azot saqlovchi organik birikmalar va oqsillar

DOCX 494,8 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1669400891.docx azot saqlovchi organik birikmalar va oqsillar reja: 1. aminlar. nomlanishi, turlari, olinishi 2. fizik va kimyoviy xossalari 3. aminokislotalar sinflanishi, nomlanishi, olinishi va kimyoviy xossalari 4. oqsillarni tarkibi, tuzilishi va xossalari 1. aminlar. nomlanishi, turlari, olinishi azot saqlovchi birikmalar xayotda juda katta ahamiyatga ega. atmosfera azotning asosiy manbai bo’lib, azotni fiksatsiyasi natijasida ammiak hosil bo’ladi, so’ngra u esa organik birikmalarni hosil qiladi. ushbu bobda ammiakni organik hosilalari aminlarning kimyosi yoritiladi. alkilaminlarda azot sp3 gibridlangan uglerodga birikkan, arilaminlarda esa azot sp2 gibridlangan benzol uglerodiga yoki benzolga o’xshash xalqaga birikkan. r − ar −< ralkil guruh araril guruh alkil amin aril amin aminlar ammiakga o’xshab kuchsiz asoslardir. ammo ular kuchli zaryadlanmagan asoslar bo’lib ko’p miqdorda fiziologik jarayonlarda hosil bo’ladi. aminlar oddiy asoslar bo’lib biologik kislota-asosli reaksiyalarda ishtirok etadi; ular biologik nukleofil almashinshlarda ko’p xolatlarda nukleofildir. 1912 yilda “vitamin” so’zi kiritildi va bu moddalar ovqat ratsionida bo’lganida singa, pellagra, avitaminoz, raxit va …
2
lar alkil yoki aril guruhladan tashkil etgan bo’lishi mumkin. tizimli iyupak nomlanish bo’yicha aminlar asosan ikki hil nomlanadi: alkilaminlar yoki alkanaminlar. birlamchi aminlar alkilaminlar deb nomlanib, azot tutgan alkil guruhi nomiga amin qo’shimchasini qo’shib hosil qilinadi. alkanaminlar deb nomlanganda, alkil guruhi alkan deb nomlanadi va amin qo’shimchasi qo’shiladi. fenilamin trimetilamin anilin iyupak nomlanishi b o’yicha benzolni amino hosilasi deb qaraladi. anilinnni hosilalari nomlanishida raqamlanish aminoguruh birikkan uglerod atomidan boshlanadi. o’rinbosarlar alfavit tartibi bo’yicha yoziladi, raqamlanish yo’nalishi odatda “birinchi o’rindagi farq” qoidasi bo’yicha boshqariladi. 4-ftoranilin 5-brom- 2 -etil anilin arilaminlarni arenaminlar deb ham nomlash mumkin. shunday qilib, anilinni nomi muqobilligiga qaramasdan kamdan-kam benzolamin deb foydalaniladi. ikkita aminoguruh tutgan birikmalarni nomlashda tegishli alkan yoki aren nomiga - diamin qo’shimcha qo’shib nomlanadi. 1,2- propandiamin 1,6-geksandiamin 1,4 - benzoldiamin aminoguruhlarni sinflarini nomi va shunga o’xshash birikmalar identifikatsiyalanganda asosan kichik guruhdan kattaga qarab nomlanishi maqsadga muvofiqdir. aminoguruhlar gidroksilguruhlar va karbonil guruhlardan ustun turadi. ushbu holatlarda …
3
idagi aminni birlamchi, ikkilamchi yoki uchlamchi ekanligini tahlil qiling va iyupak nomenklaturasiga muvofiq nomlang. to’rtta o’rinbosar tutgan azot musbat zaryadlangan bo’ladi va u ammoniy ioni deb nomlanadi. anionlar unga bog’langan bo’lsa, shu nom bilan aniqlanadi. 1 rasmda metilamin shar – sterjenli modeli azotning bog’larini tartibli trigonal – piramidal bog’langanligini ko’rsatadi. barqaror tartibli joylashgan konformatsiya shakli keltirilgan. boshqa 1 rasm ammoniy tuzlarida to’rtta alkil alkilaminlar ham geometriyaga ega. shunday guruh azot bilan bog’langan va u to’rtlamchi ammoniy tuzlari deb nomlanadi. azotni ajralgan elektron jufti sp3 gibridlangan orbitalni egallaydi. ushbu ajralgan juft reaksiyalarda aminlarni asosli yoki nukleofillik bo’lishini ta’minlaydi. ushbu bobda metilamindagi azotni elektron zichligi aniq ko’rsatilgan va potensial qiymati grafik ravishda yoritilgan. arilaminlar: anilinda, alkinaminga o’xshab bog’lar azot atrofida piramidal joylashgan, ammo bu piramida qisman yuzaki. uglerod – azot bog’larining o’lchovining mos keladigan burchagi bir tekislikda n –n − n burchagi bissektrisani hosil qiladi. anilinning tuzilishida azotning xar bir yakka jufti …
