til va terminologiya

DOCX 13 стр. 17,6 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 17,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: til va terminologiya tayyorladi: mamadjonova ruxshona kirish 1. til va terminologiya asoslari 2. terminologiyaning ahamiyati va qo'llanilishi 3. til va terminologiyadagi muammolar va yechimlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirish atamasi lug'atlarda turlicha talqin etiladi, lekin ko'pincha asosiy mavzuga, masalaga kirish qismi yoki muqaddima sifatida tushuniladi, ya'ni, kirish qismi 100-200 so'zdan iborat bo'lishi mumkin. kirish nutqi odatda konferentsiya, taqdimot yoki majlis boshlanishida aytiladi va unda ishtirokchilarning diqqatini jalb qilish, 5-10 daqiqa ichida asosiy mavzuni belgilash va auditoriyani ruhlantirish maqsad qilinadi. kirish so'zi odatda muallif tomonidan emas, balki kitob yoki asarning muhimligini ta'kidlash uchun taklif etilgan etuk adabiyotshunos yoki soha mutaxassisi tomonidan yoziladi va 3-4 betdan oshmasligi kerak. tilning ta'rifi tilning ta'rifi, lingvistik nuqtai nazardan, 3000 dan ortiq tovush belgilari tizimi bo'lib, insoniyatning fikrlash, muloqot va ma'lumot uzatish vositasi sifatida xizmat qiladi. terminologik jihatdan, tilning ta'rifi muayyan ijtimoiy guruh tomonidan qabul qilingan, …

2 / 13

ni yaratish va standartlashtirishni o'z ichiga oladi. til va terminologiyaning o'zaro bog'liqligi terminologiya tilning leksik tarkibining bir qismi bo'lib, u 80-90% umumiy so'zlar bilan bog'liq, lekin aniq fan va texnikaga oid 10-20% so'zlarni o'z ichiga oladi. til terminologiyaga ta'sir o'tkazadi; yangi atamalar yaratishda mavjud grammatik qoidalar va so'z yasash usullari qo'llaniladi, masalan, 'qo'llanma' so'zidan 'qo'llanmachilik' termini yasalgan. terminologiya tilning rivojlanishiga turtki beradi; 21-asrda axborot texnologiyalari sohasidagi yangi atamalar tilning lug'at boyligini oshirib, uslubiy xususiyatlarga ta'sir qiladi. terminologiyaning ahamiyati terminologiya, 90% aniqlikni ta'minlab, bir sohada o'zaro tushunishni yaxshilaydi; xususan, 5-darajali mutaxassislar uchun bu sifat va samaradorlikni oshiradi. yaxshi terminologiya 75% vaqtni tejaydi, xatolar sonini 30% kamaytiradi, ayniqsa, texnik hujjatlarda, bu esa kompaniyaning 2-darajali resurslarini optimallashtiradi. so'z boyligi 10000 dan oshganda, terminologiya ayniqsa muhim, chunki u ma'lumotlarni 60% tezroq topishga yordam beradi, ayniqsa 1-chi raqamli loyihalarda. terminologiyani standartlashtirish terminologiyani standartlashtirish, aniq ta'riflar yaratish orqali, fan, texnika va sanoat kabi sohalarda chalkashlikni kamaytiradi, …

