islomdagi mazhablar va yo'nalishlar

DOCX 15 pages 54.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: “islomdagi mazhablar va yo'nalishlar 1. musulmonlar orasidagi ixtiloflar. sunniylik. xorijiylik. shialik. 1. islomdagi oqim va yo'nalishlarning hozirgi kundagi ko'rinishlari va ularning islom birligiga tahdidi. 1. mazhablarning paydo bo'lishi: hanafiylik, molikiylik, shofeiylik va hanbaliylik. tayanch tushunchalar: mazhab, oqim, firqa, hanafiylik, shofeiylik, molikiylik, hanbaliylik, fiqh, fatvo, mujtahid, sunniylik. mavzu o'quv maqsadi: islomda oqim va yo'nalishlarning paydo bo'lishi, fiqhiy mazhablar: hanafiylik, molikiylik, shofeiylik va hanbaliylikning vujudga kelishi, islom ummatining birligiga raxna soluvchi qarashlardan mazhabsizlik haqida ma'lumot berish. musulmonlar o'rtasidagi birinchi siyosiy nizo ummatga (musulmonlar jamoasiga) rahbarlik qilish masalasida ro'y berdi. islomdagi bo'linishlarning birlamchi zamini muhammad alayhis-salom vafotlaridan keyin boshlangan. chunki musulmon jamoasiga endi kim boshchilik qiladi, degan masalada barchaning fikri bir xil emasdi. bunga sabab musulmonlarning marhum yo'lboshchisi tomonidan jamoaga keyingi rahbar kim bo'lishi ochiq-oydin ko'rsatilmaganida edi. ammo payg'ambarga “xalifa” (o'rinbosar) bo'lishga sahobiy abu bakr siddiq uchun alohida “ishora” bo'lgani manbalarda qayd etilgan. rasululloh vafotlari arafasida abu bakr siddiqning namozda musulmonlarga imomlik …

2 / 15

shialikda bir m. -ja'fariylik (asoschisi - ja'far as-sodiq) saqlanib qolgan. “islomdagi yo'nalish deganda muayyan e'tiqodiy masala asosida birlashgan musulmonlar majmuasi tushuniladi”. “ahli sunna” degani muhammad (a.s) sunnatlariga ergashuvchilar va “val-jamoa” so'zi esa musulmonlarning ko'pchiligi ortidan yuruvchilarni anglatadi. demak, “ahli sunna val-jamoa” –sunnatga va jamoaga ergashuvchilardir.[footnoteref:1] [1: tulepov, aydarbek. islom va aqidaparast oqimlar. to'ldirilgan nashr/ ma'sul muharrir shayx abdulaziz mansur. – “sharq”, 2014.- b.5.] “ahli sunna val-jamoa” nomini qisqartirgan holda “sunniylik yo'nalishi” deb ham yuritiladi. bugungi kunda musulmonlarning 92,5 foizini “ahli sunna val-jamoa”ga mansubdir. “islom huquqshunosligi faqat shariat qoidalarini talqin qilish usulari va tamoyillariga ko'ra bir-biridan farq qiladigan bir necha mazhablar (maktablar, oqimlar, yo'nalishlarga) bo'linadi. mazhab (arab.-yo'nalish, oqim, yo'l, ta'limot) shariat mazhablari – islomda huquq tizimlari va yo'nalishlari [footnoteref:2] tushuniladi. [2: islom huquqi: oliy o'quv yurtlari uchun darslik. – t.: “tdyui” nashriyoti, 2007. -b. 179. ] ilk ikki xalifa davrida musulmonlar orasida birlikka erishilgan bo'lsa, xalifa usmon ibn affon davriga kelib …

3 / 15

soqollar kengashida hal qilishni talab etdi. ali qon to'kilishi oldini olish maqsadida bu taklifga ko'ndi. ammo oqsoqollar kengashi muoviyani ham jangda mag'lub bo'lmaganligini e'lon qilib, uni shomga rahbarligini tan oldi. ali bunga rozi bo'lsa ham, uning qo'shinidagi askarlardan 12 ming kishi alidan yuz o'girib, uning qarorgohidan chiqib ketdilar va shuning uchun ular keyinchalik xavorij (tashqariga chiqib ketganlar) nomini oldilar. ularning aqidasiga ko'ra, siyosiymi yoki siyosiy emasligidan qat'iy nazar musulmonlardan birontasi og'ir gunoh qilib qo'ysa, u musulmonchilikdan chiqadi. xalifani yagonaligini tan olmaslik ham og'ir gunoh. agar xalifaning o'zi ham og'ir gunoh qilib qo'ysa, uni maqomidan mahrum qilish, hatto qatl etish ham shariat nuqtai nazaridan joiz bo'ladi. keyinchalik ulardan biri aliga suiqasd qilib, uni o'ldirdi. xavorij oqimi o'zining murosasizligi tufayli keyinchalik hukmdorlar tomonidan tor-mor qilinib, tugatildi. ali shahid bo'lgandan keyin uning tarafdorlari shia (partiya) mazhabiga asos soldilar, ya'ni hokimiyatga faqat payg'ambar xonadonidan bo'lganlargina haqlidir. ularning aqidasiga ko'ra, xalifa va imomni saylash xalq …

