usimliklarning mineral oziqlanishi

PPTX 29 pages 918.1 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 918.1 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

8-maruza: o'simliklarning mineral oziqlanishi. 7-maruza: o'simliklarning mineral oziqlanishi. reja: 1. o'simliklarning mineral oziklanishni o'rganish tarixi 2.ionlarni yutilish mexanizimi diffuziya, adsorbtsiya, endotsitoz. 3.ionlarni yaqin masofga tashiluvi, simplastik va apoplastik yo'llar. o'simliklarning mineral oziklanishni o'rganish uzoq tarixga ega, bu jarayonni o'rganishga odamlar qadim-qadim zamonlardan qiziqib kelganlar. o'simliklarning oziqlanish jarayonini uch etapga (davrga) bo'lib o'ganish mumkin. birinchi etap - emperik etap. kadim zamonlarda (fanda) «o'simliklar o'z tanasini tuproqni shirasi xisobiga kuradi» deyilgan.bu fikir eramizdan avvalgi 384-322 yillarda gretsiyalik olim aristotel tamonidan ilgari surilgan. ikkinchi – eksperimental etap bo'lib, bu etap gollandiyalik olim van gelmont nomi bilan uzviy bog'lik. 1629 yilda ya.b. gelmont sapol idishga 91 kg kuruk tuprok solib, unga og'irligi 2,25 kg keladigan tol ko'chatini ekadi. uni besh yil davomida yomg'ir suvi bilan sug'orib turadi. besh yil o'tgandan keyin o'simlikni tortib ko'rganda uni quruq og'irligi 77 kg ya'ni taxminan 75 kg ga og'irligi ortganligini va tuproq og'irligi esa, 56,6 gr. kamayganligin kuzatdi. …

2 / 29

ni mineral oziqlanishi buyicha ma'lumotlarni to'plab, o'simliklar tuproq orqali azot va mineral elemnetlar bilan ta'minlanadi degan hulosaga keladi. u, 1804 yilda «o'simliklarni kimyoviy analiz kilish» degan kitobida har-hil tuzlarning o'simliklar ildiziga bir xil tezlikda yutilmasligini ko'rsatib beradi. 1837 yilda frantsiyalik agroximik j.b.bussengo o'simliklarni mineral tuzlar (kul va selitra) bilan ta'minlansa, qumda xam uni o'stirish mumkinligini ko'rsatib beradi. 1840 yili nems ximigi yu.libix o'simliklarning mineral oziqlanish nazariyasini yaratadi.bu nazariyaga binoan tuproq unumdorligi uning tarkibidagi mineral moddalarga bog'liq degan g'oyani ilgari suradi. u birinchi bo'lib, erga o'g'it sifatida toza xoldagi minerel moddalar berilishligini ko'rsatib beradi. . 1859 yilda i.knop va yu.saksslar tamonidan o'tkazilgan tajriba natijalri shu payitgacha hukum surib kelayotgan «gumus nazarisiga»zarba beradi. ular, agar o'simliklarni n, p, s, k, ca, mn va fe elementlari bilan ta'minlansa, o'simliklarni normal holda vegetatsiya davrini oxirgacha suvli sharoitida o'stirish ham mumkinligini ko'rsatib beradi. o'simliklarning normal o'sib rivojlanishi uchun zarur bo'lgan elementlarni ozuqa moddalar deyiladi. haqiqatda …

3 / 29

eritilsa, uning tarkibida o'simliklarning normal o'sishi uchun zarur bo'lgan 7 ta elementning ( n, p, s, k, ca, mg, fe ) bo'lishligini ko'ramiz. bu ozuqa eritmasi hozirgi kunda ham boshqa eritmalarga nisbatan ko'proq qo'llanib kelayotga eritmalardan xisoblandi. bunga sabab: 1.knop ozuqa eritmasida xar kanday sharoitda ham, har turdagi o'simliklarni o'stirish mumkin. 2. bu eritma tarkibida o'simliklarga zarur bo'lgan hamma elementlar mavjud bo'lib, ularni o'simliklar oson o'zlashtira oladigan darajada. 3.umumiy tuzlar kontsentratsiyasi 0,2% atrofida ya'ni o'simliklarni ildiziga suv va suvda erigan moddalarning kirishiga xalaqit bermaydi. 4. bir va ikki valentli ionlar muvozanat xolatda bo'ladi. 5.eritma rn neytralga yaqin. saks va knopning ijobiy xizmatlari bilan bir vaqtda ularning katta kamchiliklari ham bo'lgan. ular tajribada ishlatiladigan suvning, vegitatsion idishlarini va qo'llaniladigan tuzlarni tozaligiga e'tibor bermaganlar. shuning natijasida o'simliklarga ham kam miqdorda zarur bo'lgan elementlar echilmasdan kolib ketgan. 20-asrning boshlarida uslubiy jixatdan o'ta toza xolda o'tkazilgan tajribalar natijasi o'simliklarning norml o'sishi uchun yukorida ko'rsatilgan …