3 / 13

atamasi dastlab arpanet tarmog'ini anglatgan, ammo keyinchalik 1983-yildan boshlab global tarmoq tushunchasini ifodalay boshladi. yangi terminlarning paydo bo'lishi, xususan, 'blockchain' texnologiyasi rivojlanishi bilan 'kriptovalyuta' va 'nft' atamalari 2009-yildan so'ng terminologiyaga faol kirib keldi. tilshunoslik va terminologiya tilshunoslikda terminologiya, lug'atshunoslikning bir qismi sifatida, 1930-yillardan boshlab fan va texnikaning turli sohalaridagi atamalarni tizimlashtirish bilan shug'ullanadi. o'zbek terminologiyasi xx asrda shakllana boshladi, unda arab va fors tillaridan o'zlashgan so'zlar bilan bir qatorda, rus tilidan ham ko'plab atamalar qabul qilindi. terminologiya sohasida gost 7.79-2000 standarti kabi me'yoriy hujjatlar mavjud bo'lib, ular atamalarni to'g'ri qo'llash va yozish qoidalarini belgilaydi. terminologiyaning sohalari texnik terminologiya muhandislik, it va sanoat kabi sohalarda aniqlikni ta'minlaydi, masalan, '10 gigabit ethernet' yoki 'plc' (dasturlanadigan mantiqiy kontroller) atamalari xato talqin qilishning oldini oladi. yuridik terminologiya huquq sohasida muhim, 'habeas corpus' yoki 'pro bono' kabi atamalar qonuniy hujjatlar va sud jarayonlarida huquqiy aniqlikni ta'minlash uchun qo'llaniladi, 5-modda asosida. tibbiy terminologiya 'kardiovaskulyar', 'gipotermiya' va …

4 / 13

radi. terminologiyani yaratish va qo'llash terminologiyani yaratishda, soha mutaxassislari lingvistik qonuniyatlarga asoslanib, aniq va bir ma'noli 1000 ta yangi terminni shakllantirishi mumkin. qo'llash jarayonida terminlar 200 dan ortiq ilmiy maqolada sinovdan o'tkazilib, o'zlashtirilish darajasi 90% dan oshishi ta'minlanadi. terminologiyani standartlashtirish uchun, 5 ta asosiy tamoyilga rioya qilinib, 3 yillik monitoring natijasida barqarorligi tekshiriladi. til siyosati va terminologiya til siyosati bir nechta maqsadlarga ega: adabiy til me'yorlarini saqlash, til standartlashtirish va 1989-yildan buyon o'zbek tilining davlat maqomini mustahkamlash. terminologiya sohasida 200 dan ortiq davlat standartlari mavjud bo'lib, ular fan, texnika va madaniyat sohalaridagi atamalarning aniqligi va bir xilligini ta'minlaydi. o'zbekiston respublikasining “davlat tili haqida”gi qonuni til siyosatining asosi hisoblanib, 30 dan ortiq normativ-huquqiy hujjatlar uning ijrosini ta'minlaydi. misollar va amaliy mashqlar «misollar va amaliy mashqlar» bo‘limi 10 dan ortiq mashqlar turini o‘z ichiga olishi mumkin, masalan, grammatik tahlil va lug‘at boyitish mashqlari. ushbu bo‘limdagi har bir mashq o‘z ichiga kamida 5 …

5 / 13

a til va terminologiyaning ahamiyati fan, ta'lim va kundalik hayotda aniqlik, tushunarlilik va samarali muloqotni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. foydalanilgan adabiyotlar 1. tilshunoslik lug'ati / a. hojiyev tahriri ostida. – toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002. 2. o‘zbek tilining izohli lug‘ati / 5 jildli. – toshkent: o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006-2008. 3. reformatskiy a.a. tilshunoslikka kirish. – moskva: aspekt press, 1996. 4 2

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "til va terminologiya"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: til va terminologiya tayyorladi: mamadjonova ruxshona kirish 1. til va terminologiya asoslari 2. terminologiyaning ahamiyati va qo'llanilishi 3. til va terminologiyadagi muammolar va yechimlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kirish atamasi lug'atlarda turlicha talqin etiladi, lekin ko'pincha asosiy mavzuga, masalaga kirish qismi yoki muqaddima sifatida tushuniladi, ya'ni, kirish qismi 100-200 so'zdan iborat bo'lishi mumkin. kirish nutqi odatda konferentsiya, taqdimot yoki majlis boshlanishida aytiladi va unda ishtirokchilarning diqqatini jalb qilish, 5-10 daqiqa ichida asosiy mavzuni belgilash va auditoriyani ruhlantirish maqsad qilinadi. kirish so'zi odatda muallif tomonidan emas, balki kitob yoki...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (17,6 КБ). Чтобы скачать "til va terminologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: til va terminologiya DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram