qon aylanishi – yurak va qon tomirlarining faoliyati to'g'risida

DOC 7 pages 56.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-ma'ruza. qon aylanish fiziologiyasi reja: 1. yurak – tomirlar tizimsi haqida tushuncha 2. yurakning asosiy xususiyatlari 3. tomirlarda qon harakati – gemodinamika 4. yurak – tomir tizimsining boshqarilishi tayanch iboralar : avtomatiya, diastolik (minimal) bosim (db), gipertoniya, gipotoniya, qon zaxirasi, qon bosimi, limfa, puls bosimi (pb), refrakterlik davr, sistolik (maksimal) bosim (sb), elektrokardiograf, elektrokardiogramma, yurakning sistolik xajmi, yurakning daqiqalik xajmi, yurak tsikli, yurak tonlari, yurakni qisqarib bo'shashi tezligi (tomir urushi). qon aylanishi – yurak va qon tomirlarining faoliyati tufayli uzluksiz, doimo qon harakatini ta'minlovchi fiziologik jarayondir. qon aylanish jarayoni: 1) tana hujayralarini hayot faoliyati uchun zarur bo'lgan ozuqa moddalari va o2 bilan uzluksiz ta'minlaydi; 2) organizm ichki muhitini gomeostazini saqlaydi; 3) organizmning immunitet himoyasi va a'zolar funksiyasini bohqarilishini ta'minlaydi. qon aylanish jarayoni qon tomirlari orqali ro'yobga chiqadi. tomirlarda qon harakatlanishi uchun energiya zarur. bu energiya manbai yurakning ishidir.tomirlardagi qonning bir tomonlama harakati yurakning bo'lmachalari va qorinchalari orasidagi qopqoqlarning ochilishi natijasida …

2 / 7

zlik bioritmi o'zgaradi. odam uxlaganda miokard qisqarishi 3-7 martaga va undan ortiqqa kamayadi. tashqi harorat oshganda, ovqatlanganda ham miokard qisqarishi oshadi. tinch holatda sportchilarda miokard qisqarishi boshqalanikidan kam (daqiqasiga 50-55 marta). masalan, chang'ichilarda, uchuvchilarda, velosipedchilarda, marafon yuguruvchilarda daqiqasiga 30-35 martaga teng. jahon salomatlik jamiyati tavsiyasiga ko'ra yurak qisqarishi daqiqasiga 170 martaga ko'tarilgunicha bajarilgan jismoniy yuklama yurak tomirlar tizimsi va nafas tizimsi uchun etarli hisoblanadi. undan ortib ketsa orqaga qaytmaydigan o'zgarish sodir bo'lishi mumkin. yurakning asosiy xususiyatlari: avtomatiya, qo'zg'aluvchanlik, o'tkazuvchanlik, qisqaruvchanlik. yurak avtomatiyasi – yurakni omil ta'sirisiz, organizmdan tashqari, o'zida hosil bo'lgan impulslar ta'sirida ritmik qisqarish qobiliyatidir. qo'zg'alish impulsi yurakning o'ng bo'lmasini yuqori va quyi kovak venalari quyiladigan qismida sinoatrial (keyt-flyak) tugunida vujudga keladi. sinoatrial tugun yurak ritmining asosiy yuritgichi hisoblanadi. sinoatrial tugunda hosil bo'ladigan impuls bo'lmalar va qorinchalar oralig'ida joylashgan atrioventrikulyar (ashof-tovar) tugunigacha, undan giss tugunigacha, giss oyoqchalari, purkine tolalaridan qorinchalar muskuli bo'ylab tarqaladi. yurak avtomaiyasi sinoatrial tugun hujayralarining membrana …

3 / 7

ermaydi, chunki uning qo'zg'aluvchanligi o gacha pasayadi. bu holatni absolyut refrakterlik davri deb ataladi. yurak bo'shashishi bilan uning qo'zg'aluvchanligi osha boshlaydi va nisbiy refrakterlik davri boshlanadi. bu davrda yurak omil ta'siriga navbatdan tashqari qisqarish bilan javob beradi, ya'ni eksrasistola yuzaga keladi. eksrasistoladan so'ng yurak qo'zg'aluvchanligini yuqori bo'lish davri kuzatiladi. yurak o'tkazuvchanligi – yurak ritmik ishini yurituvchi sinusda (sinoatrial tugun) hosil bo'lgan qo'zg'alishni butun miokard bo'ylab tarqalishi yoki o'tkazilishidan iborat. yurakning bitta hujayrasida hosil bo'lgan harakatlanuvchi potensial boshqa hujayralar uchun ta'sirlovchi omil hisoblanadi. yurakning turli qismlarida qo'zg'alish har-xil o'tkaziladi, chunki u miokard tuzilishiga , impuls o'tkazuvchi tizimsiga, harorat va miokarddagi glikogen, o2 va mikroelementlar miqdoriga bog'liq. yurakning qisqaruvchanligi – miokard qo'zg'alganda muskul tolalarini tonusi (tarangligi) ni kuchayishi yoki ularni kamayishidan iborat. yurak ishi ikki jarayondan iborat: 1) miokardning qo'zg'alishi yurak hujayralari membranasi orqali ro'yobga chiqadi; 2) miokard qisqarishi uning miofibrillalari orqali sodir bo'ladi. yurakning qo'zg'lish va qisqarish jarayonlarining aloqasi muskul tolalari …

