uglevodlar

DOCX 484.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669400882.docx uglevodlar reja: 1. uglevodlarni tabiatda tarqalishi va biologik ahamiyati 2. uglevodlarning sinflanishi, nomlanishi va tuzilishi 3. monosaxaridlarning kimyoviyxossalari. mutarotatsiya 4. disaxaridlar. ularni tabiatda tarqalishi va kimyoviy xossalari 5. polisaxaridlar. kraxmal va sellyuloza tuzilishi va xossalari 1. uglevodlarni tabiatda tarqalishi va biologik ahamiyati monosaxaridlar jumladan, glyukoza erkin xolda yashil o’simliklarning deyarli barcha organlarida uchraydi. ayniqsa, u uzum sharbatida ko’p. odam organizmida glyukoza muskullarda, qonda va oz miqdorda butun to’qimalarda bo’ladi. tabiatda glyukoza fotosintez reaksiyalari natijasida hosil bo’ladi: sanoatda glyukoza kraxmalni mineral kislotalar ishtirokida gidrolizlash yo’li bilan olinadi: uglevodlar organik birikmalarning eng katta sinfi bo’lib, tabiatda juda keng tarqalgan. bu birikmalar uglerod, vodorod va kisloroddan iborat. ularning tarkibi cn(h2o)m umumiy formula bilan ifodalanadi. masalan, ksiloza c5h10o5, glyukoza c6h12o6, saxaroza c12h22o11 va kraxmal (c6h10o5)n organik brikmalarning asosiy hayot uchun ahamiyatli sinfini lipidlar, proteinlar, nuklein kislotalar va uglevodlar tashkil etadi. ba’zi uglevodlar bizga “shakarlar” nomi bilan tanish. ular biz iste’mol qilayotgan oziqovqatlarimizning katta …

tashkil etadi. monosaxarid uglevodlarning bir ko’rinishi. glukoza (c6h12o6) monosaxaridga yaqqol misol bo’la oladi. disaxarid gidroliz natijasida ikkita bir hil yoki har hil monosaxaridga ajraladi. saxaroza gidrolizlanganda bitta molekula glukoza va fruktoza hosil qiladigan disaxarid. oligosaxaridlar gidrolizlanganda 3-10 tagacha monosaxarid qoldiqlari hosil bo’ladi. selluloza bu to’liq gidrolizlanganda mingdan ortiq glukoza qoldiqlarini hosil qiluvchi polisaxarid. hozirda 200 dan ortiq monosaxarid bizga ma’lum va ular tarkibidagi uglerod soniga qarab guruhlanadi. monosaxarid molekulasida aldegid guruhi bo’lsa aldozalar, keton guruhi bo’lsa ketozalar deb nomlanadi. aldoza va ketozalar zanjirdagi ugelerod atomlari soniga qarab guruhlanadi. uglevodlar gidroliz qilinganda, gidrolizga uchramasligiga qarab va gidrolizga uchrab kichik molekulalarga bo’linishiga qarab ikki guruhga bo’linadi: oddiy uglevodlar yoki monosaxaridlar (monozlar). bular o’z navbatida shakarsimon kichik molekulali polisaxaridlar (oligosaxaridlar)ga va shakarga o’xshamagan yuqori molekulali polisaxaridlarga bo’linadi. glitserin aldegidini uglevodlarning sodda korinishi deb hisoblash mimkin. aldotrioza o’z ichiga bir asimmetrik markazdan tashkil topgan va ikkita fazoviy isomer ko’rinishda bo’ladi: l va d optik …

a deyiladi. bu yerdagi d bizga konfiguratsiyasi yuqori bo’lgan d(+)-glitserin aldegid asimmetrik markaziga o’xshash. d-eritroza l-eritroza bu izomerlarning ikkalasi ham fisher proektsiyasining bir tomonida joylashgan eritroza izomerlaridir. qolgan ikkita fisher proektsiyasida qarama-qarshi joylashgan gidroksil guruhga ega. ular d va l-eritrozaning diastereomerlarihisoblanib, d va l-trioza deb nomlanadi. d va l bizga konfiguratsiyali asimmetrikmarkazni ifodalaydi. d va l-triozalar birbirlariga izomerlar hisoblanadi. d-treoza l-treoza masala: quyidagi rasmda qaysi aldotetroza ifodalangan ? bu deritrozami, d-treozami, l-eritrozami yoki l-treozami ? aldotetrozalar kabi, aldozaning asimmetrik markazning qanchalik uzoqda joylashganligiga qarab konfiguratsiyasi l yoki d tipga qarashli bo’ladi. individual nomlar, eritroza va trioza kabi, asimmetrik markaz molekulalarning biri-biriga qanday joylashganligini tasvirlab beradi. optik jarayonlar esa l yoki d turga mansubligini to’gridan-to’g’ri ko’rsatib bermaydi. shuni aytish mumkinki, d-eritroza va d-treoza qutblanish tekisligini chap tomonga buradi, d-glitserin aldegid esa o’ng tomonga. aldopentoza va aldogeksozalar. aldopentozalar uchta asimmetrik markazga ega. sakkizta fazoviy izomerlar to’rttadan d-aldopentozaga va izomeri bo’lgan l-aldopentozga bo’linadi. …

axaridlarni hamda yerda keng tarqalgan birikma ya’ni glukozani ham o’z ichiga oladi. to’rtasimmetrik markazga ega bo’lgan aldogeksoza, 8 ta d va 8 ta l fazoviy izomerga ega. ularning barchasi bizga ma’lum va tabiatda erkin holda yohud ba’zi bir moddalardan sintezlab olinadi. masala quyidagi shakarni nomlang. barcha monosaxaridlar, ichida eng muhumi, keng tarqalgani va yaxshi o’rganilgani bu d(+)-glukoza. quyosh nuri ta’sirida suv va korbanat angidid orqali tabiiy ravishda sintezlanadi. ugelevodlar fotosintez jarayoni ta’sirida hosil bo’ladi. glukoza 1747-yilda uzumdan va 1811-yilda kraxmalni gidrolizlash usuli bilan olingan. uning tuzulishini 1900-yida emil fisher o’zining izlanishlari tufayli aniqladi. d(+)-galaktoza polisaxaridlarning tarkibiga kiradigan izomerlarning biri. uni laktozani (sut shakari) gidrolizlaganda bittadan glukoza va galaktoza hosil bo’ladi. glitserinaldegid eritroza treoza riboza arabinoza ksiloza liksoza alloza altroza glukoza mannoza guloza idoza galaktoza taloza 3.monosaxaridlarning kimyoviyxossalari. mutarotatsiya bir yoki undan ortiq o`rin bosuvchilarning boshqa atom yoki guruh bilan alma-shishi uglevod tuzilishidagi umumiy chizmada ko`p kuzatiladigan o`zgarish. dezoksi shakarlarda gidroksil …

aktoza): dengiz o`tlaridan olinadi namunaviy yechim a) d-ribozadagi c-3da gidroksil guruh 3-dezoksi-d-riboza vodorod bilan almashtirilgan. d-riboza 3-dezoksi-d-riboza (kordiseps) oddiy uglevodlar yoki monosaxaridlar deb, gidrolizga uchramaydigan ugle-vodlarga aytiladi. monosaxaridlarning eng muhim vakillari glyukoza va fruktoza bo’lib, c6h12o6 formulaga egalar. monosaxaridlar kristall moddalar bo’lib, suvdagi eritmasi shirin mazaga ega. 1. monosaxaridlar oson oksidlanadi. ular ishqoriy yoki neytral muhitda sekin oksidlantirilganda faqat aldegid guruh oksidlanib, glyukozadan glyukon kislota hosil bo’ladi: kuchli oksidlovchilar ta'sirida glyukozani oksidlaganda ikki asosli oksikislota (shakar kislota) hosil bo’ladi: 2. monosaxaridlar qaytarilganda ko’p atomli spirt sorbit hosil qiladi. sorbit qandli diabetga chalingan bemorlarga qand o’rnida ishlatilinadi: ch2oh– (choh)4 –cho + h2 ch2oh– (choh)4 –ch2oh monosaxaridlar aldegidlar kabi “kumush ko’zgu” reaksiyasini beradi va feling suyuqligini oson qaytaradi. monosaxaridlar fenilgidrazin bilan reaksiyaga kirishadi. 3. oddiy uglevodlar suyultirilgan xlorid kislota ta'sirida uch molekula suvni ajratib chiqarib furfurol yoki uning hosilalariga aylanadi. masalan, pentozadan furfurol olinadi: 4. monosaxaridlar fermentlar tasirida turli bijg’ishlarga uchrab parchalanadi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlar"

1669400882.docx uglevodlar reja: 1. uglevodlarni tabiatda tarqalishi va biologik ahamiyati 2. uglevodlarning sinflanishi, nomlanishi va tuzilishi 3. monosaxaridlarning kimyoviyxossalari. mutarotatsiya 4. disaxaridlar. ularni tabiatda tarqalishi va kimyoviy xossalari 5. polisaxaridlar. kraxmal va sellyuloza tuzilishi va xossalari 1. uglevodlarni tabiatda tarqalishi va biologik ahamiyati monosaxaridlar jumladan, glyukoza erkin xolda yashil o’simliklarning deyarli barcha organlarida uchraydi. ayniqsa, u uzum sharbatida ko’p. odam organizmida glyukoza muskullarda, qonda va oz miqdorda butun to’qimalarda bo’ladi. tabiatda glyukoza fotosintez reaksiyalari natijasida hosil bo’ladi: sanoatda glyukoza kraxmalni mineral kislotalar ishtirokida gidrolizlash yo’li bilan olinadi: uglevodlar organik biri...

DOCX format, 484.2 KB. To download "uglevodlar", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlar DOCX Free download Telegram

uglevodlar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "uglevodlar"

Similar files