 24 xulosa 28 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 30 1.tilshunoslikda so‘z yasalishining ahamiyati so‘z yasalishi, umuman, qanday usul, qanday vosita bilan bo‘lmasin yangi leksik ma’noli so‘z hosil qilishdir[footnoteref:1]. so‘z yasalishi tilshunoslikning ayrim bir bo‘limi sifatida so‘zlarning yasalishini, yangi leksik birlik hosil qilishning qonun qoidalarini, vositalarini, so‘z yasalishi tarkibini tekshiradi. demak, bu sohaning obyekti yasama so‘zdir. “har bir til asosan o‘z lug‘at boyligi va grammatik qurilishi asosida o‘z taraqqiyot qonunlari bo‘yicha o‘sib, takomillashib boradi. bundan tashqari, …

2 / 31

hakllantirishning oddiy jarayonlarini anglatadi. masalan, ingliz tilida “black” va ‘board” so‘zlarining qo‘shilishidan “blackboard” yasama so‘zi hosil bo‘ladi. derivatsiya tilshunoslikning alohida bo‘limidir. u so‘z yasalishi, uning diaxron va sinxron turlari, so‘z yasash usullari kabi masalalar bilan shug‘ullanadi. so‘z yasalishi sof nutqiy hodisa, nutqiy jarayondir. biroq uning lisoniy asoslari bor. shu sababli so‘z yasalishi ham lison va nutqqa birday daxldor hodisadir. so‘z yasalishi lingvistik termin sifatida ikki ma’nolidir: a) so‘z yasash jarayoni atamasi; b) ushbu jarayonni o‘rganuvchi soha. so‘z yasalishi deganda boshqa so‘zlar asosida yangi so‘zlarning yasalishi tushuniladi. bu yangi nomni yaratish yoki ixtiro qilish deb ataladi. har bir til har doim yangi so‘zlarga muhtoj. bu, asosan, texnologiyaning rivojlanishi bilan bog‘liq. yangi tuzilmalar va o‘zgarishlar tufayli til yangi so‘zlarni olishi yoki birlashtirishi kerak, chunki yangi texnologiya yangi so‘zlarni talab qiladi. bu ba’zan so‘zning turini o‘zpgartirish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha shakllarga, masalan, morfologiyani o‘z ichiga olgan qo‘shimchalar bilan bog‘liq. so‘zning kengroq ma’noda joylashishi …

3 / 31

h deyiladi[footnoteref:2]. masalan: asal+ari, rahm+dil, hozir+javob. [2: sapayev q. hozirgi o‘zbek tili. (morfemika, so‘z yasalishi va morfologiya) toshkent, 2009.-b.52. ] so‘z yasalishi esa tilshunoslikning alohida bo‘limi bo‘lib, u ikki xil ma’noda qo‘llanadi: so‘z yasalishi, umuman, qanday usul, qanday vosita bilan bo‘lmasin yangi leksik ma’noli so‘z hosil qilishdir. ingliz tilida so‘z yasalishi ba’zan semantik o‘zgarishlarga qiyoslanadi. so‘z yasashning to‘rtta asosiy turi mavjud: prefikslar - bu boshqa ma’noli yangi so‘z yaratish uchun so‘z boshiga qo‘shadigan qo‘shimchalar. shuningdek, ular so‘zni salbiy yoki vaqt, joy yoki uslub munosabatlarini ifodalashi mumkin. mana bir nechta misollar: impossible, untrue, unacceptable, uncertain. suffikslar – bu so‘z oxirida qo‘shiladigan harf yoki harflar guruhi bo‘lib, yangi so‘z hosil qiladi. masalan: useful, forgetful, undestandable, responsible, accurate, familiar. konvertatsiya so‘zning bir so‘z turkumidan ikkinchisiga o‘zgarishini o‘z ichiga oladi. juda samarali jarayon, ot fe’lga aylanadi – butter, vacation, bottle. fe’llar otlarga aylanadi – guess, spy kabi sozlar. frazali fe’llar otga aylanadi –to print …

