ma’ruza.qontomirtizimifiziologiyasi

PPTX 16 pages 430.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 430.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint 8. ma’ruza. qon tomir tizimi fiziologiyasi. reja: 1. qon oqishining fizik qonuniyati. 2. arteriya qon bosim va arteriya puls. 3. arteriyalarda qon oqish tezligi. 4. kapillyarlarda qonning xarakatlanishi. 5. venalarda qonning xarakati. 6. qonning tomirlarda xarakatlanishining boshqarilishi. 6. limfa tomirlar sistemasi. qonnning oqishini fizik qonuniyati. yurak qon tomir sistemasining funktsianal sinflanishi. yurak qon tomir sistemasini funktsional sinflashni bosimlar farqiga qarab bo’lingan. yukori bosimli va past bosimli sohalar. yuqori bosimli sohalarga: chap qorincha, yirik arteriyalar, o’rta va kichik diametrli arteriyalar, arteriolalar. past bosimli sohalarga - qolgan qismlar (kapillyarlardan to chap bo’lmachagacha) kiradi. shved fiziologi b.folkov ketma-ket ulangan qismlarni quyidagicha sinflaydi. yurak-nasos vazifasini bajarib, qonni tomirlarga ritmik ravishda xaydab beradi. bosim sistolada 120 mm sm ust, diastolada esa 0 ga teng bo’ladi. elastik tipdagi tomirlar- katta qon aylanish doirasida aorta va yirik arteriyalar, kichik qon aylanish doirasida o’pka arteriyasi va uning tarmoqlari kiradi. kompressor kamera ham deb ataladi. bu tomirlar …

2 / 16

lar bilan yaqinlashadi. shu yerda yurak qon tomir sistemasi o’zining vazifasini bajaradi. yani to’qima va qon orasida gazlar va moddalar almashinuvi sodir bo’ladi. 6. shuntlovchi tomirlar (arterio-venoz anastamozlar)-ayrim to’qimalarda yo’q bo’lib, qon arterial tomirlardan venoz tomirlarga kapilyarlarga tarmoqlanmay o’tadi. 7. sig’imli tomirlarga-venalar kiradi. cho’ziluvchanlik hossasiga ega bo’lib, 70-80 % qon tipidagi tomirlarda bo’ladi. ammo bu sinflanishi ayrim terminologik va ma’no jihatidan kamchiliklardan holi emas. masalan «rezistiv» va «sig’im» tipidagi tomirlar tushunchalari. arteriolalar ham venulalar ham qarshilik ko’rsatadi. sig’im tipidagi tomirlar–arterial va venoz sistemada ma’lum miqdorda qon bo’ladi. ayrim mualliflar bunga barcha venoz sistemasini kiritsa, ayrimlari venula va kichik venalarni kiritadilar. «prekapilyar» jo’mrak tipidagi tomirlar degan ibora ham unchalik o’rinli qo’llanilmagan. venoz tomirlarda ham silliq muskulli jo’mrak vazifasini bajaruvchi tolalar bor. limfa sistemasi to’g’risida umuman to’xtanilmagan. arteriya qon bosim va arteriya puls. arterial qon bosimi. arterial qon bosimi gemodinamikaning asosiy ko’rsatkichlaridan biri hisoblanadi. uni aniqlash klinikada katta ahamiyatga ega. arterial bosim …

3 / 16

teng. yon sistolik bosim oxiri sistolik bosim orasidagi farq zarba bosimi deb ataladi. u yurak faoliyati va tomirlar devori xolatini anglatadi.arteriya va arteriolalar tarmoqlangan oxirgi qismlarida bosim 20-30 mm sim ust teng. diastola vaqtida arterial bosimning pasayishi diastolik yoki minimal bosim deb ataladi. uning kattaligi asosan qon oqimi periferik qarshiligiga va yurak qisqarishlari soniga bog’liq. sistolik va diastolik bosimlar orasidagi farq puls bosimi deb ataladi. har bir sistolada otilib chiqqan qon xajmiga puls bosimi proportsionaldir. kichik arteriyalarda bu bosim pasayadi, arteriola va kapillyarlarda esa doimiy bo’ladi. sistolik, diastolik bosimlardan tashqari yana o’rtacha bosim ham farq qilinadi. o’rtacha bosim sistolik bosim bilan diastolik bosim o’rtasidagi miqdor bo’lib, qon bosimining puls bosimi bo’lmaganda tabiiy sharoitda o’zgaruvchi qon bosimi beradigan gemodinamik effektni bera oladi. o’rtacha bosim diastolik bosimga yaqin bo’ladi. sistolik va diastolik bosim har bir arteriyada o’zgaruvchan bo’lsa, diastolik bosim nisbatan o’zgarmas kattalik hisoblanadi. bosimning diastolada pasayish vaqti sistolada ko’tarilish vaqtiga qaraganda …