4 / 7

g balandligi (kattaligi) mv, davomiyligi (uzunligi) soniyalarda ifodalanadi. p – bo'lmachalarning qo'zg'alishi, p – q - oralig'i (intervali) qo'zg'alishni bo'lmachalardan qorinchalargacha o'tish (tarqalishi) vaqti 0,12-0,20 soniya. qrs – qorinchalarning qo'zg'alishi, (intervali) 0,06-0,09 sek, st va t – qorinchalarni tiklanishi (repolyarizatsiya). q – t – 0,36-0,40 soniya, elektrosistola, ya'ni miokardning qo'zg'alishi. yurak siklini r – r intervali ko'rsatadi. ekg ko'rsatkichlari yurakning avtomatiya, qo'zg'aluvchanlik va o'tkazuvchanlik xossalarini ifodalaydi. avtomatiya xususiyati ekgda miokardning qisqarish ritmini va tezligini o'zgarishi, qo'zg'aluvchanligi va qisqaruvchanligi miokard ritmini dinamikasi va ekg tishlarining balandligi, o'tkazuvchanligi esa ekg tishlari oralig'ini (intervali) ifodalaydi. yurakning ritmik ishlashi yoshga, jinsga, tana vazniga, chiniqqanlikka bog'liq. yuqt – 60-80- m/g. yuqt – 60 dan kam bo'lsa – bradikardiya, 90 dan oshsa – taxikardiya hisoblanadi. sog'lom odamlarda ham sinusli aritmiya, tinch holatdagi yurak sikli davomyligi 0,2-0,3 va undan uzoqroq. nafas aritmiyasi – simpatik yoki parasimpatik nerv ta'sirini nafas fazalarida ustunlik qilishi bilan bog'liq. nafas olganda yuqt …

5 / 7

ladi. tomirlatning qarshiligi - ularning diametriga, uzunligiga, tarangligiga (tonusiga), harakatlanadigan qon hajmiga va qonning yopishqoqligiga bog'liq. tomirlar diametri ikki marta toraysa, uning qarshiligi o'n olti marta ortadi. bu arteriolalrni qon harakatiga ko'rsatadigan qarshiligidan 10-6 marta katta. chiziqli va hajmli qon harakat tezligi farqlanadi. hajmli qon harakat tezligi – bir daqiqada tomirlar tizimsi orqali oqib o'tgan qon tezligidir. hajmli qon harakat tezligi – daqiqalik qon hajmiga tengdir. bu ko'rsatkich doimiy emas, u jismoniy yuklamalar bajarilganda sezilarli darajada o'zgaradi. og'ir yuklamalar bajarilganda 30-35 l/d gacha ortadi. chiziqli qon harakat tezligi – qonning shaklli elementlarini tomirlar bo'ylab harakatidir. bu ko'rsatkich sm/sek bilan ifodalanadi. chiziqli qon harakat tezligi hajmli tezlikka to'g'ri proportsional va tomirlarning ko'ndalang maydoniga teskari bog'liq. chiziqli qon tezligi tomir o'rtasida uning devoridagiga nisbatan katta, aorta va yirik venalardagiga nisbatan yuqori. eng kam chiziqli qon tezligi kapillyarlarda, ularning ko'ndalang kesimi yuzasi aortaga nisbatan 600-800 marta katta. tomirlar tizimsi bo'ylab tinch holatda qon …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qon aylanishi – yurak va qon tomirlarining faoliyati to'g'risida"

2-ma'ruza. qon aylanish fiziologiyasi reja: 1. yurak – tomirlar tizimsi haqida tushuncha 2. yurakning asosiy xususiyatlari 3. tomirlarda qon harakati – gemodinamika 4. yurak – tomir tizimsining boshqarilishi tayanch iboralar : avtomatiya, diastolik (minimal) bosim (db), gipertoniya, gipotoniya, qon zaxirasi, qon bosimi, limfa, puls bosimi (pb), refrakterlik davr, sistolik (maksimal) bosim (sb), elektrokardiograf, elektrokardiogramma, yurakning sistolik xajmi, yurakning daqiqalik xajmi, yurak tsikli, yurak tonlari, yurakni qisqarib bo'shashi tezligi (tomir urushi). qon aylanishi – yurak va qon tomirlarining faoliyati tufayli uzluksiz, doimo qon harakatini ta'minlovchi fiziologik jarayondir. qon aylanish jarayoni: 1) tana hujayralarini hayot faoliyati uchun zarur bo'lgan ozuqa moddalari va o...

This file contains 7 pages in DOC format (56.0 KB). To download "qon aylanishi – yurak va qon tomirlarining faoliyati to'g'risida", click the Telegram button on the left.

Tags: qon aylanishi – yurak va qon to… DOC 7 pages Free download Telegram