o’zbekistonda kimyo fanining rivojlanishi va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari

DOCX 190,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1669400455.docx o’zbekistonda kimyo fanining rivojlanishi va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari reja: 1. o’zbekistonda kimyo sanoatini rivojlanishi 2. o’zbekistonda kimyo fani rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar 3. atom molekulyar ta’limot. kimyo fanining asosiy tushunchalari 4. kimyoning stexiometrik qonunlari kimyo –moddalar, ularning tarkibi, tuzilishi, xossalari va ular orasida boradigan o’zgarishlarni o’rganadigan fan. kimyo moddalarning tarkibini, tuzilishini, xossalarini va bir-birlariga o’zgarshishlariga olib keladigan reaktsiyalarni o’rganadi. moddalar asosan molekulalardan va boshqa (atom, ion) zarrachalardan tashkil topgan. hozirgi kunda 18 mln.dan ortiq modda o’rganilgan. masalan: suv, neft, oltin, temir, havo. moddaning xossasi – moddalarning bir-biriga o’xshaydigan va birbiridan farq qiladigan belgilari. moddalarning xossalari kimyo nuqtai nazaridan ikkita sinfga bo’linadi: · moddaning fizik xossalari: zichlik, ta’m, rang, agregat holat (gaz, suyuq, qattiq va plazma), qaynash, erish, suyuqlanish, muzlash haroratlari, issiqlik va elektr o’tkazuvchanlik, qovushqoqlik, elastiklik va h. · moddaning kimyoviy xossalari: metall, metallmas, kislota, asos va amfoterlik, yonish va h. masalan: suv (h2o) …

miyatga ega. 1. o’zbekistonda kimyo sanoatini rivojlanishi o’zbekiston respublikasi kimyo fani va kimyo sanoatining rivojlanishi uchun hamma sharoitlarga ega. yirik xomashyo zahiralari mavjud: bularga tabiiy gaz, gaz kondensati, fosforit, silvinit, osh tuzi, marmar, ohaktosh, neft va boshqalar kiradi. kimyo korxonalari kompaniyalarida 30 mingdan ortiq yuqori malakali ishchilar ishlaydi. oliy o’quv yurtlarida kimyo mutaxassisligi bo’yicha kadrlar tayyorlash amalga oshirilmoqda. 2001 yil mart oyida o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi qarori bilan “o’zkimyosanoat” davlat aktsionerlar jamiyati tuzildi. “o’zkimyosanoat” davlat aktsionerlar jamiyatining 2004-2007 yil va 2014 yilgacha korxonalarning “rivojlanish va texnik qayta qurollanish rejalari” ishlab chiqilgan va amalga oshirilmoqda. kimyo sanoatining rivojlanish yo’nalishlarining asosiy strategiyalariga: · harakatdagi mineral o’g’itlar ishlab chiqarish korxonalarini rekonstruktsiya va modernizatsiya qilish; · to’xtab qolgan ishlab chiqarish mahsulotlarini eksportbop qilib ishlab chiqarishni o’zlashtirish kabilar kiradi. kalsiylangan soda (na2co3) ishlab chiqarishni ko’paytirish hisobiga kimyo sanoatlari, qurilish materiallari sanoatlari uchun shisha, shisha mahsulotlari, silikagel ishlab chiqarishda zarur bo’lgan na2co3 ning quvvati bir yilda …

nyoda 4-o’rinda, uni qazib olish bo’yicha 7-o’rinda turadi. respublikamizning navoiy va chirchiq shaharlarida joylashgan eng yirik elektr kimyo kombinatlari bugungi kunda o’z maxsulotlari bo’yicha nafaqat respublikamiz talabini qondirib qolmasdan, balki jahonning qator mamlakatlariga o’z mahsulotlarini eksport qilmoqda. respublikamiz mustaqillikka erishgandan keyin o’nlab yangi neft’ konlari izlab topildi va bugungi kunda ularning soni 160 dan oshib ketdi. ustyurt, buxoro – xiva, janubiy – g’arbiy xisor, surxondaryo, farg’ona kabi mintaqalarda neft va gazning yirik zahiralari mavjudligi aniqlandi. 2. o’zbekistonda kimyo fani rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar o’zbekistonda nafaqat anorganik kimyoning, balki kimyoning hamma tarmoqlarini rivojlanishi uchun yirik o’zbek kimyogar olimlaridan obid sodiqovich sodiqov, sobir yunusovich yunusov, malik nabievich nabiev, hamdam usmonovich usmonov, karim sodiqovich axmedov, zokirjon salimovich salimov va boshqalar o’zlarining munosib hissalarini qo’shdilar. quyida kimyo fanini rivojlanishiga munosib hissa qo’shgan buyuk o’zbek kimyogar olimlari haqida qisqacha ma’lumotlar berilgan. 1-rasm. obid sodiqovich sodiqov (1913-1987) o’z.fa akademigi. o’z.fa.prezidenti (1966-1984). beruniy nomidagi o’z.r.davlat mukofati laureati. …

