molekulalarning simmetriya elementlari

PPTX 21 pages 1008.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1008.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation molekulalarning simmetriya elementlari sheraliyeva nargizaxon 1. molekulyar simmetriya guruhlari 2. molekulalarning simmetriya elementlari 3. simmetriya operatsiyalari reja: aylanma simmetriya o'qi (sₙ) sₙ operatsiyasi faqatgina chiral bo'lmagan molekulalarda uchraydi, chunki chiral molekulalar o'zining oynadagi aksini o'ziga mos keltirmaydi. s1 operatsiyasi hech qanday aylanishni o'z ichiga olmaydi va faqatgina inversiya operatsiyasini bildiradi. sₙ elementi ikki xil operatsiyani o'z ichiga oladi: n darajali aylanish va keyin simmetriya tekisligiga nisbatan aks ettirish. bu ikki operatsiyaning ketma-ketligi molekula tuzilishini o'zgartirmaydi. sₙ aylanma simmetriya elementi molekulani n darajali aylanish o'qi atrofida 360°/n burchakka burganida dastlabki holatiga qaytaradi, bu yerda n butun son. i, ih guruhlari i h guruhiga tegishli molekulalar, masalan, fullerendan (c 60 ) o'zining yuqori darajadagi simmetriyasi tufayli noyob fizikaviy va kimyoviy xossalarga ega. i h guruhi 120 ta simmetriya elementiga, shu jumladan 60 ta rotatsion va 60 ta aks ettirish operatsiyalariga ega bo'lgan yuqori darajadagi simmetriyaga ega. i h guruhi kub …

2 / 21

i mumkin. masalan, c₃ guruhi uchta teng qirrali uchburchakka ega bo'lgan molekulalarda uchraydi. cₙ guruhlari molekulani o'z o'qi atrofida 360°/n burchakka burilganda o'zgarmas qoladigan simmetriya elementidir, bu yerda n – bu butun son va aylanish tartibidir. cₙ guruhlarining mavjudligi molekulaning dipol momenti va boshqa fizik xususiyatlarini aniqlashda muhim rol o'ynaydi. masalan, c₂ guruhiga ega bo'lgan molekulalar dipol momentiga ega bo'lishi mumkin emas. identifikatsiya elementi (e) identifikatsiya elementi (e) barcha molekulalar uchun mavjud boʻlib, u molekulaning oʻziga mos keluvchi harakatsiz holatini ifodalaydi va 1 ta simmetriya operatsiyasini oʻz ichiga oladi. e elementi, molekulaning barcha atom va bogʻlarining dastlabki holatini saqlab qolgan holda, hech qanday oʻzgarishlarni amalga oshirmaydi, shuning uchun u birlik matritsa sifatida tasvirlanadi. e elementi simmetriya guruhlaridagi barcha simmetriya operatsiyalari bilan kommutativ boʻlib, koʻpaytma jadvalida birinchi oʻrinni egallaydi va guruh nazariyasida neytral element vazifasini bajaradi. simmetriya tekisligi (σ) σd tekisligi esa ikkita c n aylanish oʻqi orasidan oʻtadi va dihedral …

3 / 21

imcha 3 ta perpendikulyar ikkilik o'q va 6 ta simmetriya tekisligiga ega. th guruhi, t guruhiga nisbatan pastroq simmetriyaga ega bo'lib, u ikkilik o'qlar va teskari simmetriya elementlarini o'z ichiga oladi, bu esa molekulaning umumiy simmetriya darajasini pasaytiradi. molekulaning simmetriya guruhi aniqlash c n aylanish o'qi atrofida n marta aylantirganda molekula o'ziga mos keladigan bo'lsa, molekulaning simmetriya guruhi c n yoki undan yuqori tartibli simmetriya guruhiga tegishli bo'ladi. masalan, c 3 guruhi 120 graduslik aylanish simmetriyasiga ega. molekulalarning simmetriya guruhlarini aniqlashda 32 ta nuqta guruhlari mavjud bo'lib, ular molekulalarning simmetriya elementlari (aylanish o'qlari, simmetriya tekisliklari, inversiya markazi) kombinatsiyasi bilan belgilanadi. molekulaning simmetriya guruhi uning fizik-kimyoviy xossalarini, masalan, dipol momenti va spektroskopik xususiyatlarini aniqlashda muhim rol o'ynaydi. d 4h kabi yuqori simmetriyali guruhlarga ega bo'lgan molekulalar maxsus xossalarga ega bo'ladi. dₙh guruhlari dₙh guruhlari n butun soni bilan belgilanadi va n=2 bo'lganda d₂h, n=3 bo'lganda d₃h kabi guruhlar hosil bo'ladi, har …

