matnlimasalalarni yechish usullari

DOCX 3 pages 25.1 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

matnli masalalarni yechish usullari reja 1. masala tushunchasi haqida. 2. matnli masalalar turlari. masala - bu kundalik hayotimizda uchraydigan vaziyatlarning tabiiy tildagi ifodasidir. masala asosan uch qismdan iborat bo’ladi. 1. masalaning sharti - o’rganilayotgan vaziyatni xarakterlovchi ma’lum va no’malum miqdoriy qiymatlar hamda ular orasidagi miqdoriy munosabatlar haqidagi ma’lumot demakdir. 2. masalaning talabi - masala shartidagi miqdoriy munosabatlarga nimani topish kerakligini ifodalash demakdir. 3. masalaning operatori - masala talabini bajarish uchun shartdagi miqdoriy munosabatlarga nisbatan bajariladigan amallar yig’ indisi. odatda matematikada matnli masalalar berilishi, mazmuni va mohiyatiga qarab quyidagi turlarga ajratiladi: 1) «konsentratsiya» va «protsent» tushunchasi bilan bog‘liq bo‘lgan; 2) harakatga bog‘liq; 3) noma’lumlar soni tenglamalar sonidan ortib ketuvchi; 4) tengsizliklar tuzib yechiladigan; 5) butun qiymatli o‘zgaruvchili; 6) turli masalalar. matnli masalalar qaysi turga taalluqli bo‘lmasin, ularni yechishning an’anaviy sxemasi to‘rt bosqichdan iborat bo‘lib, ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 1. noma’lumni tanlash; 2. tenglamalar (yoki tengsizliklar) tuzish; 3. tenglamalarni yechish, ya’ni …

2 / 3

’ni noma’lum miqdorni harf bilan belgilash. masalan “harakat bilan bog‘liq ko‘plab masalalarda ko‘pincha noma’lum o‘rnida tezlik, masofa va vaqt olinadi. bunday hollarda bu kattaliklarni mos ravishda v, s, t va hokazo belgilashlardan qochish kerak. eng yaxshisi an’anaviy x, y, z, u, v kabi belgilashlarga ko‘nikish va ulardan tezlik, masofa va vaqtning mazmun-mohiyatiga shikast yetkazmagan holda foydalanish lozim. bunday belgilashlar kelajakda hosil bo‘lgan tenglamani yechishda ham qulay”. 2. bu harf yordamida boshqa no’malumlarni ifodalash. 3. masala shartini qanoatlantiruvchi tenglama tuzish. 4. tenglamani yechish. 5. tenglama yechimini masala sharti bo’yicha tekshirish. maktab matematika kursida tenglama tuzish orqali yechiladigan masalalar ko’pincha uchta har xil miqdorlarni o’zaro bog’liqlik munosabatlari asosida beriladi. chunonchi: 1) tezlik, vaqt va masofa. 2) narsaning qiymati, soni va jami bahosi. 3) mehnat unumdorligi, vaqt va ishning hajmi. 4) yonilg’ining sarf qilish normasi, transportning harakat vaqti yoki masofasi va yonilg’ining miqdori. 5) jismning mustahkamligi, hajmi va uning og’ irligi. 6) ekin …

3 / 3

echish usullari turlicha bo’ladi. ulardan asosiylari: 1) arifmetik usul (masalani savollar tuzib, izohlab, ma’lum mulohazalarga asoslanib yechish); 2) algebraik usul (masalani uning mazmuniga mos tenglama tuzib yechish). masala yechishda chizmalardan, geometrik, fizik tushunchalardan foydalanish ham yechimga tezroq olib kelishi mumkin. masalani tenglama tuzib yechish allomalarimiz asarlarida „al-jabr val-muqobala» usuli deb atalgan. 2. matnli masalalarni yechish bosqichlari. matnli masalani yechish ikkita asosiy bosqichdan iborat bo’ladi: 1) masalaning sharti bo’yicha tenglama tuzish; 2) hosil bo’lgan tenglamani yechish. bu bosqichlarni “maydalash”, ularni qismlarga bo’lish ham mumkin. natijada berilgan masalaning matematik modeli tuziladi. masalaning matematik modeli — masalada bayon etilgan muammoli holatni, vaziyatni “matematika tili”ga ko’chirish, bu holatni formulalar, tenglama va tengsizliklar orqali ifodalashdir. masalaning matematik modelini tuzish quyidagicha bo’ladi: 1. masalada topilishi kerak bo’lgan noma’lumni belgilash. 2. noma’lum kattalik (miqdor) bilan masalada berilgan kattaliklar (miqdorlar, sonlar) orasidagi bog’lanishni o’rnatish, topish. bu bog’lanish tenglama, tengsizliklar yordamida ifodalanadi. 3. izlanayotgan noma’lum qanday shartlarni qanoatlantirishi zarurligini …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matnlimasalalarni yechish usullari"

matnli masalalarni yechish usullari reja 1. masala tushunchasi haqida. 2. matnli masalalar turlari. masala - bu kundalik hayotimizda uchraydigan vaziyatlarning tabiiy tildagi ifodasidir. masala asosan uch qismdan iborat bo’ladi. 1. masalaning sharti - o’rganilayotgan vaziyatni xarakterlovchi ma’lum va no’malum miqdoriy qiymatlar hamda ular orasidagi miqdoriy munosabatlar haqidagi ma’lumot demakdir. 2. masalaning talabi - masala shartidagi miqdoriy munosabatlarga nimani topish kerakligini ifodalash demakdir. 3. masalaning operatori - masala talabini bajarish uchun shartdagi miqdoriy munosabatlarga nisbatan bajariladigan amallar yig’ indisi. odatda matematikada matnli masalalar berilishi, mazmuni va mohiyatiga qarab quyidagi turlarga ajratiladi: 1) «konsentratsiya» va «protsent» tushunchasi ...

This file contains 3 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "matnlimasalalarni yechish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: matnlimasalalarni yechish usull… DOCX 3 pages Free download Telegram