r ajratib olindi. limon va olma kislotalari olishning yangi va arzon usuli yaratilib ishlab chiqarishga joriy etilgan. alkaloidlar bilan bir qatorda turli fiziologik xususiyatli o’simlik moddalarining boshqa turlarini ham chuqur o’rganish asosida ayrim guruh moddalarining o’simliklar hayot faoliyatidagi fiziologik vazifasini aniqlash katta ahamiyat kasb etdi. natijada o’simliklarda kechadigan ko’pgina kimyoviy jarayonlar mexanizmi o’rganildi. bu tadqiqotlarda spektroskopiya, kvant kimyosi, stereokimyo kabi eng zamonaviy tahlil usullari qo’llanildi.bu organik kimyo, bioorganik kimyo va biokimyo kabi fanlarining muhim nazariy masalalarini hal etishga imkon berdi. o.s.sodiqov rahbarligida respublikamizda birinchilardan bo’lib, turli guruhdagi tabiiy birikmalarning reaktsiyaga kirishish mohiyatini, ularning tuzilishi va molekulalari konformatsiyasi bilan o’zaro aloqadorligi o’rganildi. o.s.sodiqov o’z.r.fa.prezidenti sifatida bioorganik kimyo, polimerlar kimyosi, paxta tsellyulozasi, biologiya, geologiya kabi sohalarning yanada rivojlanishiga ulkan hissa qo’shgan buyuk olimdir. o’zbekiston fanlar akademiyasining va bir qator chet ellar akademiyalarining akademigi, alkaloidlar kimyosi taraqqiyotiga ulkan hissa qo’shgan o’zbek kimyogarlaridan biri sobir yunusovich yunusovdir. 2-rasm. sobir yunusovich yunusov (1909-1995) o’zfa akademigi, …

ndi. bir necha yuz yangi alkaloidlar ajratib olindi. uch yuzdan ortiq yangi alkaloidlarning tuzilishi aniqlandi. ko’pgina preparatlarning tibbiyotda qo’llanilishiga sobir yunusovichning xizmati katta bo’ldi. uning rahbarligida yuqori samarali pestitsidlar topildi va qishloq xo’jaligiga joriy etildi. 3. atom molekulyar ta’limot. kimyo fanining asosiy tushunchalari dastlab, moddalar ko’zga ko’rinmaydigan zarrachalardan iborat degan tasavvurlar qadimgi gretsiyada vujudga kelgan edi. eramizdan ilgari v asrda yaratilgan bu atom gipotezasi rivojlanmasdan qolib ketdi. undan yigirma asr o’tgach, ya’ni xvi asrning boshida fransuz olimi, fizik, matematik va filosof p. gassendi tarixda unutib yuborilgan atom tushunchasini yana fanga kiritdi. p.gassendi moddalar atomlardan tuzilgan va atomlarning hillari ko’p emas, degan fikrni maydonga tashladi. ammo atom-molekulyar nazariya yana rivojlanmaganicha qolib ketdi. ilmiy asoslangan atom-molekulyar ta’limot ancha keyin xviii-xix asrlardagina yaratildi. bu ta’limotni 1741 yilda m.v.lomonosov yaratdi va uning asoslarini «matematik kimyo elementlari» degan asarida bayon etdi. m.v.lomonosov tomonidan yaratilgan korpuskulyar nazariyaning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat: 1) barcha moddalar «korpuskula»lardan iborat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbekistonda kimyo fanining rivojlanishi va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari"

1669400455.docx o’zbekistonda kimyo fanining rivojlanishi va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari reja: 1. o’zbekistonda kimyo sanoatini rivojlanishi 2. o’zbekistonda kimyo fani rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar 3. atom molekulyar ta’limot. kimyo fanining asosiy tushunchalari 4. kimyoning stexiometrik qonunlari kimyo –moddalar, ularning tarkibi, tuzilishi, xossalari va ular orasida boradigan o’zgarishlarni o’rganadigan fan. kimyo moddalarning tarkibini, tuzilishini, xossalarini va bir-birlariga o’zgarshishlariga olib keladigan reaktsiyalarni o’rganadi. moddalar asosan molekulalardan va boshqa (atom, ion) zarrachalardan tashkil topgan. hozirgi kunda 18 mln.dan ortiq modda o’rganilgan. masalan: suv, neft, oltin, temir, havo. moddaning xossasi – moddala...

Формат DOCX, 190,4 КБ. Чтобы скачать "o’zbekistonda kimyo fanining rivojlanishi va qishloq xo’jaligidagi ahamiyati. kimyoning asosiy tushuncha va qonunlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbekistonda kimyo fanining ri… DOCX Бесплатная загрузка Telegram