islomdagi mazhablar va yo'nalishlar

PDF 21 pages 1,1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 1,1 MB

Fayl turi PDF

Pages 21

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

islom dini. islomdagi oqim va mazhablar. mavzu: islomdagi mazhablar va yo'nalishlar reja: 1. islomda yo'nalishlarning vujudga kelishi. 2. fiqhiy mazhablarning paydo bo'lishi. 3. imom abu hanifa va hanafiylik mazhabi. 4. mazhabsizlik va uning oqibatlari. e.k.axmedov islomda yo'nalishlarning vujudga kelishi  payg'ambar vafotidan so'ng hokimiyat xalifalikka saylanganlar tomonidan boshqariladigan bo'ladi. birinchi xalifa abu bakr bo'ldi. ikkinchi bo'lib umar ibn xattob saylandi, so'ng usmon ibn affon va ali ibn abi tolib bo'ldilar. avvalgi ikki xalifa davrida ichki nizo va bo'linishlar bo'lmadi. usmon xalifaligi davrining so'nggi yillarida ichki nizolar paydo bo'lib, xalifaga qarshiliklar kuchaydi. oxir-oqibat bir to'da odamlar usmonni uyiga bostirib kirib xalifani o'ldiradilar. ushbu xolat xalifalikda urushni keltirib chiqardi va ali xalifaligi davrida bunday nizolar kuchayadi. shom voliysi muoviya xalifaga qarshi chiqib tezroq xalifa usmon qotillarini topib jazolash talabini qo'yadi. bu ixtilof qurolli to'qnashuvga olib keladi. to'qnashuv 657 yili iroqning siffin degan joyida bo'lib o'tadi. shunda davlat tuzumi masalasida payg'ambardan keyin xalifalik …

2 / 21

3 firqaga bo'linadi. ulardan bittasi najot topadi, qolgani do'zax ahlidir», deganlarida. sahobalar: «najot topadigan firqa qaysi», deb so'raganda. payg'ambar: «men bilan sahobalarim tutgan yo'ldagisi», deb javob beradilar» (imom termiziy rivoyati). hadisda aytilgan najot topguchi firqa «ahli sunna val jamoa» hisoblanadi. «ahli sunna val jamoa» sunniylik deb ham nomlanadi. buning o'ziga xos, boshqalardan ajralib turadigan jihatlari barcha sahobalarni yaxshi ko'rish, kishini katta gunoh qilgan bo'lsa ham musulmon deb hisoblash, u agar vafot etsa janoza o'qish, odil va zolim podshohga qarshi chiqmaslik, allohni sifatlarini inkor qilmaslik va hokazo. e.k.axmedov xorijiylik  xorijiylar xalifa alining qo'shinidan ajrab chiqqan va «ahli sunna val jamoa» e'tiqodiga to'g'ri kelmaydigan g'oyalarni ilgari surgan guruh. bunda ular xalifa alini kelishuvchilikda ayblab, undan ajralib ketganlar va xalifaga ham, moviyaga ham qarshi urush ochganlar.  ular o'zlarini haqiqiy musulmon deb hisoblagan va siyosiy hamda g'oyaviy raqiblarga nisbatan murosasiz bo'lgan. xorijiylarning ta'limotiga ko'ra, xalifa jamoa tomonidan saylanadi va jamoaga bo'ysunadi; har …

3 / 21

hiy kalom deb e'tirof etadi. ulamolari esa, qur'onning mazmunini ma'joziy talqin qilish yo'li bilan o'z ta'limotlarini asoslaydilar. shuningdek, hadislardan faqat xalifa ali va uning avlodi tomonidan qilingan rivoyatlarni tan oladilar va shunday rivoyat-hadislardan iborat mustaqil to'plamlar tuzgan.  sunniylikdan farq qilib, shialikda tavhid, adl, nubuvvat, imomat, qiyomatdan iborat 5 ta aqidaga e'tiqod qilinadi. bulardan 4 aqida – tavhid (allohning yagonaligani e'tirof etish), adl (adolat, allohning odilligi, ya'ni takdir aqidasi), nubuvvat (payg'ambarlik), qiyomat yoki ma'od (oxirat kunining kelishi va o'lganlarning tirilishi), asosan, sunniylik ta'limoti bilan mos tushadi. 5-aqida esa imomat (ali va uning avlodlaridan iborat o'n ikki imom hokimiyatini) esa, sunniylikka zid ekani bilan farq qiladi. e.k.axmedov islom dini yo'nalishlaridagi iymon talablari va ular o'rtasidagi farq sunniylik – ahli sunna val jamoa shialik –ali tarafdorlari. sunniylikda –iymon talablari 7ta. shialikda –iymon talablari 5 ta. bular: 1.tavhid –ollohning yagonaligiga ishonch. 2.farishtalarga ishonch. 3.payg'ambarlarga ishonch. 4.muqaddas kitoblarga ishonch. 5.taqdirga ishonch. 6.oxiratga ishonch. 7.qiyomatda …

