endokrin sistemasi fiziologiyasi

PPTX 29 pages 4.6 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

mavzu: endokrin sistemasi fiziologiyasi reja: endokrin tizim haqida sekretsiya bezlari haqida sekretsiza bezlari turlari va funksiyasi endokrin tizimi inson organizmining muhim funksiyalaridan biri bo‘lib, tanadagi ichki muvozanatni ta’minlaydi. bu tizim gormonlar yordamida a’zolar va to‘qimalar o‘rtasida kimyoviy signal uzatish orqali turli fiziologik jarayonlarni nazorat qiladi. gormonlar endokrin bezlar tomonidan ishlab chiqariladigan va qon orqali turli maqsadli organlarga uzatiladigan biologik faol moddalardir. ular o'sish, rivojlanish, metabolizm, ko'payish, stressga javob berish va boshqalar kabi ko'plab fiziologik jarayonlarni tartibga solishda asosiy rol o'ynaydi. asosiy gormonlar tiroksin, insulin, adrenalin, kortizol, jinsiy gormonlar va boshqalar. ushbu gormonlarning nomutanosibligi jiddiy kasalliklarga olib kelishi mumkin. endokrin tizim organizmning nerv tizimi bilan yaqin hamkorlikda ishlaydi va bu ikkita tizim birgalikda organizmning umumiy gomeostazini saqlab turadi. ichki sekretsiya bezlari gormonlari organizmni gumaral boshqarilishini ta’minlaydi. ular nerv sitemasi singari organizmning bir butunligini ta’minlovchi va sistemalar ishlarini mavoffiq-lashtiruvchi organ hisoblanadi. ichki sekretsiya bezlarining chiqarish yo‘llari bo‘lmaydi, shuning uchun ular endokrin bezlar …

2 / 29

va aralash bezlarga ajratiladi. tashqi sekretsiya bezlariga so‘lak, ichak devori, oshqozon devori, sut, yogʻ, ko‘z yoshi bezlari kiradi. ularning sekreti maxsus yo‘l orqali ichki organlar bo‘shlig‘i yoki tashqi muhit (teri sirti)ga chiqadi. soʻlak, oshqozon va ichak shilliq qavatidagi bezlardan ishlab chiqaradigan fermentlar ta’sirida oziq moddalar hazm bo‘ladi. ichki sekretsiya bezlarining sekret chiqarish yo‘li bo‘lmaydi. ular ajratgan gormonlar qonga chiqariladi. qalqonsimon bez, qalqonoldi bezlari, gipofiz, epifiz, buyrakusti, ayrisimon bezlar ichki sekretsiya bezlari hisoblanadi. organizmdagi ayrim bezlar bir vaqtning o‘zida ichki va tashqi sekretorlik funksiyasini bajaradi. oshqozonosti bezi, jinsiy bezlar va jigar xuddi shunday ish- laydi. ular aralash sekretsiya bezlari deyiladi. oshqozonosti bezi ichki sekretsiya bezi sifatida qonga gormonlar (masalan, insulin), tashqi sekretsiya bezi sifatida ichak bo‘shlig‘iga fermentlar ishlab chiqaradi. jinsiy bezlar esa qonga jinsiy gormonlar, jinsiy yo‘llarga tuxum va urug‘ hujayralari ishlab chiqaradi. jigar ichak bo‘shlig‘iga o‘t suyuqligi, qonga qon tarkibiga kiradigan gem va boshqa oqsillar ishlab chiqaradi. 1-rasm. ichki va …

3 / 29

sistemasining tonusini kuchaytiradi, gippofiz faoliyatiga ta’sir etadi. miksedema kasalligi. miksedema — qalqonsimon bez faoliyatining susayishi yoki butunlay toʻxtashi natijasida kelib chiqadigan holat; gipotireoz koʻrinishlaridan biri bazedov kasalligi. bazedov kasalligi, diffuz toksik buqoq — qalqonsimonbezning biror sababga koʻra zoʻr berib ishlashidan kelib chiqadigan kasallik. nemis vrachi k. bazedov batafsil tavsiflab bergan. bazedov kasalligi deb ataladigan bu xastalikda ko'pincha kasal odamning ko'zlari notabiiy chaqchaygan bo'ladi. kasallikni davolashda qalqonsimon bez funksiyasini pasaytiradigan preparatlardan foydalaniladi. ba'zan bezning bir qismi olib tashlanadi. qizlar balog‘atga yetishi davrida qalqonsimon bez funksiyasi birmuncha kuchayib, tireotoksikoz xastaligining yengil alomatlari: tez jahl chiqishi, uyqusizlik, ishtahaning pasayishi, terlash paydo bo‘lishi mumkin qalqonoldi bezlari to‘rtta bolakdan iborat. qalqonsimon bez orqa yuzasida joylashgan bo‘lib, uning to‘qimasiga botib kirgan, bezlar ishlab chiqargan paratgormon qonda kalsiy va fosfor miqdorini boshqaradi. nerv va muskul qo‘zg‘aluvchanligiga ta’sir qiladi. bu gormon organizm o‘sishida muhim ahamiyatga ega. bezlar funksiyasi ortib, paratgormon ko‘p ishlab chiqarila boshlasa, qonda kalsiy miqdori ortadi, …