4 / 29

oziqa elementlar ko'proq ion, shaklida ya'ni, azot no3- yoki nh4+ fosfor h2po42- yoki h2po4- oltingurgut so42- molibden moo42-, kaliy, natriy, kaltsiy, magniy, og'ir metallar (temir, margents, mis) va rux kation ko'rinishda; xlor xlorid-anioni ko'rinishda, br esa, dissiotsiyalanmagan borat kislota shaklida yutildadi. o'simlik ayrim organik birikmalar eritmasini, masalan, aminokislotalarni ham yutishi mumkin. biroq, mineral oziqa moddalarni asosiy manbai mineral tuzlar hisoblanadi. suvda o'stirilgan o'simliklarni o'rganish shuni ko'rsatdiki, juda suyultirilgan tuzli eritmalar tarkibidagi tuzlarni o'simlik suvga nisbatan tezroq yutgan, aksincha, kontsentirlangan eritmalar tarkibidagi tuzga nisbatan suv o'simlikka tezroq kelib tushgan. shunday qilib, mineral tuzlar va suv bir-biriga bog'liq bo'lmagan va tubdan farq qiladigan mexanizm bilan o'simlikka kelib tushar ekan. biroq, bu degani bir-biriga bog'liq bo'lmagan ikki jarayonda transpiratsion oqimni xech qaday mohiyati yo'q ekan degani emas. mineral ionlarni birlamchi assimilyant mahsulotlari naylarga kelib tushadi, so'ngra osmos qonuni bo'yicha suv kiradi va natijada ildiz bosimi kelib chiqadi. transpiratsiya va hosil bo'lgan ildiz bosimi …

5 / 29

i, sababi azot oltingurgutga nisbatan o'simlik uchun ko'p miqdorda kerak bo'ladi. o'simlikni o'sib rivojlanishida eritma tarkibida sulfat ammoniy tuzi bo'lsa, ildizga zarar etkazuvchi sulfat kislota hosil bo'lib qoladi va ildiz zararlanadi. ammony tuzlarining anion va kationlari deyarli bir xil tezlikda yutiladi, bu o'simlik uchun zarar etmaydi. tuz kationi tezroq yutilsa, fiziologik nordon; anioni tezroq yutilsa fiziologik ishqoriy; anion va kationlar bir xil tezlikda yutilsa neytral deb yuritiladi. o'simlik moddalarni tanlab yutish xususiyatiga ega. masalan: bir xil sharoitda o'sib va rivojlanayotgan s4-o'simliklar kaliy, temir va kaltsini s3-o'simliklarga nisbatan ko'p miqdorda yutadi. kuzatishlar shuni ko'rsatdiki, moddalarni yutilishi na faqat tanlab o'tkazish, balki, kimyoviy gradient potentsialiga ham qarshi yutilishi mumkin. buning uchun atf energiyasi yutilishi kerak. (p.mitchel xemoosmotik nazariya). mineral elementlarni yutilishi faol va nofaol bo'lishi mumkin. nofaol kimyovi potentsial gradienti bo'ylab yutilish hisoblanadi, ammo o'simlikning hayot-faoliyatida asosan faol yutilish muhim ahamiyat kasb etadi. o'simlik tanasiga suv kirishiga o'xsha, moddalarni yutilishini ham ikki …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "usimliklarning mineral oziqlanishi"

8-maruza: o'simliklarning mineral oziqlanishi. 7-maruza: o'simliklarning mineral oziqlanishi. reja: 1. o'simliklarning mineral oziklanishni o'rganish tarixi 2.ionlarni yutilish mexanizimi diffuziya, adsorbtsiya, endotsitoz. 3.ionlarni yaqin masofga tashiluvi, simplastik va apoplastik yo'llar. o'simliklarning mineral oziklanishni o'rganish uzoq tarixga ega, bu jarayonni o'rganishga odamlar qadim-qadim zamonlardan qiziqib kelganlar. o'simliklarning oziqlanish jarayonini uch etapga (davrga) bo'lib o'ganish mumkin. birinchi etap - emperik etap. kadim zamonlarda (fanda) «o'simliklar o'z tanasini tuproqni shirasi xisobiga kuradi» deyilgan.bu fikir eramizdan avvalgi 384-322 yillarda gretsiyalik olim aristotel tamonidan ilgari surilgan. ikkinchi – eksperimental etap bo'lib, bu etap gollandiyalik o...

This file contains 29 pages in PPTX format (918.1 KB). To download "usimliklarning mineral oziqlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: usimliklarning mineral oziqlani… PPTX 29 pages Free download Telegram