4 / 21

entlari ham mavjud bo'ladi, bu esa molekulaning simmetriyasini batafsil tavsiflashga imkon beradi. dₙd guruhlari dₙd guruhlari, shu jumladan, sₙ o'qlarining mavjudligi bilan ajralib turadi va shu sababli n toq bo'lganda, molekulalarda inversiya markazi yo'q. dₙd guruhlari n sonli ikki marta qarama-qarshi c₂ o'qlari va n ta vertikal cₙ o'qlariga ega bo'lib, ular molekulalarning simmetriyasini tavsiflaydi. dₙd guruhiga kiruvchi molekulalarning umumiy xususiyati – ularning cₙ o'qi atrofida aylanish simmetriyasi va n ta vertikal c₂ o'qlarining mavjudligi. molekulalarning simmetriya elementlari tushunchasi molekulalarning simmetriya elementlari – bu molekulani oʻziga mos keltiradigan harakatlarni (aylanishlar, aks ettirish va boshqalar) ifodalovchi geometrik elementlar boʻlib, ularning soni va turi molekulaning simmetriya guruhiga belgilanadi, masalan, c 3 yoki σ v kabi. linear molekulalar (masalan, co 2 ) ∞c ∞ va σ h simmetriya elementlariga ega, bu ularning yuqori simmetriyasini koʻrsatadi, bu esa ularning fizik xossalariga, jumladan dipol momentiga ta'sir qiladi. bu xossalar molekulaning simmetriya guruhlari yordamida tasvirlanadi. molekulada …

5 / 21

ini aniqlashga imkon bermaydi. masalan, h₂o molekulasi c₂v guruhiga kiradi. punktli guruhlar td punktli guruhi tetraedrsimon geometriyaga ega bo'lgan molekulalar, masalan, ch₄ (metan) uchun uchta c₂ va to'rtta s₄ simmetriya elementlarini o'z ichiga oladi. c∞v punktli guruhi silindrsimon simmetriyaga ega bo'lgan molekulalarni, masalan, hc≡ch (asetilen) uchun tasvirlaydi va cheksiz sonli c∞ o'qiga ega. c∞v punktli guruhi silindrsimon simmetriyaga ega bo'lgan molekulalarni, masalan, hc≡ch (asetilen) uchun tasvirlaydi va cheksiz sonli c∞ o'qiga ega. simmetriya va molekulaning xossalari molekulaning simmetriya elementi c₂ o'qi mavjud bo'lsa, u 180° aylanishga nisbatan o'zgarmas qoladi va bu uning dipol momenti va qutblanish xususiyatlariga ta'sir qiladi. molekulaning simmetriya guruhi uning spektroskopik xossalari, masalan, infraqizil va raman spektroskopiyasidagi faollikni aniqlashda muhim rol o'ynaydi, bu yerda 3n-6 yoki 3n-5 tebranish darajalari mavjud. tetraedrsimon simmetriyaga ega molekulalar (masalan, ch₄) yuqori darajadagi simmetriyaga ega bo'lib, ularning 12ta simmetriya elementi (s₄, c₃, σ) mavjud. dₙ guruhlari agar n toq son bo'lsa, dₙ …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulalarning simmetriya elementlari"

powerpoint presentation molekulalarning simmetriya elementlari sheraliyeva nargizaxon 1. molekulyar simmetriya guruhlari 2. molekulalarning simmetriya elementlari 3. simmetriya operatsiyalari reja: aylanma simmetriya o'qi (sₙ) sₙ operatsiyasi faqatgina chiral bo'lmagan molekulalarda uchraydi, chunki chiral molekulalar o'zining oynadagi aksini o'ziga mos keltirmaydi. s1 operatsiyasi hech qanday aylanishni o'z ichiga olmaydi va faqatgina inversiya operatsiyasini bildiradi. sₙ elementi ikki xil operatsiyani o'z ichiga oladi: n darajali aylanish va keyin simmetriya tekisligiga nisbatan aks ettirish. bu ikki operatsiyaning ketma-ketligi molekula tuzilishini o'zgartirmaydi. sₙ aylanma simmetriya elementi molekulani n darajali aylanish o'qi atrofida 360°/n burchakka burganida dastlabki holatiga q...

This file contains 21 pages in PPTX format (1008.6 KB). To download "molekulalarning simmetriya elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulalarning simmetriya elem… PPTX 21 pages Free download Telegram