4 / 16

gi bilan chiziqli tezligini ajratishadi. hajm tezligi, boshqacha aytganda qon oqishining miqdori gavdaning turli organlarida turlicha bo’lib, shu organda tomirlar to’ri qanchalik rivojlanganligiga va organizmning ishiga bog’liq. organlar ishlayotganda tomirlari kengayadi va, binobarin, ulardagi qarshilik kamayadi. tomirlarning bunday mahalliy kengayishi qonning umumiy bosimini kam o’zgartirgani uchun, ishlayotgan organ tomirlaridagi qoniing hajm tezligi ortadi tomirlarda qon oqishining hajm tezligini va chiziqli tezligini o’lchash uchun bir necha usul taklif qilingan. ularning barchasi ancha murakkab bo’lib, odamda gemodinamikaning bu muhym ko’rsatkichini tekshirishga yaramaydi. qon oqish tezligini tekshirishning barcha usullarida arteriyani ochib, unga turli qurilmalarni o’rnatishga to’g’ri keladi. masalan, eng aniq zamonaviy usullardan biri — ultratovush usulida arteriyaga bir-biridan uncha uzoq bo’lmagan masofada ikkita kichik pezoelektr plastinkasi o’rnatiladi, bular esa mexanik tebranishlarni elektr tsbranishlarga va, aksincha, elektr tebranishlarni mexanik tebranishlarga aylantirib beradi. kapillyarlarda qonning xarakatlanishi. kapyllyarlarning hayotiy propesslardagi ahamiyati shuki, qon va to’qimalr orasida modda almashinuvi kapillyarlar devori orqali sodir bo’ladi. kapillyarlar devori faqat …

5 / 16

8 mk. , hisoblarga ko’ra, muskul kapillyarlaridagi 1 ml qon kapillyar endoteliysining 0,5 m2 yuzasiga tegib o’tadi. qon kapillyarning yupqa devoriga tegib turadigan yuza shunday katta bo’lganidan bu yerda sodir bo’luvchi modda almashinuviga, jumladan qon bilan to’qima orasidagi gaz almashinuviga yordam beradi. hisoblarga ko’ra, muskul kapillyarlaridagi 1 ml qon kapillyar endoteliysining 0,5 m2 yuzasiga tegib o’tadi. qon kapillyarning yupqa devoriga tegib turadigan yuza shunday katta bo’lganidan bu yerda sodir bo’luvchi modda almashinuviga, jumladan qon bilan to’qima orasidagi gaz almashinuviga yordam beradi. turli organlardagi kapillyarlarning shakli va kattaligi har xil. ulardagi kapillyarlarning umumiy soni ham turlicha. modda tez almashinadigan to’qimalarning 1 mm2 ko’ndalang kesimidagi kapillyarlar soni modda almashinuvi sust bo’lgan to’qimalardagiga nisbatan bir necha baravar ko’p. masalan, yurakning 1 mm2 keeimidagi kapillyarlar soni skelet muskulidagiga qaraganda 2 baravar ko’p. kapyllyarlarning ikki xilini ajratishadi. bir xili arteriolalar bilan vsnulalar orasida eng kalta yo’lni hosil qiladi , (ularni magistral kapillyarlar deb atashadi). boshqalari …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza.qontomirtizimifiziologiyasi"

prezentatsiya powerpoint 8. ma’ruza. qon tomir tizimi fiziologiyasi. reja: 1. qon oqishining fizik qonuniyati. 2. arteriya qon bosim va arteriya puls. 3. arteriyalarda qon oqish tezligi. 4. kapillyarlarda qonning xarakatlanishi. 5. venalarda qonning xarakati. 6. qonning tomirlarda xarakatlanishining boshqarilishi. 6. limfa tomirlar sistemasi. qonnning oqishini fizik qonuniyati. yurak qon tomir sistemasining funktsianal sinflanishi. yurak qon tomir sistemasini funktsional sinflashni bosimlar farqiga qarab bo’lingan. yukori bosimli va past bosimli sohalar. yuqori bosimli sohalarga: chap qorincha, yirik arteriyalar, o’rta va kichik diametrli arteriyalar, arteriolalar. past bosimli sohalarga - qolgan qismlar (kapillyarlardan to chap bo’lmachagacha) kiradi. shved fiziologi b.folkov ketma-ket ul...

This file contains 16 pages in PPTX format (430.5 KB). To download "ma’ruza.qontomirtizimifiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza.qontomirtizimifiziologi… PPTX 16 pages Free download Telegram