4 / 31

yasalishi va so‘z o‘zgarishi morfologiyada qaraladi. haqiqatdan esa bular formal jihatdan o‘xshash, funksional jihatdan esa boshqa–boshqa hodisadir: birinchisi–leksik, ikkinchisi– semantik hodisadir”. so‘z yasalishi tilshunoslik fanida salmoqli ahamiyat kasb etar ekan, u leksikologiya – tilning lug‘at tarkibi haqidagi fan bilan, o‘z o‘rnida fonetika va grammatika bilan yaqin, ayniqsa shakl yasash ta’limoti hamda so‘z birikmasi sintaksisi bilan ham bo‘g‘liqdir. demak, so‘z yasalishi masalalari tilshunoslikda leksikologiya, fonetik, grammatika sohalari bilan doimo birga o‘rganib keladi[footnoteref:3]. [3: zulfiqorov, g‘afur. o‘zbek tilida so‘z yasash usullari. o‘zbekiston, 1980.-b.120.] 2.ingliz tilida so‘z yasalishining samarali usullari so‘z yasash til lug‘atini boyitishning eng samarali usullaridan biri. zamonaviy ingliz tilida so‘z yasalishining ikki xil turi bo‘lib, birinchi usul produktiv hisoblanad[footnoteref:4]i. bunday deyilishiga sabab bugungi kunda ham bu usullar orqali yangi so‘zlar yasaladi va bular o‘z ichiga quyidagilarni oladi: [4: vizmuller-zocco, j. linguistic creativity and word formation. italian teachers journal, 1985. -p.45. ] affiksatsiya. affikslar yordamida, ya’ni qo‘shimcha qo‘shib so‘z yasash ingliz …

5 / 31

irishdir. prefikslar turli xil mezonlarga ko‘ra klassifikatsiya qilinishi mumkin. [5: ] 1. semantik, ya’ni ma’no jihatiga ko‘ra klassifikatsiya: a) inkor ma’noli prefikslar: in– (invaluable), non– (nonformals), un– (unfree); b) ish–harakatning takrorlanishini bildiruvchi prefikslar: de– (decolonize), re– (revegetation), dis– (disconnect); a) vaqt, masofa va daraja ma’nolariga ishora qiluvchi prefikslar: inter– (interplanetary), hyper– (hypertension), ex– (ex–student), pre– (pre–election), over– (overdrugging). 2. prefikslarning kelib chiqishiga quyidagi guruhlarini ko‘rishimiz mumkin: a) milliy (german tillariga oid): un–, over–, under– etc; b) roman tillariga oid: in–, de–, ex–, re– etc; d) grek tiliga oid: sym–, hyper– etc. suffikslarning ingliz tilidagi asosiy xizmati – so‘zlarning oxiriga qo‘shilib, yangi ma’no yaratish. suffikslarning qaysi so‘z turkumida so‘z yasashi, ma’no jihati, kelib chiqishi va produktivligiga ko‘ra bir nechta turlari mavjud[footnoteref:6]. [6: adams, v. an introduction to modern english word formation. longman. london. cambridge university press, 1973. -p. 29 ] 1. ingliz tilida suffikslar qaysi so‘z turkumiga oid so‘z yasashiga ko‘ra …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О ""affiksatsiya usulida so‘z yasash va uning o‘ziga xos xususiyatlari""

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti xorijiy tillar fakulteti ingliz tilshunosligi kafedrasi talabasi ning “affiksatsiya usulida so‘z yasash va uning o‘ziga xos xususiyatlari” mavzusidagi kurs ishi 60230100-filologiya va tillarni o‘qitish (ingliz tili) ilmiy rahbar: buxoro- 2025 mundarija: 1.tilshunoslikda so‘z yasalishining ahamiyati 3 2.ingliz tilida so‘z yasalishining samarali usullari 7 3. affikslar yordamida so‘z yasash jarayoni 14 4. so‘z turkumlari kesimida so‘z yasalishida affiksatsiyaning roli 19 5. affiksatsiya usulining so‘z boyligini kengaytirishdagi roli 24 xulosa 28 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 30 1.tilshunoslikda so‘z yasalishining ahamiyati so‘z yasalishi, umuman, qanday usul, qanday vosita bilan bo‘lmasin ya...

Этот файл содержит 31 стр. в формате DOCX (122,4 КБ). Чтобы скачать ""affiksatsiya usulida so‘z yasash va uning o‘ziga xos xususiyatlari"", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: "affiksatsiya usulida so‘z yasa… DOCX 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram