di- va polisaxaridlar

PPTX 32 pages 12.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.1 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

презентация powerpoint mavzu: di- va polisaxaridlar; toshkent tibbiyot akademiyasi tibbiy va biologik kimyo kafedrasi tibbiy kimyo tuzuvchi:yoqubov xurshidbek reja: qaytaruvchi va qaytarmaydigan disaxaridlar (maltoza, sellobioza, laktoza, saxaroza, tregaloza); polisaxaridlar - kraxmal va selluloza; kraxmaldan maltoza xosil bo‘lishi; kraxmalning amiloza va amilopektin shakllari; tuzilishi va xossalari.tibbiyotda ishlatilishi; tuzulish va zaxira polisaxaridlari. disaxaridlar. saxaroza. maltoza. laktoza. gidrolizlanganda hosil bo'ladigan monosaxarid molekulasining soniga qarab oligosaxaridlar di- (c6h12o6) , tri- (c18h32o16), tetra- (c24h42 o21), penta va geksa saxaridlarga bo'linadi. bir necha monosaxarid qoldiqlaridan (2 tadan 10 tagacha) iborat uglevodlar oligosaxaridlar deyiladi. oligosaxaridlar - kichik molekulali polisxaridlar ham deyiladi.oligosaxaridlarning eng muhim turi - ikki molekula geksozadan (glukozadan) iborat disaxaridlardir. molekulasiga bir molekula suv birikib, ikki molekula monosaxaridlarga parchalanadigan uglevodlar disaxaridlar deb ataladi.disaxaridlarga saxaroza, maltoza, laktoza, sellobiozani misol qilsa bo’ladi. disaxaridlar (oddiy oligosaxaridlar) ikki molekula monosaxaridlarni kondensatsiyalanib suv chiqarishi natijasida hosil bo'ladi. c6h12o6 + c6h12o6 → c12h22o11 + h2o disaxaridlarning gidrolizi qaytar reaksiyadir: c12h22o11 + h2o …

2 / 32

aridlarga farqlanadi qaytarilaoladigan disaxaridlarda bitta monosaxarid o'zining glikozid gidroksili bilan ikkinchi monosaxarid esa o'zining glikozid bo'lmagan gidroksili bilan bog'langan bo'ladi. qaytarilaolmaydigan disaxaridlarda xar ikkala monosaxarid o'zining glikozid gidroksili bilan bog'langan bo'ladi. laktoza c12h22o11 maltoza c12h22o11 qaytarilaoladigan disaxaridlarga: saxarozac12h22o11 qaytarilaolmaydigan disaxaridlarga: tregaloza c12h22o11 saxaroza. saxaroza qamish shakari, lavlagi shakari, oddiy shakar ko'pgina o'simliklarda qayin shirasida sabzida, qovunda, shaftoli, nok, ananas tarkibida bo'ladi. saxaroza miqdori qandlavlagida 29% gacha, shakarqamishda 14-16% odatdagi shakar. u shirin ta`mli, rangsiz kristall modda, suvda yaxshi eriydi 160°cda suyuqlanadi. suyultirilgan saxaroza sovitilsa, shaffof amorf massa - karamel hosil bo'ladi. saxaroza α- d - glukoza va β - d fruktoza qoldiqlaridan tuzilgan saxaroza - qaytarilmaydigan disaxaridlar jumlasiga kiradi. kislotali muhit va fermentlar (inversiya jarayoni) ta'sirida glikozid bog'ining gidrolitik (gidroliz) parchalanishida saxaroza qaytaruvchi xossasiga ega bo'lgan monosaxaridlar α-d-glukozaga va β-d -fruktozaga gidrolizlanadi. c12h22o11 + h2o → c6h12o6 + c6h12o6 saxaroza glukoza fruktoza saxaroza molekulasida osonlikcha karbonil gruppaga o'tadigan yarimatsetal gidroksil …

3 / 32

ida chala gidrolizlash yo'li bilan olinadi laktoza (sut shakari) -ß-d-galaktoza va ß-d-glukoza qoldiqlaridan tuzilgan. laktoza 1633-yildan beri ma'lum. sutda 4-5% miqdorda bo'ladi.laktoza sigir sutida 4-4,5%, ayollar sutida 5,5-8,4% bo'ladi. shuning uchun u sut shakari deb ataladi. laktoza eritmada mutoratsiyaga uchraydi. sut shakarining shirinligi saxarozadan 70% ga kam. uning gidrolizlanishidan d- galaktoza va d- glukozaga aylanadi hosil bo'ladi: c12h22o11 + h2o → c6h12o6 + c6h12o6 laktoza d-glukoza d-galaktoza laktoza ko'proq chaqaloqlarga beriladi. sut shakari yog'i va oqsili olingan sutdan foydalanib olinadi. sigir sutida 4-5% miqdorda laktoza bo'lsa, ayollar sutida 5,5 - 7,5% gacha bo'ladi. sut achiganda hamma sut shakari bakteriyalar ta'sirida sut kislotasiga aylanadi. laktoza polisaxaridlar - kraxmal va selluloza. polisaxaridlar yuzlab, minglab va millionlab monosaxarid qoldiqlaridan iborat. ular tabiatda keng tarqalgan bo'lib, inson, hayvon va o'simliklar hayotida muhim ahamiyatga ega, mineral kislotalar tasirida gidrolizlanadi. agar gidrolizlanganda faqat bir xil monosaxarid hosil bo'lsa, bunday polisaxaridlar gomopolisaxarid lar. gomopolisaxaridlarga kraxmal, selluloza, glikogen …