4 / 15

cha ismlari va sifatlariga imon keltirish; 2. farishtalar – allohning nurdan yaratgan, uning buyruqlarini so'zsiz bajaruvchi, uning amridan tashqari chiqmaydigan xos bandalari deb ishonish; 3. ilohiy kitoblarga imon keltirish: alloh taolo muhammad (a.s.)ga qur'onni yuborganidek, boshqa payg'ambarlarga ham kitoblar yuborgan. ulardan bizga ma'lum bo'lganlari: ibrohim (a.s.) “sahifalari”, muso payg'ambarga berilgan “tavrot”, dovud payg'ambarga berilgan “zabur” va iso payg'ambarga berilgan “injil” kitoblaridir; 4. payg'ambarlar – alloh taolo tomonidan insonlarga to'g'ri yo'lni ko'rsatish uchun yuborgan elchilari, deb imon keltirish. barcha payg'ambarlar bir-birlarining ishlarini davom ettirgan bir zanjirning bo'g'inlari hisoblanadilar. qur'onda 25 payg'ambarning nomlari zikr etilgan. hadislarda payg'ambarlarning umumiy soni 124 ming ekani bayon qilingan; 5. oxirat kuniga ishonish: dunyoning ibtidosi bo'lgani kabi uning intihosi ham bor, bu dunyo – insonlar uchun sinov maydoni, bu dunyoda qilingan savob ishlar uchun mukofot, gunoh ishlar uchun jazo beriladigan oxirat hayoti mavjud deb ishonish; 6. taqdirga – insonga etadigan yaxshilik va yomonlik allohdan deb e'tiqod qilish …

5 / 15

bo'laveradi deb hisoblardilar; · quraysh qabilasidan bo'lmasa ham, arab bo'lmasa ham musulmonlar tomonidan saylangan har qanday odam xalifa bo'la oladi. xalifalik shialar aytganidek, ma'lum jamoat ichida cheklanmagan; · qur'oni karimni “maxluq”, ya'ni “yaratilgan”, azaliy emas deb e'tiqod qiladilar; · namoz, ro'za, zakot va boshqa amallarni imonning bir bo'lagi va kishi to barcha amallarni bajarmaguncha dili bilan tasdiqlab, tili bilan aytishi kifoya emas dedilar. vii asr ikkinchi yarmida xavorijlar orasida yigirmaga yaqin turli guruhlar paydo bo'ldi. ular ichida eng yiriklari – ibodiylar, azraqiylar, hamda sufriylardir. shialik — (arab. - guruh, tarafdorlar) -islomdagi asosiy yo'nalishlardan biri, o'zining tarqalishi va ijtimoiy-siyosiy mohiyati jihatidan sunniylikdan keyin 2-o'rinda turadi. sh. aslida zamindor guruhlar o'rtasidagi hokimiyat uchun kurash oqibatida vujudga kelgan bo'lsa-da, bu ixtiloflar ko'pincha diniy ta'limotdaga tafovut shaklida namoyon bo'lgan. sh. tarafdorlari (shialar) sunniylar kabi qur'onni ilohiy deb e'tirof etadi, lekin ayrim o'ta reaktsion ruhdagi oqimlari xalifalar davrida uning ayrim qismlari tushirib qoldirilgan deb hisoblaydi. …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islomdagi mazhablar va yo'nalishlar"

mavzu: “islomdagi mazhablar va yo'nalishlar 1. musulmonlar orasidagi ixtiloflar. sunniylik. xorijiylik. shialik. 1. islomdagi oqim va yo'nalishlarning hozirgi kundagi ko'rinishlari va ularning islom birligiga tahdidi. 1. mazhablarning paydo bo'lishi: hanafiylik, molikiylik, shofeiylik va hanbaliylik. tayanch tushunchalar: mazhab, oqim, firqa, hanafiylik, shofeiylik, molikiylik, hanbaliylik, fiqh, fatvo, mujtahid, sunniylik. mavzu o'quv maqsadi: islomda oqim va yo'nalishlarning paydo bo'lishi, fiqhiy mazhablar: hanafiylik, molikiylik, shofeiylik va hanbaliylikning vujudga kelishi, islom ummatining birligiga raxna soluvchi qarashlardan mazhabsizlik haqida ma'lumot berish. musulmonlar o'rtasidagi birinchi siyosiy nizo ummatga (musulmonlar jamoasiga) rahbarlik qilish masalasida ro'y berdi. isl...

This file contains 15 pages in DOCX format (54.3 KB). To download "islomdagi mazhablar va yo'nalishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: islomdagi mazhablar va yo'nalis… DOCX 15 pages Free download Telegram