j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti

PPTX 27 pages 3.6 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi r e j a 1.j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari 2. j.b.lamarkning ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi 3. j.b.lamarkning organik olam gradatsiyasi va tashqi muhitning roli haqida 5. j.b.lamarkning ta'limotiga berilgan baho va evolyutsion ta'limotning paydo bo'lishidagi ilmiy va ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlar takrorlash uchun savollar 1. potomologiya bu… 2. gerpitologiya… 3. sinantrop turlar bu... 4. pelagial bu .... 5. litoral bu... 6. supralitoral bu... 7. arxey termini kim birinchi bo'lib qo'llagan? 8. tsenogenetik moslanish bu... 9. dendrobiontlar bu... 10. aviobiontlar bu... 11. edafabiontlar bu ... 12. gidrobinotlar bu ... 13. ubikvist turlar bu ... 14. aborigenlar bu ... 15. klimitizatsiya bu ... 4 jan-batist per antuan de mone shevale de lamark(1744-1829) buyuk frantsuz tabiatshunosi, birinchi evolyutsion ta'limotni yaratgan olimdir. j.b. lamark 1744 yilda kambag'al oilada tug'ilgan. u oilada …

2 / 27

rini yozadi va yirik botanik sifatida taniladi. 1783 yilda parijdagi tabiiy tarixiy muzeyda lamarkni “hasharotlar va chuvalchanglar” kafedrasiga taklif etib, linney sistemasining “hasharotlar va chuvalchanglar” sinflarini o'rganish va sistematikada tegishli tuzatishlar kiritish topshiriladi. umuman o'sha davrgacha umurtqasiz hayvonlar kam o'rganilgan edi. 50 yoshli lamark umurtqasiz hayvonlarni o'rganishga birinchi marta kirishadi. ana shu ishlarning natijalari asosida 1815-1822 yillarda “umurtqasiz hayvonlarning tabiiy tarixi” nomli 7 tomlik kitobini yozdi. bu kitobda fanda birinchi marta hayvonot olamini “umurtqasiz hayvonlar” va “umurtqali hayvonlar” deb ikki guruppa bo'ldi. bu bo'limlar hozir ham qo'llaniladi va fan sifatida o'qitiladi. “biologiya” termini ham birinchi marta lamark va nemis olimi treviranuslar qo'llagan. lamarkning evolyutsiyaga doir fikrlari 1801 yilda yozilgan “zoologiya sistemasiga kirish”, 1809 yilda yozilgan mashhur “zoologiya falsafasi” nomli asarlarida bayon etilgan. 1797 yilgacha lamark turlar o'zgarmaydi, degan g'oyalar ishonadi. keyinchalik adabiyotlarga va o'z tadqiqotlarga asoslanib turlar o'zgaradi, degan xulosaga keladi. lamark hayvonot olamning sistemasini tuzib, “organik olam oddiydan murakkabga …

3 / 27

ning o'lmas ijodida yana jonlanadi va biologiya fanida o'ziga mustahkam o'rin oldi. lamark 1829 yilda vafot etdi. 1909 yilda “zoologiya falsafasi” nomli asarning bosmadan chiqqaniga 100 yil to'lishi munosabati bilan parijda j.b.lamarkka haykal o'rnatiladi. haykal pedistaliga ko'zi ko'r lamark va uning qizi korneliya tasvirlangan barelef toshga o'yib ishlagan. barelef ostiga korneliyaning qo'yidagi so'zlari yozilgan: “ota, kelgusi avlod siz bilan faxrlanadi, siz uchun o'ch oladi”. j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari xviii asardagi frantsuz materialistlarining g'oyalari lamarkning falsafiy qarashlariga o'z ta'sirini ko'rsatadi. lamark falsafaning asosiy masalasini hal etayotganda materiya birlamchi, ong esa uning maxsuli ekanligini ta'kidlaydi. lekin bu masalalarni hal etishda lamark qat'iy fikrda emas edi. lamark o'z falsafiy qarashlari bilan xviii asarda frantsiyada tarqalgan deizm va dualizm oqimiga mansub edi. bu oqim materializm va idealizm o'rtasida turadi. dualistlar bir tomondan dinni tanqid qiladilar va tabiatdagi barcha hodisalar tabiiy qonunlar asosida sodir bo'ladi, deydilar. ikkinchi tomondan ular xudoni olamning dastlabki sababchisi sifatida …