4
ga: azot sp3 va sp2 gibridlanish oraliq holatini egallaydi. bu ikki qarama-qarshi kuchlar natijasida azot sp3 va sp2 oralig’idagi gibridlangan orbitalga ega bo’ladi. aminlarni galoidli birikmalar, nitrobirikmalar, kislota amidlari va nitrillardan olish mumkin. aromatik aminlarning eng muhim vakili anilin tarixiy mashhur zinin reaksiyasi bo’yicha olinadi: c6h5−no2 + 3(nh4)2s →c6h5−nh2 + 2h2o + 3s + 6nh3 bu reaksiyaning kashf etilishi azobo’yoq sanoatining rivojlanishiga turtki bo’ldi. n. zinin dunyoda bo’yoq sanoatining asoschisi hisoblanadi. ammiakni alkillab aminlarni olinishi galoid alkillar bilan ammiakni nukleofil almashinish reaksiyalari alkil aminlarni eng qulay olinish prinsipi hisoblanadi. rx + 2nh3 → rnh2 + nh4+ x- alkil galoid ammiak birlamchi amin ammoniy xloridt tuzi ushbu reaksiya alfa aminokislotalarni olinishi uchun qo’llanilsa ham, aminlarni sintezida asosiy uslub hisoblanmaydi. uning eng asosiy cheklanishi o’ylaymizki, birlamchi amin mahsuloti o’zi nukleofilligi va galoid alkil olinishida ammiak bilan raqobatlashadi. uglerod-azot bog’lanishi hosil bo’lish uslubi oldingi boblarda muhokama qilingan. rx + rnh2 + nh3 → …
5
xirgi boshlang’ich moddalar bu propen, xlor va ammiak. ushbu dastlabki moddalardan allil aminni sanoatda olinishini ko’rsatadigan tenglamalar qatorini yozing (allil amin siydik haydovchi vositalar –merralurid va merkaptometrin olinishida qo’llaniladi). deyarli barcha azot saqlovchi organik birikmalar aminlargacha qaytarilishi mumkin. aminlarni sintezida mahsulotga munosib mos keladigan qaytaruvchini tanlash savoli tug’iladi. ushbu qaytarilish uslubini nitrillarni birlamchi aminlarga aylantirishda qo’llaganmiz. lialh2 rc ≡ n rch2nh2 nitril birlamchi amin ρ- ( triftorme til) benzil 2- sianid ( ρ-triftormetil) benzile til amin (53%) h2(100 atm)ni ch3ch2 ch2 ch2cn ch3ch2 ch2 ch2 ch2cn pentannitril 1-pentanamin (56%) keyinchalik nitrillarni galoidalkillarni sianid ion bilan nukleofil almashinishidan olish mumkin, bunda dastlabki alkilgaloidga nisbatan bitta uglerod atomiga ko’p bo’lgan birlamchi amin hosil bo’ladi. rx rc ≡ n rch2nh2 nitroguruhlar turli hil uslublarda birlamchi aminlarga oson qaytariladi. katalitik gidrogenlashda ko’pincha platina, palladiy va nikel katalizatorlaridan foydalaniladi, qaytarilishda xlorid kislotada temir yoki qalay bo’ladi. nitroguruhni engil qaytarilishi uchun u asosan arilaminlarni olinishida foydalaniladi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"azot saqlovchi organik birikmalar va oqsillar" haqida

1669400891.docx azot saqlovchi organik birikmalar va oqsillar reja: 1. aminlar. nomlanishi, turlari, olinishi 2. fizik va kimyoviy xossalari 3. aminokislotalar sinflanishi, nomlanishi, olinishi va kimyoviy xossalari 4. oqsillarni tarkibi, tuzilishi va xossalari 1. aminlar. nomlanishi, turlari, olinishi azot saqlovchi birikmalar xayotda juda katta ahamiyatga ega. atmosfera azotning asosiy manbai bo’lib, azotni fiksatsiyasi natijasida ammiak hosil bo’ladi, so’ngra u esa organik birikmalarni hosil qiladi. ushbu bobda ammiakni organik hosilalari aminlarning kimyosi yoritiladi. alkilaminlarda azot sp3 gibridlangan uglerodga birikkan, arilaminlarda esa azot sp2 gibridlangan benzol uglerodiga yoki benzolga o’xshash xalqaga birikkan. r − ar −< ralkil guruh araril guruh alkil amin aril amin aminlar...

DOCX format, 494,8 KB. "azot saqlovchi organik birikmalar va oqsillar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: azot saqlovchi organik birikmal… DOCX Bepul yuklash Telegram