tilshunoslik

DOCX 13 pages 17.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: til shunoslik til va uning yuksalish taraqqiyoti tayyorladi: sherzodov xolmurod kirish 1. tilshunoslik asoslari 2. tilning paydo bo'lishi va evolyutsiyasi 3. til evolyutsiyasining asosiy bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar tilshunoslik: kirish tilshunoslik – 20-asrda shakllangan fan bo‘lib, 6000 dan ortiq turli xildagi tillarni ularning tuzilishi, tarixi va ijtimoiy funksiyalarini o‘rganadi. tilshunoslikning asosiy vazifasi – tilning 4 ta asosiy darajasini (fonetika, morfologiya, sintaksis, semantika) tadqiq etish va ularning o‘zaro bog‘liqligini aniqlashdan iboratdir. tilshunoslik 3 ta asosiy yo‘nalishga ega: nazariy tilshunoslik, amaliy tilshunoslik va tarixiy tilshunoslik. ularning har biri tilni o‘rganishda turli usullardan foydalanadi. tilning ta'rifi va xususiyatlari til - bu murakkab kommunikatsiya tizimi bo'lib, odamlar o'rtasida ma'lumot almashish uchun ishlatiladigan 40 dan ortiq fonemadan iborat 2 ta asosiy qismdan tashkil topgan belgilar to'plamidir. tilning asosiy xususiyatlaridan biri - arbitralik, bu so'zlar va ularning ma'nolari o'rtasida tabiiy bog'liqlik yo'qligini anglatadi, aksariyat tillarda …

2 / 13

at lug'at boyligi shakllandi. pratil: tilning kelib chiqishi nazariyalari monogenez nazariyasi barcha tillar taxminan 50,000-100,000 yil oldin afrika qit'asida paydo bo'lgan bitta proto-tildan kelib chiqqanligini ta'kidlaydi. poligenez nazariyasi inson tili bir nechta mustaqil kelib chiqish nuqtalarida rivojlanganligini, bu esa bir nechta proto-tillarning mavjudligini anglatadi. xulq-atvor nazariyasi tildagi ijtimoiy ta'sir va taqlidning ahamiyatini ta'kidlaydi, 2 yoshgacha bo'lgan bolalarning til o'rganishidagi muhimligini ko'rsatadi. tilning biologik asoslari: miya va nutq broka hududi, frontal lobning bir qismi, grammatik tuzilmani tahlil qiladi va nutqni rejalashtiradi; taxminan 97% odamlarda u chap yarim sharda joylashgan. wernicke hududi, temporal lobda joylashgan, nutqni tushunish va mazmunli javoblarni shakllantirish uchun javobgar; uning shikastlanishi nutqning buzilishiga olib kelishi mumkin. nutqning rivojlanishi uchun foxp2 geni muhim rol o'ynaydi; u boshqa genlarning faolligini nazorat qiladi va miya tuzilmalarining shakllanishiga ta'sir qiladi. genetik ta'sirlar va til qobiliyati foxp2 geni nutq va tilning rivojlanishida muhim rol o'ynaydi; uning mutatsiyalari og'ir nutq buzilishlariga olib kelishi mumkin. …

3 / 13

madaniy evolyutsiya jarayonida ushbu raqam o'zgarishi mumkin. grammatik qoidalarning murakkablashuvi tillarning madaniy evolyutsiyasi davomida sodir bo'ladi, bu esa fikrlarni yanada aniqroq ifodalash imkonini beradi, 2.0 versiyada. tilning o'zgarishi: fonetik, morfologik va sintaktik o'zgarishlar fonetik o'zgarishlar tovushlarning talaffuzida yuzaga keladi, masalan, ingliz tilidagi 'knight' so'zidagi /k/ tovushining yo'qolishi, taxminan 1500-yillarda sodir bo'lgan. morfologik o'zgarishlar so'z shakllanishi va grammatik munosabatlarda ro'y beradi, masalan, eski ingliz tilidagi ko'plik qo'shimchalarining yo'qolishi va 's' qo'shimchasining ustunligi 12-asrga kelib kuchaygan. sintaktik o'zgarishlar so'zlarning gap ichidagi tartibida kuzatiladi, masalan, ingliz tilida so'z tartibining svo (subject-verb-object) ga o'tishi taxminan 1100-yildan boshlab rivojlangan. til oilalari va ularning tarqalishi hind-yevropa tillari oilasi keng tarqalgan boʻlib, 445 tadan ortiq tillarni oʻz ichiga oladi. ushbu tillar yevroosiyo va amerikada keng hududlarda gapiriladi, yaʼni 3.2 milliarddan ortiq odam gapiradi. sino-tibet tillari oilasi sharqiy osiyoda ustunlik qiladi. 1.4 milliarddan ortiq odam gapiradigan xitoy tili ushbu oilaning eng yirik vakili hisoblanadi. oilaning geologik ildizlari 10,000 …