4 / 27

k tabiatni esa o'sishiga va rivojlanishiga olib keladi. umuman o'lik va tirik tabiat orasida keskin farq bor. dastlabki sodda tirik organizmlar o'lik tabiatdan o'z-o'zidan paydo bo'lishini lamark birinchi bo'lib aytgan. xulosa qilib aytganda, lamark tarixda birinchi bo'lib organik dunyoning tarixiy rivojlanishi haqidagi masalani atroflicha o'rganib, ko'p jihatdan to'g'ri hal etgan olimdir. uning ta'limotida evolyutsion nazariyaga bog'liq ko'p masalalar qamrab olingan. turlarning mavjudligi, o'zgaruvchanligi, organizmlarga tashqi muhitning ta'siri, evolyutsion jarayonida organizm ichki xossalarining ahamiyati evolyutsion jarayonning yo'nalishlari va harakatlantiruvchi kuchlar, irsiyat va ongining organizmlar tarixiy rivojlanishidagi ahamiyati kabi masalalar “zoologiya falsafasi” va boshqa asarlarida asosiy masala bo'lgan. bu masalalar ko'pchilik hollarda to'g'ri hal qilinmagan bo'lsa ham, bu masalalarning ko'pchiligi lamarkning keng miqiyosidagi olim ekanligidan dalolat beradi. lamark ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi lamarkning asosiy maqsadi tabiat hodisalarini o'zaro bog'liq holda, ya'ni o'zaro aloqalarni o'rganish edi. sun'iy sistema esa tabiatni o'rganishni qiyinlashtiradi. tabiiy sistema deganda lamark organizmlarning o'zaro qon-qarindoshligini ifodalovchi genetik …

5 / 27

g uchun insonlar bu o'zgarishni kuzata olmaydi, balki uni natijasini ko'radi, xolos. turlar o'zgarishida vaqt asosiy omil hisoblanadi. turning o'zgarish masalasida, kreatsionizm nazariyasini tanqid qilishda lamark diniy aqidalardan qutila olmaydi. u tabiatda haqiqatdan ham uzilish, turlar o'rtasidagi real chegaralar borligini tushuntirish o'rniga bunday uzilish ro'y berishini inkor etadi. uning fikricha tabiatda individlar nobud bo'ladi, lekin turlarning tabiiy o'limi yuz bermaydi. ular muhit sharoitiga muvofiq ravishda o'zgaradi, xolos. lamarkning organik olam gradatsiyasi organik olam oddiydan murakkabga, yuksaklikka borar ekan, tabiatda ma'lum bir bosqichlar-pog'onalar bor. lamark ana shu pog'onalarni gradatsiya deb atadi. gradatsiya printsipi umumiy biologik printsip bo'lib, evolyutsion jarayonning asosiy yo'nalishi hisoblanadi. lamark parijdaga tabiiy-tarixiy muzeyga kelishidan boshlab hayvonot olamini sistemaga solish bilan shug'ullanadi va k.linneyning 6 ta sinfi o'rniga hayvonot olamini 14 ta sinfga bo'ladi. linney sistemasi: 1. sut emizuvchilar 2. qushlar 3. amfibiyalar 4. baliqlar 5. hasharotlar 6. chuvalchanglar bunda hayvonot olami murakkabdan oddiyga qarab joylashtirilgan. bu sun'iy sistemadir. …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti"

prezentatsiya powerpoint ma'ruzachi: b.f.f.d. raxmatullaev b.a. termiz – 2022 mavzu: j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti termiz davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti zoologiya kafedrasi r e j a 1.j.b.lamarkning falsafiy va biologik qarashlari 2. j.b.lamarkning ta'limotida tabiiy sistema va tur masalasi 3. j.b.lamarkning organik olam gradatsiyasi va tashqi muhitning roli haqida 5. j.b.lamarkning ta'limotiga berilgan baho va evolyutsion ta'limotning paydo bo'lishidagi ilmiy va ijtimoiy-siyosiy shart-sharoitlar takrorlash uchun savollar 1. potomologiya bu… 2. gerpitologiya… 3. sinantrop turlar bu... 4. pelagial bu .... 5. litoral bu... 6. supralitoral bu... 7. arxey termini kim birinchi bo'lib qo'llagan? 8. tsenogenetik moslanish bu... 9. dendrobiontlar bu... 10. aviobiontlar bu... 1...

This file contains 27 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "j. b. lamarkning evolyutsion ta'limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: j. b. lamarkning evolyutsion ta… PPTX 27 pages Free download Telegram