4 / 32

mal inson uchun eng muhim ozuqa moddalaridan biridir. kraxmal-(c6h10o5)n kraxmal donasi ikki xil moddadan tuzilgan: donaning qobig'i amilopektindan va ichki qismi esa amilozadan iborat. amilopektin va amilozaning miqdori taxminan 3:1 nisbatda bo'ladi.amiloza 10-20% ni, amilopektin esa 80-90% ni tashkil qiladi. amiloza yod bilan toza ko'k rang, amilopektin esa qizg'ish-binafsha rang hosil qiladi. amilopektin molekulalari ham glyukoza qoldiqlaridan iborat bo'lib, amiloza va amiloza chiziqli amilopektin tarmoqlangan tuzilishga ega. amilopektin molekulasida glyukoza qoldiqlarining soni amilozadagiga qaraganda ko'p. amilopektin suvda erimaydi, bo'kib kleyster hosil qiladi. amiloza 10-20% amilopektin 80-90% olinishi. kraxmal, ko'pincha, kartoshkadan olinadi. buning uchun kartoshka maydalanadi, sovuq suv bilan yuviladi va katta idishlarga solib tindiriladi. hosil bo'lgan kraxmal yana bir marta suv bilan yuviladi, tindiriladi va iliq havo oqimida qurutiladi. kraxmal mineral kislotalar ishtirokida qizdirilganda, uning katta molekulalari kichikroq molekulali suvda eriydigan (c6h10os)m dekstrinlarga parchalanadi. dekstrinlar, o'znavbatida, gidrolizlanib, maltozaga, maltoza molekula esa ikki molekula d-glukozaga parchalanadi. buni quyidagi sxema bo'yicha ifodalash …

5 / 32

o'lib, ular hujayralarni o'rab turgan qattiq strukturalardir (karam va boshqa sabzavotlarning qarsillashini ta'minlaydi). selluloza barcha o'simliklarning hujayra qobiqlarini tashkil qiladi, uning nomi (,,selluloza"- hujayra) anashundan kelib chiqqan. selluloza selluloza ham kraxmal kabi tabiiy polimerdir. o'simliklar tanasi sellulozadan tarkib topgan.zichligi 1,4-1,55 ga teng, uning molekular massasi va polimerlanish darajasi o'simlikning o'sish sharoitiga va turiga qarab har xil qiymatga ega bo'ladi.selluloza kraxmal kabi o'simliklarda fotosintez reaksiyasi natijasida hosil bo'ladi: 6nco:+5nh₂o → (c6h10o5 )n +6no u organik erituvchilarda, suvda, ishqorning suvdagi eritmasida va suyultirilgan mineral kislotalarda erimaydi. mis (ii)gidroksidning ammiakdagi eritmasi (shveysar reaktivi [cu(nh3)4(oh)2] da, rux xloridning xlorid kislotadagi eritmasida, konsentrlangan sulfat kislotada eriydi. selluloza suyuqlanmaydi, 350°c ga yaqin temperaturada qizdirilganda parchalanadi, ko'mirga aylanadi. sellulozabilan kraxmal tarkibi jihatdan bir xil elementar zvenolarga, bir xil molekular formulaga (c6h10o5 )n ga ega, lekin ular o'z xossalari jihatdan bir-biridan farq qiladi. selluloza paxta tolasida 92-96%, daraxt tanasida 40-60% selluloza bo'ladi. zig'ir va kanop tolalari ham, asosan, …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "di- va polisaxaridlar"

презентация powerpoint mavzu: di- va polisaxaridlar; toshkent tibbiyot akademiyasi tibbiy va biologik kimyo kafedrasi tibbiy kimyo tuzuvchi:yoqubov xurshidbek reja: qaytaruvchi va qaytarmaydigan disaxaridlar (maltoza, sellobioza, laktoza, saxaroza, tregaloza); polisaxaridlar - kraxmal va selluloza; kraxmaldan maltoza xosil bo‘lishi; kraxmalning amiloza va amilopektin shakllari; tuzilishi va xossalari.tibbiyotda ishlatilishi; tuzulish va zaxira polisaxaridlari. disaxaridlar. saxaroza. maltoza. laktoza. gidrolizlanganda hosil bo'ladigan monosaxarid molekulasining soniga qarab oligosaxaridlar di- (c6h12o6) , tri- (c18h32o16), tetra- (c24h42 o21), penta va geksa saxaridlarga bo'linadi. bir necha monosaxarid qoldiqlaridan (2 tadan 10 tagacha) iborat uglevodlar oligosaxaridlar deyiladi. oligosax...

This file contains 32 pages in PPTX format (12.1 MB). To download "di- va polisaxaridlar", click the Telegram button on the left.

Tags: di- va polisaxaridlar PPTX 32 pages Free download Telegram