4 / 29

g faoliyatini tartibga soluvchi gormonlarni ishlab chiqarishdir. u orqali qalqonsimon bez, buyrak usti bezlari, jinsiy bezlar kabi ko‘plab a’zolar faoliyati boshqariladi. gipofiz bezidan ajraladigan o‘sish gormoni organizmning umumiy o‘sishi va rivojlanishini ta’minlaydi. tireotrop gormon qalqonsimon bezni faollashtirib, modda almashinuvini boshqaradi. adrenokortikotrop gormon esa stressga qarshi kurashish va immun tizimini qo‘llab-quvvatlashda muhim rol o‘ynaydi. neyrogipofiz orqali ajraladigan oksitosin va adg esa suv muvozanati, bachadon qisqarishi va laktatsiyani boshqaradi. gipofiz (og‘irligi 0,5-0,7gr.) gipofiz oldingi, orqa va oraliq bo‘lakdan iborat. bu bez boshqa ichki sekretsiya bezlaridan ichki sekretor ta’sirining hilma-xilligi bilan ajralib turadi. gipofiz bezining massasi oshishi rivojlanib kelayotgan organizmning 2 davrida to‘g‘ri keladi. gipofiz bezining oldingi bo‘lagining somototrop gormoni bola organizmining o‘sishiga ta’sir etadi, gonodotrop gormoni jinsiy bezlariga va boshqalari qalqonsimon bez va buyrak usti bezlariga ta’sir ko‘rsatadi. gipofiz bezining joylashuvi a - gipotalamusning tuzilishi: 1 - oldingi bo‘lagi, 2- o‘rta bo’lagi, 3 - keyingj bo'lagi; b - bosh miyada sekretsiya bezlarining …

5 / 29

yagining orqa yuzasida joylashgan. bez chaqaloqlarda 12 g, 14-15 yoshda 30-40 g gacha yetadi. keyin bola ulg‘ayishi bilan kichiklashib boradi. bezning timozin gormoni jinsiy bezlar funksiyasini pasaytirib, bolani vaqtidan oldin balog‘atga yetishiga imkon bermaydi. bez funksiyasi buzilganida barvaqt balog‘atga yetish (8—10 yoshda soqol chiqishi, ko‘krak bezlari rivojlanishi) kuzatiladi. timozin limfotsitlar hosil bo‘lishini kuchaytirib, immun sistema shakllanishiga ijobiy ta’sir etadi. ayrisimon bez me’da osti bezi - aralash bezlar jumlasiga kiradi. ovqat xazm qilish jarayonida qatnashuvchi fermentlarni ishlab chiqaradigan va glyukogen, insulin gormonlarini ishlab chiqaradigan qismi bor. me’da osti bezi bolalarda chaqaloqlik davrdagiga nisbatan 2 yoshgacha bo‘lgan massasi 6-7 baravar ortadi va o‘smirlik davriga kelib to‘liq shakllanadi. oshqozon osti bez gormonlari insulin garmoni organizmga tushadigan ortiqcha glyukozani jigarda glikogen ko‘rinishda to‘planib boradi, shuning natijasida qondagi qand miqdori doimo bir me’yorda saqlanib turadi. uning kam ishlab chiqarilishidan diabet kasalligi kelib chiqadi. bunda be’mor doimo o‘zini och sezadi, og‘zi quriydi, tashnalik sezadi, siydik ajralish …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "endokrin sistemasi fiziologiyasi"

mavzu: endokrin sistemasi fiziologiyasi reja: endokrin tizim haqida sekretsiya bezlari haqida sekretsiza bezlari turlari va funksiyasi endokrin tizimi inson organizmining muhim funksiyalaridan biri bo‘lib, tanadagi ichki muvozanatni ta’minlaydi. bu tizim gormonlar yordamida a’zolar va to‘qimalar o‘rtasida kimyoviy signal uzatish orqali turli fiziologik jarayonlarni nazorat qiladi. gormonlar endokrin bezlar tomonidan ishlab chiqariladigan va qon orqali turli maqsadli organlarga uzatiladigan biologik faol moddalardir. ular o'sish, rivojlanish, metabolizm, ko'payish, stressga javob berish va boshqalar kabi ko'plab fiziologik jarayonlarni tartibga solishda asosiy rol o'ynaydi. asosiy gormonlar tiroksin, insulin, adrenalin, kortizol, jinsiy gormonlar va boshqalar. ushbu gormonlarning nomutanosi...

This file contains 29 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "endokrin sistemasi fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: endokrin sistemasi fiziologiyasi PPTX 29 pages Free download Telegram