4 / 21

yana bir aqidasi bu qur'onning yaratilgani haqidadir. sunniylar qur'on allohning kalomi desalar, mu'taziliylar qur'on allohning yaratgan narsasi, deb hisoblaganlar. xalifa ma'mun (813-833) mu'taziliylar ta'limotini davlat dini sifatida qabul qildi. u barchani, ayniqsa, qozilar, olimlar, amaldorlarni e'tiqodini sinab ko'rdi. natijada kim mu'taziliylar aqidasini (xususan, qur'onning yaratilganini) tan olmasa ishdan bo'shatdi, hatto o'lim jazo chorasini qo'lladi. xalifa mutavakkil (847-861) davrida ushbu ta'limot ta'qib ostiga olindi. mu'taziliylar aql-idrokni aqidaning asosi deb e'tirof etgan, tasavvufni inkor etishga uringan, o'zlarini tavhid va adolat (adl) tarafdorlari, deb bilganlar. keyinchalik 13-14-asrlarga kelib mu'taziliylar yo'qolib ketgan. e.k.axmedov qadariya jabariylar mushabbihalar (o'xshatuvchilar) e'tiqodi bo'yicha allohni inson suratiga o'xshatadilar va uning inson a'zolariga o'xshash jismlari bor deydilar. bu bilan «ahli sunna val jamoa» aqidasiga qarshi chiqqan. chunonchi sunniylar allohni hech narsaga o'xshatmaydi va bunday o'xshatish xato hisoblanadi. qadariya ham aqidaviy masalada adashgan hisoblanadi. ular allohning xohishi, qazosi va qadarini inkor qiladilar va «alloh bandalarining ishidan ojizdir», deydilar. sunniylar esa, alloh …

5 / 21

mkoniyatiga ega, degan aqidalarni ilgari surgan. alloh bandalarga gunoh ishlarni taqdir qilgan va inson gunoh amallarni qilishga majburdir, deb insondagi juziy ixtiyorni rad etadilar. alloh insonga toqati etmaydigan narsani yuklashi mumkin, deb allohga majbur qiluvchilik sifatini berdilar. iroda erkinligi tarafdori bo'lgan qadariylarga jabariylar qarshi bo'lgan. mushabbiha- lar e.k.axmedov e.k.axmedov islom tarixida vujudga kelgan adashgan firqalar o'zlari ham bir necha guruhlarga bo'linib ketganlar. shuni alohida ta'kidlab o'tish lozimki, hozirgi kunda paydo bo'layotgan turli adashgan oqimlar o'tmishdoshlarining aqidasini olib yangicha ko'rinishda taqdim qilmoqda. jumladan, xorijiylarning odam o'ldirishi, hozirda ishid va boshqa jangari guruhlar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlarga o'xshaydi. biror inson katta gunoh qilib qo'ysa, uni kofirga chiqarish ham xorijiylarning ishi hisoblangan. fiqhiy mazhablarning paydo bo'lishi  payg'ambardan keyin u kishining ishini sunna asosida davom ettirganlar «sunniylar» yoki «ahli sunna val jamoa» nomini oldi. payg'ambar davrida biror masala yuzasidan savol paydo bo'lsa, payg'ambardan so'rab, aniq javob olingan. sahobalar ko'pchilikni tashkil qilgan vaqtda ham …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "islomdagi mazhablar va yo'nalishlar"

islom dini. islomdagi oqim va mazhablar. mavzu: islomdagi mazhablar va yo'nalishlar reja: 1. islomda yo'nalishlarning vujudga kelishi. 2. fiqhiy mazhablarning paydo bo'lishi. 3. imom abu hanifa va hanafiylik mazhabi. 4. mazhabsizlik va uning oqibatlari. e.k.axmedov islomda yo'nalishlarning vujudga kelishi  payg'ambar vafotidan so'ng hokimiyat xalifalikka saylanganlar tomonidan boshqariladigan bo'ladi. birinchi xalifa abu bakr bo'ldi. ikkinchi bo'lib umar ibn xattob saylandi, so'ng usmon ibn affon va ali ibn abi tolib bo'ldilar. avvalgi ikki xalifa davrida ichki nizo va bo'linishlar bo'lmadi. usmon xalifaligi davrining so'nggi yillarida ichki nizolar paydo bo'lib, xalifaga qarshiliklar kuchaydi. oxir-oqibat bir to'da odamlar usmonni uyiga bostirib kirib xalifani o'ldiradilar. ushbu xolat x...

This file contains 21 pages in PDF format (1,1 MB). To download "islomdagi mazhablar va yo'nalishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: islomdagi mazhablar va yo'nalis… PDF 21 pages Free download Telegram