4 / 13

oilalarining ajralish vaqtini taxmin qilishga urinadi, ammo uning aniqligi bahsli masala hisoblanadi. til va kognitiv rivojlanish tilning kognitiv rivojlanishi 1 yoshdan 3 yoshgacha jadal kechadi, bolalar so'z birikmalari va sodda gaplarni tuzishni o'rganadilar. fonologik xotira, bolaning so'zlarni eslab qolish qobiliyati, til rivojlanishiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi, ayniqsa 4 yoshdan 6 yoshgacha. so'z boyligi 5 yoshga kelib taxminan 2500 so'zni tashkil etadi, bu kognitiv jarayonlar, jumladan, kategoriyalash va abstrakt fikrlash bilan bog'liq. tilning ijtimoiy ta'siri tilning ijtimoiy ta'siri 1) dialektlar va jargonlar orqali aniqlanadi, ularning paydo bo'lishi 2) guruh ichidagi birdamlikni mustahkamlaydi va 3) tashqi guruhlardan ajratib turadi. ijtimoiy ta'sirda til 1) gender, 2) yosh va 3) ijtimoiy sinf kabi omillarga asoslangan holda turli xil nutq uslublarini namoyon etadi, bu esa tengsizlikni aks ettiradi. til siyosati, 1) ta'lim, 2) ommaviy axborot vositalari va 3) hukumat muassasalarida qaysi tillardan foydalanishni belgilab beradi, bu ijtimoiy o'zgarish va identifikatsiya jarayonlariga ta'sir ko'rsatadi. tilning yo'q bo'lib …

5 / 13

rish. kelajakda kognitiv tilshunoslik eksperimental tadqiqotlar bilan inson miyasining tilni qanday qayta ishlashini o'rganadi, shu jumladan fmri va eeg ma'lumotlarini 80% aniqlikda tahlil qiladi. xulosa tilshunoslik tilning evolyutsion rivojlanishini chuqur o'rganadi, uning kelib chiqishi, tuzilishi va jamiyat bilan o'zaro ta'sirini tushunishga yordam beradi. foydalanilgan adabiyotlar 1. anderson, s. r. (2004). til va tilshunoslik: kirish. cambridge universiteti nashriyoti. 2. bickerton, d. (1990). til ildizlari. michigan universiteti nashriyoti. 3. christiansen, m. h., va kirby, s. (2003). evolyutsion tilshunoslik. oksford universiteti nashriyoti. 4. deacon, t. w. (1997) 2

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: til shunoslik til va uning yuksalish taraqqiyoti tayyorladi: sherzodov xolmurod kirish 1. tilshunoslik asoslari 2. tilning paydo bo'lishi va evolyutsiyasi 3. til evolyutsiyasining asosiy bosqichlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar tilshunoslik: kirish tilshunoslik – 20-asrda shakllangan fan bo‘lib, 6000 dan ortiq turli xildagi tillarni ularning tuzilishi, tarixi va ijtimoiy funksiyalarini o‘rganadi. tilshunoslikning asosiy vazifasi – tilning 4 ta asosiy darajasini (fonetika, morfologiya, sintaksis, semantika) tadqiq etish va ularning o‘zaro bog‘liqligini aniqlashdan iboratdir. tilshunoslik 3 ta asosiy yo‘nalishga ega: nazariy tilshunoslik, amaliy tilshunoslik va tarixiy tilshunoslik. ularning har bir...

This file contains 13 pages in DOCX format (17.6 KB). To download "tilshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik DOCX 13 pages Free download Telegram